LIỆU ÂU CHÂU ĐÃ TÌM RA ĐƯỢC NGƯỜI HÒA GIẢI GIỮA TRUMP, SELENSKYY VÀ PUTIN ? 

Artikel von Jonas Prien/Berliner Zeitung, ngày 23-10:  Âu Châu đang tìm kiếm một người hòa giải cho các cuộc đàm phán hòa bình tiềm năng với Vladimir Putin, trong đó Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb được xem là một ứng viên đầy hứa hẹn. Sau các cuộc thảo luận giữa đặc phái viên Hoa Kỳ Steve Witkoff với Tổng thống Ukraine Volodymyr Selenskyy và các đại diện Âu Châu tại Oslo , cũng như cuộc gặp của ông với Putin tại St. Petersburg, áp lực đang đè nặng lên Liên minh Âu Châu (EU) trong việc khẳng định và bảo vệ lợi ích của chính mình trên bàn đàm phán. 

Theo *Politico*, ngày càng có nhiều cuộc thảo luận về việc bổ nhiệm một nhà đàm phán người Âu Châu. Hoa Kỳ đang nỗ lực tái khởi động các cuộc đàm phán ba bên giữa Nga, Ukraine và Hoa Kỳ. Sau cuộc gặp với Witkoff, Putin đã bày tỏ sự sẵn sàng tham gia vào các cuộc đàm phán mới; các cuộc thảo luận này có thể bắt đầu ở cấp kỹ thuật ngay từ tháng 11. Trọng tâm của các cuộc thảo luận này là các tranh chấp lãnh thổ và các bảo đảm an ninh. 

Moscow yêu cầu quyền kiểm soát hoàn toàn đối với vùng Donbass và phản đối việc Ukraine gia nhập NATO. Về phía mình, Ukraine kiên quyết yêu cầu các cam kết an ninh vững chắc, chấm dứt các cuộc tấn công từ phía Nga, đồng thời đảm bảo sự bảo vệ trước bất kỳ cuộc xâm lược nào trong tương lai. Các vấn đề then chốt khác bao gồm giám sát lệnh ngừng bắn, an ninh nguồn cung năng lượng, trao đổi tù binh và tái thiết Ukraine. Cấu trúc an ninh Âu Châu trong tương lai cũng là một phần của các cuộc thảo luận này. Ông Stubb sở hữu một lợi thế đáng kể so với nhiều chính trị gia cao cấp khác của Âu Châu: mối quan hệ cá nhân bền chặt với Donald Trump. 

Vào tháng 3 năm 2025, cả hai đã gặp nhau tại Florida để thảo luận về quan hệ song phương và tình hình tại Ukraine; họ cùng dùng bữa sáng và chơi một vòng golf. Theo *Politico*, các nguồn tin ngoại giao mô tả mối quan hệ giữa ông Stubb và ông Trump là một trong những mối quan hệ tốt đẹp nhất trong số các nhà lãnh đạo cấp cao của EU. Mối liên kết này có thể đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy các lợi ích an ninh của châu Âu tại Washington, cũng như giúp giải quyết những hiểu lầm giữa ông Trump, ông Selenskyy và các đồng minh Âu Châu. Tuy nhiên, sự gần gũi cá nhân không đồng nghĩa với việc sẽ đạt được các nhượng bộ chính trị. 

Phần Lan có đường biên giới dài khoảng 1.340 km với Nga và chia sẻ một lịch sử lâu dài đầy xung đột với quốc gia láng giềng phía đông này. Quốc gia Bắc Âu này hiểu rất rõ những rủi ro an ninh xuất phát từ chính sách cường quyền của Nga. Sau khi Nga tiến hành cuộc xâm lược Ukraine, Phần Lan đã gia nhập NATO vào năm 2023. Chỉ vài ngày trước, Alexander Stubb đã tham gia các cuộc thảo luận tại Oslo cùng với Selenskyy và Witkoff, giúp ông nắm bắt trực tiếp quan điểm hiện tại của cả giới lãnh đạo Ukraine lẫn phía Mỹ. 

Nền tảng này vô cùng quý giá đối với một bên trung gian; người đóng vai trò này không chỉ cần gần gủi được các bên đàm phán mà còn phải thấu hiểu những "lằn ranh đỏ" cũng như các hạn chế chính trị nội bộ của họ.

Tổng thống Phần Lan sở hữu ba lợi thế then chốt: mối quan hệ bền chặt với Trump, kinh nghiệm trực tiếp trong quan hệ với Nga và khả năng tiếp cận giới lãnh đạo Ukraine. Những yếu tố này biến ông thành một ứng viên phù hợp cho vai trò trung gian từ phía Âu Châu. Tuy nhiên, điều cốt yếu cuối cùng vẫn là Liên minh Âu Châu (EU) phải giữ vững sự đoàn kết dựa trên một lập trường chung. Nếu thiếu một quan điểm thống nhất về các bảo đảm an ninh, vấn đề lãnh thổ và tương lai của Ukraine, thì ngay cả ông Stubb cũng sẽ bị hạn chế trong việc đạt được kết quả. Nhiệm vụ của ông không đơn thuần là ép buộc một sự thỏa hiệp giữa Nga và Ukraine, mà là đảm bảo rằng Âu Châu không bị gạt ra bên lề trong bất kỳ giải pháp hòa bình tiềm năng nào.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 25-10-2026