THIẾU THỐN MỌI BỀ - NÊN CÁC THƯƠNG VỤ ĐÓNG TÀU NGẦM CỦA MỸ TRỊ GIÁ 76 TỶ USD ĐANG GẶP RẮC RỐI
Artikel von Uwe Kerkow trên Telepolis, ngày 5-8-2026: Mặc dù đã đạt được thỏa thuận trị giá 76,6 tỷ đô la để đóng 14 tàu ngầm hạt nhân, Hải quân Mỹ vẫn phải đối mặt với sự chậm trễ lớn do tắc nghẽn tại các lò phản ứng và xưởng đóng tàu.
Vào cuối tháng 7, Hải quân Mỹ đã trao hợp đồng lịch sử trị giá 76,6 tỷ đô la cho các xưởng đóng tàu General Dynamics Electric Boat và HII-Newport News Shipbuilding. Số tiền này được dùng để tài trợ cho việc xây dựng tổng cộng 14 tàu ngầm hạt nhân mới: 9 tàu ngầm tấn công lớp Virginia và 5 tàu ngầm lớp Columbia, như Hải quân Mỹ đã thông báo.
Trong số 76,6 tỷ đô la, 42,1 tỷ đô la được dành cho lớp Virginia và 29,5 tỷ đô la cho lớp Columbia. 5 tỷ đô la còn lại được dành cho việc cải thiện nhân sự. Những khoản tiền này nhằm mục đích giúp giải quyết các vấn đề mà các công ty đã gặp phải trong những năm gần đây liên quan đến việc đáp ứng thời hạn.
Mục tiêu của Hải quân Mỹ với dự án này là "củng cố ưu thế dưới nước của mình". Mục tiêu: chế tạo một tàu ngầm lớp Columbia và 2 tàu ngầm lớp Virginia mỗi năm vào năm 2031.
Hợp đồng này là một phần của kế hoạch 30 năm mang tên "Hạm đội Vàng", theo tờ Defense Post, nhằm mục đích tăng hạm đội hải quân Mỹ lên hơn 450 tàu. Hiện tại, Hải quân đang vận hành 291 tàu chiến, thấp hơn đáng kể so với mức tối thiểu 355 tàu theo quy định của pháp luật.
Khủng hoảng đóng tàu ở Mỹ: Chỉ còn 5.000 nhà cung cấp cho việc đóng tàu ngầm.
Tuy nhiên, những kế hoạch đầy tham vọng này đang gặp phải mối đe dọa đối với nền tảng công nghiệp. Số lượng nhà cung cấp cho việc đóng tàu ngầm đã giảm từ khoảng 17.000 vào cuối Chiến tranh Lạnh xuống chỉ còn 5.000. Các xưởng đóng tàu còn lại đang phải vật lộn với sự chậm trễ và thường xuyên vượt quá ngân sách.
Ví dụ, việc sản xuất lò phản ứng hạt nhân cho tàu ngầm tập trung vào một nhà cung cấp duy nhất - BWX Technologies. Tình trạng tắc nghẽn này càng trầm trọng hơn do một chương trình song song, như báo cáo của tạp chí thương mại Navy Lookout.
Và Hải quân đã quyết định trang bị động cơ đẩy hạt nhân cho các thiết giáp hạm lớp Trump mới theo kế hoạch. Những tàu này dự kiến sẽ nhận được cùng loại lò phản ứng A1B như các hàng không mẫu hạm lớp Ford.
Động cơ đẩy hạt nhân cho tàu ngầm, thiết giáp hạm và Hàng không mẫu hạm
Vấn đề: Các thiết giáp hạm hiện đang cạnh tranh trực tiếp với các chương trình tàu ngầm về linh kiện lò phản ứng và nhân sự có trình độ. Lò phản ứng hạt nhân được đặt hàng trước 2 đến3 năm so với thời điểm đóng tàu mà chúng được lắp đặt. Do đó, bất kỳ sự gián đoạn nào cũng sẽ có tác động đáng kể từ rất sớm.
Hơn nữa, việc đóng tàu mặt nước chạy bằng năng lượng hạt nhân ở Mỹ chỉ giới hạn ở một xưởng đóng tàu duy nhất: HII Newport News. Xưởng đóng tàu này hiện đang gặp khó khăn với sự chậm trễ trong việc giao các tàu sân bay lớp Ford. Xưởng đóng tàu duy nhất khác được chứng nhận cho công việc hạt nhân, General Dynamics Electric Boat ở Groton, chỉ chuyên đóng tàu ngầm.
Quốc hội đã yêu cầu Hải quân giải thích làm thế nào, với chương trình thiết giáp hạm, họ sẽ tránh làm gián đoạn việc đóng các tàu sân bay lớp Ford và toàn bộ cơ sở công nghiệp hạt nhân. Mối lo ngại là có cơ sở: Chương trình tàu ngầm lớp Columbia, nhằm tối tân hóa lực lượng răn đe hạt nhân trên biển của Mỹ, đã bị chậm tiến độ. Việc đóng mới các tàu ngầm lớp Virginia cũng đang diễn ra dưới tốc độ mà Hải quân Mỹ yêu cầu.
Tàu ngầm lớp Columbia với nhiệm vụ chiến lược
Các tàu ngầm lớp Columbia mang hỏa tiễn đạn đạo hạt nhân và do đó là một phần của bộ 3 hạt nhân của Mỹ. Những tàu ngầm này có ưu tiên mua sắm cao nhất trong Hải quân Mỹ. Mỗi tàu sẽ được trang bị 16 ống phóng tên lửa UGM-133 Trident D5.
Theo Hải quân, những chiếc tàu này sẽ là những tàu ngầm yên tĩnh nhất từng được chế tạo. Chúng sử dụng hệ thống động cơ đẩy điện và động cơ phản lực bơm thay vì chân vịt thông thường. Những chiếc tàu đầu tiên thuộc lớp này dự kiến sẽ đi vào hoạt động năm 2031. Điều này nâng tổng số tàu ngầm lớp Columbia đang trong hợp đồng lên 7 chiếc.
Lớp Virginia được thiết kế làm tàu ngầm tấn công
Mặt khác, lớp Virginia đóng vai trò là tàu ngầm tấn công. Hải quân hiện đang vận hành 26 tàu ngầm thuộc lớp này, và ít nhất 23 chiếc nữa sẽ được đóng mới. Các tàu ngầm mới sẽ có thêm một phần thân tàu, cho phép chúng mang theo số lượng hỏa tiễn hành trình nhiều hơn đáng kể.
Tàu ngầm Block VI cũng được trang bị khả năng tàng hình được cải tiến và hệ thống cảm biến tiên tiến. Chúng được thiết kế để hoạt động cả ở vùng biển khơi và vùng biển ven bờ.
1,84 tỷ đô la bị lãng phí
Tuy nhiên, kinh nghiệm trong quá khứ cho thấy việc thực hiện những kế hoạch như vậy khó khăn như thế nào. Một chương trình hiện đại hóa trước đây cho hạm đội tàu tuần dương của Hải quân đã thất bại, như Naval News đã tin.
Năm 2024, Văn phòng Trách nhiệm Giải trình Chính phủ Hoa Kỳ (GAO) đã xác định việc thiếu kế hoạch và sự chuẩn bị dài hạn là nguyên nhân chính dẫn đến thất bại của chương trình hiện đại hóa tàu tuần dương. Hơn 9.000 sửa đổi hợp đồng đã được thực hiện, dẫn đến sự chậm trễ và việc mở rộng dần phạm vi dự án.
Hải quân Hoa Kỳ đã chi khoảng 3,7 tỷ đô la để tối tân hóa 7 tàu tuần dương lớp Ticonderoga, với mục tiêu kéo dài tuổi thọ của chúng đến năm 2030. Tuy nhiên, 1,84 tỷ đô la trong số tiền này đã được phân bổ cho 4 tàu tuần dương chưa bao giờ được hạ thủy.
Liệu Úc có bị bỏ lỡ cơ hội?
Những nút thắt cổ chai trong ngành công nghiệp cũng đang gây ra những hậu quả quốc tế. Theo thỏa thuận hợp tác AUKUS, Hoa Kỳ đã hứa với Úc việc bán tàu ngầm lớp Virginia. Nhưng chính những xưởng đóng tàu, nhà cung cấp lò phản ứng và công nhân lành nghề được giao nhiệm vụ chế tạo những tàu ngầm này hiện đã hoạt động hết công suất.
Nhiều nhà quan sát cũng nghi ngờ về tính khả thi lâu dài của chương trình đóng tàu chiến. Do đó, Quốc hội đang ủng hộ dự án tàu khu trục chạy bằng động cơ thông thường, dự án DDG(X), để thay thế các tàu tuần dương lớp Ticonderoga và các tàu lớp Burke.
Các nhà phân tích ước tính rằng mục tiêu của Hải quân về việc vận hành 78 tàu ngầm, 66 tàu ngầm tấn công và 12 tàu ngầm mang thỏa tiễn đạn đạo, sẽ không đạt được cho đến những năm 2050. Câu hỏi đặt ra là liệu tốc độ sản xuất có thể theo kịp tốc độ loại bỏ các tàu ngầm cũ hay không?.
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 7-8-2026
