KẾ HOẠCH HÒA BÌNH MỚI CỦA TRUMP CHO UKRAINE: ĐỨC KỲ VỌNG SẼ CHI TRẢ

Artikel von Nicolas Butylin/ Berliner Zeitung, ngày 14-10:  Đầu tiên là "thỏa thuận Diesel" với ông Putin, tiếp đó là lời đe dọa cắt nguồn cung cấp thông tin tình báo và mạng lưới vệ tinh Starlink thiết yếu cho Ukraine. Ông Donald Trump đang gia tăng áp lực lên Tổng thống Volodymyr Selenskyy. Giờ đây, thông tin xuất hiện cho thấy Washington đang đồng thời xây dựng một kế hoạch hòa bình mới cho cuộc chiến Nga-Ukraine. 

Nhà bình luận David Ignatius đã đưa tin về việc này trên tờ *Washington Post*, dẫn lời một quan chức Mỹ nắm rõ các cuộc thảo luận. Theo tin tức, kế hoạch này đã được đàm phán trong một cuộc họp kéo dài 6 giờ vào tuần trước tại Câu lạc bộ Golf Shell Bay ở Hallandale Beach, Florida, một cơ sở thuộc sở hữu của đặc phái viên của ông Trump, ông Steve Witkoff. Ngoài ông Witkoff và Jared Kushner, cuộc họp còn có sự tham dự của các đại diện Ukraine cũng như các đặc phái viên từ Anh, Pháp và Đức. Quan chức Mỹ này tóm tắt logic cốt lõi như sau: "Chúng ta cần mở rộng phạm vi của cả vấn đề lẫn giải pháp để cho hai bên thấy viễn cảnh thời hậu chiến sẽ như thế nào, và từ đó đưa ra các nhượng bộ." Ý tưởng cơ bản của kế hoạch là: Kiew và Moscow sẽ nhận được các lợi ích về kinh tế và an ninh để đổi lấy việc chấp nhận thỏa hiệp về các vấn đề lãnh thổ. Liệu kế hoạch này có thành công hay không thì còn phải chờ xem. Tuy nhiên, có một điều rõ ràng là chính phủ Đức đang bị cuốn vào gói giải pháp này sâu hơn mức mà ông Merz, ông Pistorius và các đồng sự của họ mong muốn. 

Theo báo cáo, gói giải pháp này dựa trên bốn điểm căn bản:

Thứ nhất, thiết lập một khuôn khổ cho công cuộc tái thiết Ukraine, nhiệm vụ mà Ngân hàng Thế giới (World Bank) và công ty quản lý tài sản BlackRock dự định đảm nhận. Giới lãnh đạo Ukraine được cho là đã được yêu cầu đệ trình các ước tính chi phí chi tiết và đảm bảo rằng nguồn vốn sẽ không bị những kẻ trục lợi từ chiến tranh biển thủ. 

Thứ hai, Ukraine sẽ nhận được cam kết từ Mỹ và các quốc gia Âu châu về việc phản ứng quân sự trong trường hợp Nga tấn công trở lại, một cam kết mà quan chức Mỹ ví như Điều 5 trong hiệp ước NATO. Nga cũng sẽ đạt được các thỏa thuận với Âu châu liên quan đến lợi ích an ninh của mình, mặc dù bản chất của các thỏa thuận này vẫn chưa rõ ràng. 

Thứ ba, Nga, Ukraine và Âu châu sẽ gắn kết chặt chẽ về mặt kinh tế thông qua một thỏa thuận năng lượng; Một phương án đang được cân nhắc là xây dựng đường ống dẫn dầu và khí đốt từ Nga sang châu Âu, với lợi nhuận được chia sẻ giữa Moscow và Kiew. Đồng thời, các điều kiện cụ thể sẽ được thiết lập về cách thức và thời điểm dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với Nga. 

Điểm thứ tư, và cũng là vấn đề tế nhị nhất, là lệnh ngừng bắn dọc theo chiến tuyến hiện tại, vốn trải dài hơn 1.200 km. Điều này sẽ cho phép Nga duy trì quyền kiểm soát các vùng lãnh thổ đã chiếm đóng, bao gồm cả những khu vực đang tranh chấp tại Donbass. Thêm vào đó là một điều kiện tiên quyết, dù không nằm trong bốn điểm căn bản chính nhưng lại bao trùm lên mọi vấn đề khác: cả hai bên phải chấm dứt các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu. "Nếu ông Selenskyy đồng ý, chúng tôi sẽ quay trở lại và hướng tới Moscow," Ignatius dẫn lời một quan chức Mỹ.

Tại Ukraine, bản dự thảo này đã bắt đầu được gọi là "Anchorage 2". Các cổng thông tin trực tuyến và kênh Telegram của Ukraine coi các kế hoạch được đề cập có quy mô tương đương với đề nghị mà ông Trump từng đưa ra vào mùa thu năm 2025, sau cuộc gặp thượng đỉnh với ông Putin tại Alaska. Ngay từ thời điểm đó, mục tiêu không chỉ đơn thuần là ngừng bắn mà là tái cấu trúc toàn diện mối quan hệ giữa Nga, Ukraine và Âu châu , bao gồm các cam kết bảo đảm an ninh mô phỏng theo Điều 5 của NATO và một cơ chế tái thiết. 

Tuy nhiên, các phân tích ban đầu chỉ ra 2 điểm khác biệt chính. 

Thứ nhất, cuộc chiến sẽ kết thúc tại chiến tuyến hiện tại thay vì chờ đợi quân đội Ukraine giải phóng phần còn lại của vùng Donetsk; điều này giúp loại bỏ yêu cầu mà Kiew cảm thấy khó chấp nhận nhất. Dù vậy, vẫn còn nhiều nghi ngại về việc liệu Ukraine có chính thức công nhận các vùng lãnh thổ do Điện Kremlin kiểm soát quanh Donetsk, Luhansk hay Mariupol là của Nga hay không? hoặc liệu EU có tán thành một động thái như vậy hay không. 

Một yếu tố mới khác, là việc kế hoạch của ông Trump chú trọng vào việc bình thường hóa quan hệ giữa Nga và châu Âu. Kế hoạch này hướng tới các cuộc đàm phán về dỡ bỏ lệnh trừng phạt, các dự án kinh tế chung và một cấu trúc an ninh mới được thiết kế để tính đến lợi ích của Moscow. Tóm lại, khả năng thành công được đánh giá là rất thấp ở cả Ukraine và Nga. Cho đến nay, mới chỉ có những phác thảo sơ bộ chứ chưa có một kế hoạch chi tiết hoàn chỉnh; White House cũng chưa xác nhận thông tin này. 

Mặc dù Ukraine thừa nhận sự tồn tại của bản dự thảo này, họ lại bác bỏ việc coi đó là đề nghị chung của Mỹ và Âu châu. "Văn bản này không đại diện cho quan điểm của Mỹ và các nước Âu châu. 

Nó chỉ phản ánh góc nhìn của một bộ phận trong phái đoàn Mỹ tại cuộc họp ở Florida," cố vấn tổng thống Dmytro Lytvyn cho biết, đồng thời nhận định đây là "một nước đi PR không tồi của phía Mỹ." Thêm vào đó là rạn nứt hiện tại giữa Mỹ và Ukraine liên quan đến thỏa thuận dầu Diesel. Selenskyy mô tả điều này với Axios là "không công bằng cũng chẳng trung thực" và viết trên Telegram rằng việc cho phép Nga bán các sản phẩm dầu khí chẳng khác nào đầu tư vào cuộc chiến, một cuộc chiến cần phải chấm dứt chứ không phải kéo dài. Điều khiến Kiew đặc biệt bức xúc là trong khi Witkoff và Kushner đang đàm phán với phía Ukraine tại Florida, thì dường như không hề có đề cập nào về thỏa thuận dầu Diesel với Putin. Phía Moscow cho đến nay cũng chưa đưa ra bình luận công khai nào về kế hoạch này. 

Hơn nữa, vấn đề cốt lõi nằm sau cuộc xung đột Ukraine-Nga vẫn chưa được giải quyết. Liệu giới lãnh đạo Ukraine và Điện Kremlin có thực sự sẵn sàng chung sống hòa bình hay không, và trên những điều kiện nào? Cho đến nay, các tín hiệu công khai từ tất cả các bên, bao gồm cả các chủ thể Âu châu, đều cho thấy điều ngược lại. Đồng thời, cách tiếp xúc của Mỹ, thiết lập một trật tự toàn diện cho giai đoạn hậu chiến ngay từ đầu, có thể là con đường khả thi duy nhất để đạt được hòa bình lâu dài ở Đông Âu. Kế hoạch này có khả năng mang lại những hệ quả khó xử cho chính phủ Đức, vì nó đặt dấu hỏi về chính sách đối với Nga của Đức trong suốt 4 năm qua trên hầu hết mọi phương diện. 

Điểm qua một số nội dung chính: Các biện pháp trừng phạt: Merz dự định duy trì các biện pháp hạn chế đối với Nga. "Đối với Đức và Âu châu, một quyết định như vậy là điều không thể chấp nhận được. Nga sẽ chỉ đàm phán nghiêm chỉnh khi chịu áp lực, đó là lý do tại sao chúng tôi vẫn duy trì các biện pháp trừng phạt đối với Nga," ông nói về thỏa thuận dầu Diesel. Năng lượng: Đường ống dẫn dầu và khí đốt của Nga sẽ là vấn đề gây tranh cãi nhất. "Chúng tôi độc lập với nguồn dầu mỏ của Nga," một nữ phát ngôn viên của Bộ trưởng Kinh tế Katherina Reiche (thuộc đảng CDU) nhấn mạnh. Tuy nhiên, năng lượng giá rẻ có thể sẽ được nhiều cử tri hoan nghênh, đặc biệt là ở miền Đông nước Đức. An ninh: Một sự đảm bảo an ninh theo mô hình Điều 5 của NATO đồng nghĩa với việc nếu Nga tấn công các vị trí của Ukraine một lần nữa, Đức cũng sẽ phải can thiệp quân sự. Cho đến nay, chính phủ vẫn chưa xác định rõ liệu Berlin có sẵn sàng hành động như vậy hay không. Về khía cạnh tài chính: Là nhà tài trợ tài chính lớn nhất tại Âu châu của Ukraine, Đức sẽ hỗ trợ kinh phí cho công cuộc tái thiết quốc gia đang bị tàn phá bởi chiến tranh và khủng hoảng này. Một chi tiết đáng chú ý là ông Merz từng giữ chức Chủ tịch Ban Kiểm soát của BlackRock Đức trong giai đoạn 2016–2020. Ngoài ra, Giám đốc điều hành (CEO) của BlackRock, ông Larry Fink, là cố vấn cho chính phủ Mỹ và thường xuyên tham gia các cuộc thảo luận về vấn đề Ukraine với Tổng thống Selenskyy. Công ty có trụ sở tại Mỹ này, hiện là tập đoàn quản lý tài sản lớn nhất thế giới, được kỳ vọng sẽ đóng vai trò then chốt trong việc tổ chức công cuộc tái thiết Ukraine.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 16-10-2026