LỰC LƯỢNG HOUTHI BỊ CÁO BUỘC TRA TẤN MỘT NHÂN VIÊN LIÊN HIỆP QUỐC ĐẾN CHẾT

Artikel von DER SPIEGEL, ngày 2-11:  Một nhân viên Liên Hợp Quốc đã tử vong sau hai năm bị lực lượng Houthi giam giữ. Một quan chức chính phủ cáo buộc nhóm phiến quân này đã thực hiện hành vi tra tấn. Theo các báo cáo, hiện vẫn còn hơn 70 nhân viên Liên Hợp Quốc khác đang bị nhóm này bắt giữ.

Một nhân viên Liên Hợp Quốc được cho là đã bị tra tấn đến chết trong một nhà tù do lực lượng Houthi kiểm soát tại Yemen. Theo đài truyền hình Al Arabiya của Ả Rập Saudi, dẫn lời một bộ trưởng trong chính phủ Yemen, nạn nhân là một công dân Yemen đã tử vong trong thời gian bị giam giữ.

Người đàn ông này bị bắt vào tháng 6 năm 2024. Một người thân chia sẻ với hãng thông tấn dpa rằng, kể từ thời điểm đó, ông không được phép gặp gỡ bất kỳ ai hay liên lạc với gia đình. Gia đình nạn nhân đã được thông báo về cái chết của ông và dự kiến ​​sẽ sớm nhận lại thi thể. Hiện vẫn chưa rõ những tình tiết cụ thể dẫn đến cái chết này.

Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc Volker Türk mô tả cái chết của nhân viên này là một "cú sốc vô cùng đau đớn" và gửi lời chia buồn sâu sắc tới gia đình nạn nhân. Ông cũng kêu gọi tiến hành một cuộc điều tra độc lập để làm rõ các tình tiết liên quan đến vụ việc. Ngoài ra, ông Türk bày tỏ lo ngại về số phận của những nhân viên Liên Hợp Quốc khác hiện vẫn đang bị lực lượng phiến quân giam giữ – trong đó có bảy người làm việc trực thuộc văn phòng của chính ông.

Xung đột tại Yemen lại leo thang

Theo một quan chức chính phủ, hơn 70 nhân viên Liên Hợp Quốc vẫn đang nằm trong tay các nhóm dân quân Houthi. Lực lượng này thường biện minh cho các vụ bắt giữ bằng cách cáo buộc những cá nhân đó làm gián điệp cho Hoa Kỳ hoặc Israel. Cuộc nội chiến tại Yemen bắt đầu từ năm 2014, khi lực lượng Houthi – vốn được Iran hậu thuẫn – chiếm giữ thủ đô Sanaa cùng phần lớn các khu vực ở miền bắc. Một năm sau đó, Ả Rập Saudi cùng các đồng minh đã bắt đầu thực hiện các cuộc không kích nhắm vào các vị trí của lực lượng phiến quân này.

Xung đột lại tiếp tục leo thang kể từ mùa hè vừa qua, trong bối cảnh căng thẳng khu vực gia tăng, với sự liên quan của Iran. Vào tháng 9, các nhóm dân quân Houthi đã chiếm thêm nhiều vùng lãnh thổ dọc theo bờ biển phía tây trong một đợt tấn công mới. Hơn nữa, họ đã nhiều lần tấn công Ả Rập Saudi bằng máy bay không người lái và hỏa tiễn.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ít nhất 1.500 người đã thiệt mạng trong làn sóng bạo lực tái diễn này kể từ tháng 8.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 2-11-2026   

ĐỂ ĐỐI PHÓ VỚI TRUMP VÀ TẬP, CÂU TRẢ LỜI HAY NHẤT LÀ KHÔNG Ở SỰ KHÚM NÚM MÀ LÀ SỰ ĐỒNG THUẬN VỚI CÁC ĐỒNG MINH 

Artikel von Al-Serori, Leila/Handelsblatt, ngày 31-10: Dù đặt chân đến đâu trong vài ngày qua, từ Singapore, Tokyo cho đến Seoul, vị Thủ tướng Đức luôn thấy bóng dáng của hai nhân vật hiện diện trong mọi cuộc thảo luận: Donald Trump và Tập Cận Bình. Tổng thống Mỹ và Chủ tịch Trung Quốc luôn là những cái tên bao trùm lên chuyến công du Á châu của Thử  tướng Đức Friedrich Merz.

Mỗi khi vị Thủ tướng đề cập đến các cường quốc, các hạn chế trong thương mại thế giới, hay những sự phụ thuộc nguy hiểm cần phải cắt giảm, người ta không thể không nghĩ ngay đến Mỹ và Trung Quốc.

Ngay trước khi khởi hành vào thứ Sáu, ông Merz đã đưa ra quan điểm rõ ràng hơn. Tại Seoul, ông lưu ý rằng Hoa Kỳ đang thay đổi chính sách kinh tế đối ngoại và tái định nghĩa các lợi ích quốc gia của mình. “Và khi họ làm như vậy, chúng ta cũng phải hành động tương tự.”

Thông điệp chiến lược trong chuyến đi của ông Merz rất rõ ràng: các quốc gia tầm trung cần liên kết lại để đối trọng với những thế lực “lớn mạnh”. Trong suốt 5 ngày công du, ông Merz một lần nữa cho thấy mình thể hiện xuất sắc và khéo léo hơn hẳn khi đảm nhận vai trò một vị Thủ tướng tập trung vào các vấn đề trên vũ đài quốc tế.

Dù đôi khi có thể bỏ lỡ các diễn biến chính trị trong nước, chẳng hạn như cuộc tranh luận xoay quanh vị trí ứng viên tổng thống, ông lại cho thấy sự nhạy bén vượt trội trong việc nắm bắt các chuyển dịch địa chính trị. Có thể ông không nhận ra rằng việc để một vấn đề, ví dụ như tranh cãi về việc liệu chính trị gia Ilse Aigner của đảng CSU có nên trở thành ứng viên tổng thống hay không, kéo dài suốt nhiều tuần là một sai lầm; thế nhưng, ông hiểu rất rõ rằng để đối phó với Trump, Tập Cận Bình hay Putin, giải pháp không phải là tìm cách lấy lòng họ hay tự hạ thấp vị thế của chính mình.

Về phương diện này, bản thân ông Merz đã có sự thay đổi kể từ khi nhậm chức, một sự thay đổi xuất phát từ chính nhu cầu thực tế. Khi thực hiện chuyến thăm đầu tiên tới Washington vào năm ngoái, ông vẫn còn đầy tự tin rằng mình có thể hợp tác với Trump. Hơn một năm sau, niềm tin đó gần như đã tan biến. Thực tế hiện nay cũng khác xa so với thời điểm ông đến thăm Trung Quốc hồi đầu năm nay. Giọng điệu của ông đã trở nên cứng rắn hơn, đối với cả hai quốc gia này. Mặc dù Berlin không mong muốn một cuộc chiến thương mại, nhưng nước này cũng kiên quyết phản đối tình trạng phụ thuộc thiếu cân bằng. Hệ quả là, những "sắc thái" mới đã được đưa vào, đặc biệt là trong chính sách đối với Trung Quốc, theo cách mô tả của những người thân cận với ông Merz.

Ông đã nhiều lần nhấn mạnh quan điểm này trong suốt chuyến công du châu Á. Thông điệp của ông được đón nhận tích cực tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nơi các quan hệ đối tác chiến lược đã được thiết lập, cùng nhiều hiệp định song phương và biên bản ghi nhớ được ký kết.

Tuy nhiên, đằng sau hậu trường, vẫn xuất hiện những hoài nghi. Đặc biệt, Nhật Bản và Nam Hàn lo ngại rằng việc áp dụng lập trường cứng rắn hơn đối với Trung Quốc có thể dẫn đến một chính sách bảo hộ rộng hơn từ phía Đức và châu Âu, điều này sẽ gây bất lợi cho chính họ. Thủ tướng Đức tỏ ra bất ngờ và phải đưa ra những lời trấn an.

Dẫu vậy, điều này càng làm nổi bật giá trị của một chuyến công du như thế: chỉ thông qua đối thoại và trao đổi chặt chẽ, các mối lo ngại mới có thể được nhận diện, và cũng chỉ bằng cách đó, những quan hệ đối tác vững chắc mới có thể được xây dựng. Đây cũng là cách duy nhất để thổi luồng sinh khí mới vào một chiến lược dựa trên liên minh chính trị giữa các cường quốc tầm trung.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 2-11-2026    

NGOẠI TRƯỞNG MỸ CHO BIẾT : ÔNG  TRUMP CHƯA ĐƯA RA QUYẾT ĐỊNH VỀ CÁC CUỘC TẤN CÔNG MỚI NHẮM VÀO IRAN

Artikel von AFP, ngày 31-10:  Theo Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, Tổng thống Donald Trump vẫn chưa đưa ra quyết định về khả năng thực hiện các cuộc tấn công mới nhắm vào Iran. Phát biểu tại một cuộc họp báo trong khuôn khổ hội nghị ngoại trưởng G20 ở Atlanta vào thứ Bảy 31-10, ông Rubio cho biết: "Chúng ta có thể đạt được các mục tiêu quân sự nếu muốn. Tuy nhiên, ông ấy [ông Trump] vẫn chưa đưa ra quyết định". Ông nói thêm rằng Mỹ không xem nhẹ vấn đề này.

Gần đây xuất hiện những đồn đoán cho rằng ông Trump có thể ra lệnh thực hiện các cuộc tấn công mới nhắm vào Iran sau cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ diễn ra vào thứ Ba 3-11 tới. Về phía Teheran, Lãnh đạo tối cao Iran, ông Mojtaba Khamenei, đã tuyên bố trước các chỉ huy quân sự cao cấp , theo một thông báo được đưa ra tại Teheran vào thứ Bảy 31-10, rằng "bất kỳ hình thức đe dọa nào cũng phải đối mặt với một phản ứng tức thì, hiệu quả và không bị giới hạn về mặt địa lý".

Xung đột với Iran bắt đầu từ cuối tháng Hai với các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhắm vào quốc gia này. Các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột đã rơi vào bế tắc sau khi thỏa thuận giữa Washington và Teheran sụp đổ vào tháng Sáu.

Cũng trong ngày thứ Bảy 31-10, Ngoại trưởng Rubio đã đề cập đến khả năng diễn ra cuộc gặp giữa ông Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin bên lề hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Á châu - Thái Bình Dương (APEC), dự kiến ​​tổ chức vào ngày 18–19 tháng 11 tại Thâm Quyến, Trung Quốc. Ông Rubio cho biết ông đã trao đổi "ngắn gọn" về vấn đề này với Ngoại trưởng Nga Sergey Lawrow, người cũng có mặt tại Atlanta, Georgia để tham dự hội nghị ngoại trưởng G20.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 2-11-2026   

 ÔNG TRUMP MẤT BÌNH BỈNH KHI BỊ NGƯỜI BIỂU TÌNH LA Ó TRONG LÚC DIỄN THUYẾT - CHẬT VẬT LẮM ÔNG MỚI LẤY LẠI ĐƯỢC BÌNH TỈNH

Artikel von Tobias Rüster- news.de, ngày 31-10: Tại một cuộc mít tinh ở Daytona Beach, Florida, Donald Trump đã mất bình tĩnh ngay trên sân khấu. Chỉ 15 phút sau khi bắt đầu bài phát biểu, Tổng thống Mỹ đã bị một người trong đám đông la ó, ngắt lời. Thời gian gần đây, các sự kiện của ông Trump thường xuyên xuất hiện những người gây rối, bên cạnh đó chính bản thân Tổng thống Mỹ cũng đưa ra những phát ngôn gây tranh cãi.

Donald Trump mất bình tĩnh trên sân khấu, buộc phải tạm dừng bài phát biểu

Phản ứng của Donald Trump trước lần ngắt lời thứ hai đã được ghi lại rõ ràng trong các Video trên nền tảng X: "Im đi! Im đi, đồ ngốc!" ông quát lớn. "Im đi, đồ thất bại! Đúng là kẻ thất bại." Tổng thống Mỹ sau đó ra lệnh cho nhân viên an ninh đưa người này ra khỏi địa điểm tổ chức. Khi lực lượng an ninh áp giải người biểu tình rời đi, ông Trump im lặng, lắc đầu tỏ vẻ khó chịu rõ rệt. Đám đông tại sự kiện đã reo hò ủng hộ các nhân viên an ninh.

Donald Trump chật vật lấy lại bình tĩnh sau sự việc bị ngắt lời

Tuy nhiên, trật tự vẫn không được thiết lập lại. Khi cuộc mít tinh tiếp diễn, thêm 2 người nữa gây rối khiến Tổng thống Mỹ càng thêm bực bội. "Kẻ biểu tình được thuê!" ông Trump hét lên khi lực lượng an ninh đưa người đầu tiên ra khỏi hội trường. Tổng thống Mỹ khẳng định ông nắm rõ thông tin về những người này:

"Chúng tôi đã ghi lại tất cả, chúng tôi có tên tuổi, có mọi thông tin về họ. Cả nguồn cơn nữa." Ông Trump cáo buộc rằng những cá nhân này đã để George Soros thuê với giá 250 đô la, để rồi cuối cùng phải vào đồn cảnh sát và tự hủy hoại cuộc đời mình. Sau đó, ông kể một câu chuyện mang tính chế giễu: Một người biểu tình trở về nhà, bị mẹ tát thẳng vào mặt; bà nói với anh ta rằng chính bà đã bỏ phiếu cho ông Trump , và yêu cầu anh ta không bao giờ được làm điều tương tự nữa.

Donald Trump liên tục đối mặt với các vụ ngắt lời

Sự việc tại Daytona Beach nằm trong một chuỗi diễn biến ngày càng trở nên phổ biến trong vài tuần qua. Các sự kiện của ông Trump ngày càng xuất hiện nhiều người la ó, ngắt lời, và phản ứng của Tổng thống Mỹ cũng cho thấy ông ngày càng trở nên nhạy cảm và dễ nổi nóng hơn trước những sự việc như vậy. Tại Kansas, bài phát biểu của ông đã bị những người gây rối ngắt quãng 6 lần. Trong một sự kiện ở Ohio, một người biểu tình đã hét lớn để nhắc nhở khán giả rằng ông Trump từng đi trên máy bay riêng của Jeffrey Epstein. Tại Mississippi, tình hình còn căng thẳng hơn: một người phản đối đã lên tiếng chỉ trích kế hoạch xây dựng một phòng khiêu vũ tại White House của ông.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 2-11-2026 

TỔNG THỐNG ISRAEL ISAAC HERZOG THÔNG BÁO KHỞI ĐỘNG CÁC CUỘC ĐÀM PHÁN THÀNH LẬP CHÍNH PHỦ

Artikel von DER SPIEGEL, ngày 31-10: Tổng thống Israel Isaac Herzog có lẽ đang đối mặt với thách thức chính trị lớn nhất từ ​​trước đến nay. Ông phải quyết định ai sẽ trở thành thủ tướng tiếp theo. Các cuộc gặp với những ứng cử viên sẽ được truyền hình trực tiếp.

Vào thứ Tư 4-11 tới, Tổng thống Israel Isaac Herzog sẽ bắt đầu tham vấn về việc thành lập chính phủ với các đảng phái đã giành được ghế trong Quốc hội (Knesset). Theo tờ nhật báo "Haaretz" của Israel, các cuộc gặp này sẽ được phát trực tiếp.

Theo thông lệ, thay vì mặc nhiên bổ nhiệm lãnh đạo của đảng lớn nhất, Tổng thống sẽ chọn ứng cử viên mà ông tin rằng có khả năng cao nhất trong việc tập hợp được đa số ghế tại Quốc hội.

Trong số các ứng cử viên có Thủ tướng đương nhiệm Benjamin Netanyahu, người đứng đầu đảng bảo thủ cánh hữu Likud , đảng giành được nhiều ghế nhất trong cuộc bầu cử hôm thứ Ba với 27 trên tổng số 120 ghế. Ứng cử viên phe đối lập Gadi Eisenkot, với đảng "Yashar" mới thành lập, đã giành được 21 ghế.

Do cả liên minh cầm quyền lẫn khối đối lập đều không đạt được đa số 61 ghế cần thiết, kết quả bầu cử đã dẫn đến tình trạng bế tắc tại Quốc hội.

Có 3 trường hợp khả thi để thành lập chính phủ:

Ứng cử viên được Tổng thống chỉ định sẽ có 28 ngày để thành lập liên minh, với tùy chọn gia hạn thêm 14 ngày.

Nếu nỗ lực này thất bại, nguyên thủ quốc gia có thể trao quyền cho một nghị sĩ khác trong thời hạn 28 ngày. Nếu bước này cũng không thành công, ít nhất 61 nghị sĩ có thể cùng đề nghị một cá nhân trong vòng 21 ngày; cá nhân này sau đó sẽ có 14 ngày để thành lập chính phủ.

Nếu cả 3 giai đoạn trên đều không thể tạo ra một liên minh chính phủ nắm giữ đa số ghế, Quốc hội sẽ tự động giải tán. Trong trường hợp đó, một cuộc bầu cử mới phải được tổ chức trong vòng 90 ngày. Tổng thống Herzog đã bày tỏ mong muốn ngăn chặn việc phải tiến hành bầu cử lại. Tại Tel Aviv, hàng ngàn người đã xuống đường biểu tình ủng hộ việc đưa các đảng phái do người Ả Rập lãnh đạo vào chính phủ. Liên minh "Danh sách Chung" (Joint List) cùng đảng Hồi giáo bảo thủ Ra'am đã giành được tổng cộng 19 ghế, gần gấp đôi số ghế mà họ đạt được trong cuộc bầu cử trước đó vào năm 2022.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 2-11-2026 

TẠI SAO ÂU CHÂU PHẢI VẠCH RA CON ĐƯỜNG MỚI KHÔNG CÓ MỸ 

 Artikel von Kenneth Glad/Dagens.de, ngày 31-10: Donald Trump đã làm rung chuyển trật tự thế giới khi trở lại White House vào năm 2025. Kể từ đó, nhiều nhà phê bình cho rằng ông là người duy nhất phải chịu trách nhiệm cho sự rạn nứt trong mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Âu châu.

Tuy nhiên, nguồn gốc của cuộc khủng hoảng này sâu xa hơn nhiều. Theo một báo cáo mới từ tạp chí khoa học Đan Mạch *Videnskab*, nền tảng xuyên Đại Tây Dương đã bắt đầu lung lay từ rất lâu trước khi chính quyền hiện tại lên nắm quyền.

Những đe dọa quân sự gần đây của Mỹ liên quan đến Greenland cùng tình trạng căng thẳng xung quanh vấn đề Ukraine đã phơi bày một căn bệnh kinh niên. Trong cuốn sách mới của mình mang tên *Sự sụp đổ của liên minh* (Collapse of the Alliance), nhà nghiên cứu Rasmus Sinding Søndergaard lập luận rằng Âu châu không còn có thể dựa vào những người bạn cũ của mình nữa.

Một góc nhìn mới

Trong nhiều thập niên sau Thế chiến thứ hai, Âu châu luôn giữ vị trí trung tâm trong chính sách đối ngoại của Mỹ. Washington cung cấp sự bảo trợ quân sự và duy trì hiện diện thường trực nhằm ngăn chặn bất kỳ đối thủ nào thống trị lục địa này. Đổi lại, các nhà lãnh đạo Âu châu chấp nhận vai trò dẫn dắt của Mỹ mà hầu như không có phản đối gì.

Trật tự cũ đó giờ đây đã hoàn toàn lỗi thời. Các lợi ích chiến lược của Mỹ đã chuyển dịch sang Á châu, với trọng tâm mới đặt mạnh vào Trung Quốc.

Sự tái định hình âm thầm này đã bắt đầu từ lâu. Tại Mỹ, cử tri ngày càng đặt câu hỏi về vai trò truyền thống của đất nước mình với tư cách là người dẫn đầu một trật tự thế giới dựa trên các quy tắc. Xu hướng này nhiều khả năng sẽ tiếp diễn, bất kể ai là người ngồi vào ghế Tổng thống tại White House, buộc Âu châu phải tự xây dựng các chiến lược quốc phòng cho riêng mình.

Chiến tranh và sự thịnh vượng

Những tranh chấp chưa được giải quyết đã làm xói mòn liên minh này trong nhiều thập niên. Các đời Tổng thống Mỹ liên tục gây áp lực buộc các quốc gia Âu châu phải chi tiêu nhiều hơn cho quân đội của chính họ. Những cuộc cãi vã không hồi kết về ngân sách NATO đã dần làm mất đi lòng tin lẫn nhau.

Các cuộc phiêu lưu quân sự càng khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn. Ngay từ năm 2003, các đồng minh chủ chốt của Âu châu, như Pháp và Đức, đã kiên quyết từ chối ủng hộ Mỹ trong cuộc xâm lược Iraq. Sự rạn nứt này cho thấy một khoảng cách văn hóa sâu sắc liên quan đến việc sử dụng vũ lực.

Lịch sử lại lặp lại trong cuộc chiến tranh Iran năm 2026. Các thủ đô Âu châu giờ đây hoàn toàn không còn mặn mà với việc theo chân quân đội Mỹ bước vào một cuộc xung đột hỗn loạn khác tại Trung Đông. Họ ủng hộ các giải pháp ngoại giao thông qua các thể chế quốc tế, trong khi Washington ngày càng công kích chính những tổ chức thế giới đó.

Đã đến lúc cần thay đổi

Trên văn bản, NATO vẫn tồn tại. Các hiệp ước chính thức vẫn còn hiệu lực, và hoạt động thương mại thường nhật vẫn diễn ra thông suốt qua Đại Tây Dương. Tuy nhiên, những cấu trúc còn sót lại này đang che đậy một sự suy tàn sâu sắc hơn.

Điều thực sự sụp đổ chính là sự đồng thuận chính trị nền tảng từng gắn kết mọi thứ lại với nhau kể từ năm 1945. Sự kiên nhẫn của Mỹ trong việc gánh vác chi phí quốc phòng cuối cùng đã cạn kiệt, trong khi niềm tin của Âu châu vào Washington , với tư cách là một bên bảo vệ đáng tin cậy, cũng hoàn toàn tan biến.

Søndergaard cho biết rằng liên minh cũ với tính chất bất đối xứng này không thể cứu vãn được nữa. Mọi chuyện đã vượt khỏi tầm kiểm soát.

Thay vào đó, Âu châu phải xây dựng một quan hệ đối tác mới, bình đẳng , dựa trên các lợi ích thực dụng thay vì lòng trung thành mặc định. Sự chuyển dịch mang tính lịch sử này đòi hỏi những khoản đầu tư quân sự khổng lồ, một mặt trận thống nhất, cùng những lựa chọn chính trị đầy khó khăn trên khắp lục địa.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 2-11-2026   

TẦM ẢNH HƯỞNG ĐỨC TIN TÔN GIÁO TRONG CUỘC BẦU CỬ GIỬA NHIỆM KỲ Ở MỸ - LIỆU CÁCH NÀY CÓ HIỆU QUẢ ? 

Julia Naue (t-online) tường trình từ Washington -  Trong nhiều thập niên, Đảng Dân chủ đã để mặc vấn đề tôn giáo cho Đảng Cộng hòa. Giờ đây, trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, một số mục sư thuộc Đảng Dân chủ đang tham gia tranh cử, và vận động một cách công khai với sự hiện diện của niềm tin vào Chúa.

Adam Hamilton cho biết Kinh Thánh là câu chuyện định hình cuộc đời ông. "Tôi quỳ xuống, dâng cuộc đời mình cho Chúa Kitô, cầu nguyện để Chúa Thánh Thần dẫn lối, và đọc Kinh Thánh," người đàn ông luôn mang theo một cuốn Kinh Thánh nhỏ trong túi này chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình. Hamilton là một đảng viên Dân chủ. Và trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Hoa Kỳ, ông đang vận động tranh cử dựa trên đức tin Kitô giáo của mình. Ông không phải là ứng cử viên Dân chủ duy nhất làm như vậy.

Điều này khá khác thường, vì từ trước đến nay, nhà thờ vốn được xem là "địa bàn" của Đảng Cộng hòa; chẳng hạn, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump thường rao giảng một dạng chủ nghĩa dân tộc Kitô giáo. Tuy nhiên, Đảng Dân chủ đang bắt đầu không còn nhường lĩnh vực đức tin cho Đảng Cộng hòa nữa, mà thay vào đó, họ đang tích cực thu hút các cử tri Kitô giáo. Liệu cách này có hiệu quả?

Một số mục sư và tín đồ Kitô giáo sùng đạo đang tranh cử dưới màu áo Đảng Dân chủ trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ này. Thay vì giảm nhẹ đức tin của mình, họ đặt đức tin làm trọng tâm trong chiến dịch tranh cử, sử dụng ngôn ngữ Kitô giáo để đưa ra một lựa chọn thay thế cho phe "cánh hữu tôn giáo", một phong trào đã trở nên ngày càng mạnh mẽ trong những năm gần đây.

Nổi bật nhất trong số đó là James Talarico. Ở tuổi 37, ông là cháu trai của một mục sư Baptist và đã hoàn thành chương trình đào tạo thần học. Ông đang tranh cử một ghế tại Thượng viện Hoa Kỳ ở Texas, một tiểu bang có tư tưởng bảo thủ sâu sắc. Tại tiểu bang được mệnh danh là "Tiểu bang Ngôi sao Cô độc" (Lone Star State) vốn do Đảng Cộng hòa thống trị, các ứng cử viên Dân chủ thường có rất ít cơ hội, thế nhưng, Talarico hiện đang có tỷ lệ ủng hộ ngang ngửa với đối thủ từ Đảng Cộng hòa.

Tại tiểu bang bảo thủ Kansas, Mục sư Adam Hamilton cũng đang tranh cử vào Thượng viện Hoa Kỳ. Vị mục sư 62 tuổi này hiện đứng đầu giáo đoàn Giám lý (Methodist) lớn nhất tại Hoa Kỳ, một "siêu nhà thờ" (Megachurch) mà ông cùng vợ sáng lập vào năm 1990. Ông cũng có cơ hội thực tế để giành chiến thắng trong cuộc đua này. Tại một số tiểu bang khác, các mục sư thuộc Đảng Dân chủ, cả nam lẫn nữ, đang tranh cử vào Hạ viện Hoa Kỳ. Thông qua đó, họ đang tiếp xúc với một bộ phận cử tri vốn đã phần lớn quay lưng lại với Đảng Dân chủ.

Ryan Burge, một nhà khoa học chính trị tại Đại học Washington ở St. Louis, người chuyên nghiên cứu về sự giao thoa giữa tôn giáo và chính trị, giải thích: "Tại Mỹ, trở thành một người theo Đảng Cộng hòa đã trở thành một phần trong định nghĩa về người da trắng theo Kitô giáo, ngay cả đối với những người không thực sự sùng đạo". Ông cho rằng cơ hội để Đảng Dân chủ thu hút được những cử tri Cộng hòa có tôn giáo là "khá hạn chế", đặc biệt là trong nhóm người da trắng theo phái Tin Lành (Evangelicals) thường xuyên đi nhà thờ. Burge chia sẻ với t-online rằng nhóm người này đã gắn bó chặt chẽ với Đảng Cộng hòa trong nhiều thập niên qua.

Những người trưởng thành có đức tin tôn giáo mạnh mẽ phần lớn là những người ủng hộ Đảng Cộng hòa.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Pew, khoảng 62% người Mỹ tự nhận mình là tín đồ Kitô giáo. Tại Hoa Kỳ, khuynh hướng chính trị thường gắn liền với mức độ sùng đạo: những người trưởng thành có mối liên hệ tôn giáo mạnh mẽ thường có xu hướng ủng hộ Đảng Cộng hòa, trong khi những người có mối liên hệ tôn giáo yếu hơn lại có xu hướng ủng hộ Đảng Dân chủ.

Tuy nhiên, có sự khác biệt đáng kể giữa các nhóm nhân khẩu học. Trong khi 77% người Mỹ da trắng sùng đạo ủng hộ Đảng Cộng hòa, thì đa số người Mỹ gốc Phi có tôn giáo lại nghiêng về phía Đảng Dân chủ. Đối với người Mỹ gốc Tây Ban Nha (Hispanic) có đức tin mạnh mẽ, 48% ủng hộ Đảng Cộng hòa và 40% ủng hộ Đảng Dân chủ, một bức tranh đa dạng hơn nhiều so với nhóm người da trắng theo Kitô giáo. Hơn nữa, người da trắng theo phái Tin Lành là nhóm tôn giáo duy nhất có tỷ lệ người tán thành cách điều hành của ông Trump cao hơn tỷ lệ không tán thành.

Hiện nay, Đảng Dân chủ đang nỗ lực tiếp xúc với những tín đồ Kitô giáo không đồng tình với ông Trump hoặc cách hiểu riêng của ông về tôn giáo. Nhà khoa học chính trị Burge cảnh báo: "Tuy nhiên, có một khoảng cách lớn giữa việc cảm thấy không thoải mái với Donald Trump và việc thực sự bỏ phiếu cho một ứng viên Đảng Dân chủ". Vậy, làm thế nào để có thể đạt được thành công?

Thay vào đó là lòng trắc ẩn đối với người khác, và "sự căng thẳng về đạo đức"

Talarico, Hamilton cùng các ứng viên Đảng Dân chủ khác đang thể hiện sự tách biệt rõ ràng với chủ nghĩa dân tộc Kitô giáo (Christian Nationalism). Hệ tư tưởng này tìm cách biến Hoa Kỳ thành một quốc gia Kitô giáo, trong đó chính phủ ưu tiên đức tin Kitô giáo lên hàng đầu. Trước đây, Talarico từng mô tả chủ nghĩa dân tộc Cơ Đốc giáo là một "khối u đối với tôn giáo của chúng ta". Mặc dù những người theo đường lối Dân chủ Cơ Đốc giáo này nhấn mạnh vào cội nguồn tôn giáo của mình, họ không để các quan điểm chính trị của bản thân bị chi phối bởi tôn giáo. Chẳng hạn, Mục sư Hamilton bảo vệ quyền phá thai, nhưng ông cũng thừa nhận một "sự căng thẳng về mặt đạo đức" xoay quanh vấn đề này.

Đảng Dân chủ cũng chủ động nhấn mạnh vào lòng bác ái, sự tử tế và lòng tốt, đồng thời đặt những giá trị này trên nền tảng đức tin của họ. Qua đó, họ làm nổi bật một hệ giá trị khác biệt hoàn toàn so với Tổng thống Trump,  người vốn ủng hộ quan điểm kiểu như "kẻ mạnh là kẻ đúng". Mối quan hệ của ông Trump với tôn giáo, nếu nói một cách nhẹ nhàng, thì vẫn còn nhiều điều đáng ngờ; dù từng gọi Kinh Thánh là "cuốn sách yêu thích nhất" của mình, nhưng trong một cuộc phỏng vấn, ông lại không thể trích dẫn nổi một câu nào từ đó – thậm chí còn cho rằng câu "mắt đền mắt, răng đền răng" là đoạn ông thích nhất.

Trong thời gian làm doanh nhân tại New York, ông Trump không thực sự thể hiện mình là một tín đồ Cơ Đốc giáo; ông từng gây xôn xao dư luận vì các mối quan hệ ngoài hôn nhân và trải qua nhiều lần ly hôn. Tuy nhiên, khi trở thành Tổng thống, ông đã tích cực tiếp xúc nhóm cử tri Cơ Đốc giáo bảo thủ (Christian Right) và giành được sự ủng hộ từ họ. Đáp lại, nhóm này dành cho ông lòng trung thành tuyệt đối, đặc biệt là sau khi ông góp phần thay đổi cán cân tại Tòa án Tối cao theo hướng bảo thủ hơn, tạo tiền đề cho việc hủy bỏ quyền phá thai được hiến pháp bảo vệ.

Các thành viên Đảng Dân chủ theo đạo Cơ Đốc cũng sử dụng chính các lập luận tôn giáo để thách thức ông Trump và Đảng Cộng hòa. Họ cho rằng các chính sách như trục xuất người nhập cư, cắt giảm chăm sóc y tế, hay việc gạt các nhóm thiểu số ra bên lề xã hội là những hành động đi ngược lại tinh thần Cơ Đốc giáo. Ngược lại, phía Đảng Cộng hòa tìm cách mô tả những nhân vật như Hamilton, Talarico và các thành viên Đảng Dân chủ theo đạo Cơ Đốc là những "tín đồ giả hiệu", ví như "sói đội lốt cừu", chỉ giả vờ tuân theo các giá trị Cơ Đốc giáo chứ thực chất không phải là tín đồ chân chính.

Các vấn đề trong "cuộc chiến văn hóa" trở thành tâm điểm cho những đòn công kích.

Chẳng hạn, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance từng cáo buộc Mục sư Hamilton rằng những gì ông rao giảng "không phải là Cơ Đốc giáo", mà là "chủ nghĩa cấp tiến cánh tả núp bóng tôn giáo", đồng thời cho rằng vị mục sư này "quá thiên tả" (woke) đối với bang Kansas. Tại Texas, Đảng Cộng hòa cũng xoáy sâu vào việc ông Talarico từng gọi Chúa là một thực thể "phi nhị nguyên giới" (non-binary). Trong chiến dịch tranh cử, ông Talarico đã rút lại phát ngôn này, thừa nhận rằng trước đó ông cố tình đưa ra nhận định gây tranh cãi như vậy.

Bầu cử giữa kỳ tại Mỹ: Những bang mà ông Trump đang gặp thế trận vô cùng cam go.

Một động thái kỳ lạ: "Sự căm ghét phi lý đối với mọi thứ liên quan đến ông Trump".

Sự việc này cho thấy Đảng Dân chủ dễ bị tổn thương đến nhường nào khi đối mặt với các vấn đề trong "cuộc chiến văn hóa". Đặc biệt, một bộ phận cử tri có đức tin Cơ Đốc sâu sắc rất dễ cảm thấy xa lánh trước những phát ngôn như vậy, một thực tế mà Đảng Cộng hòa luôn muốn tận dụng. Chẳng hạn, ông Trump từng công kích Mục sư Hamilton vì đã lên tiếng ủng hộ những người chuyển giới. Mục sư Hamilton đáp lại: "Tôi không cho rằng chúng ta nên bắt nạt, gây hấn hay làm tổn thương một nhóm người thiểu số." Đồng thời, ông cũng bày tỏ quan điểm phản đối việc để phụ nữ chuyển giới tham gia các môn thể thao dành cho nữ giới.

Đối với các thành viên Đảng Dân chủ tại những bang có tư tưởng bảo thủ, những vấn đề mang nặng tính ý thức hệ, vốn được Đảng Cộng hòa cố tình thổi bùng, trở thành một bài toán cân bằng đầy tế nhị. Với những đảng viên Dân chủ muốn tiếp xúc với cộng đồng Cơ Đốc giáo thông qua ngôn ngữ tôn giáo, thách thức này còn lớn hơn nhiều.

Trong một bài viết trên tờ *Washington Post*, chiến lược gia bảo thủ Eric Teetsel nhận xét về nhóm Cơ Đốc nhân theo khuynh hướng tiến bộ: "Họ sử dụng ngôn ngữ đức tin để biện hộ cho những quan điểm vốn thường gắn liền với phe cánh tả thế tục." Ông cho rằng Đảng Dân chủ chỉ có thể thu hút các cử tri Cơ Đốc giáo sùng đạo nếu các ứng viên Cơ Đốc nhân tiến bộ chịu điều chỉnh quan điểm của mình "xích lại gần hơn với trung tâm".

Nhà khoa học chính trị Burge cũng tin rằng các lựa chọn của Đảng Dân chủ hiện rất hạn chế. Ông lập luận rằng "sự chia rẽ văn hóa sâu sắc" chính là rào cản khó vượt qua nhất đối với họ. Theo Burge, mọi người thường xác định bản sắc chính trị của mình trước, rồi sau đó mới điều chỉnh bản sắc tôn giáo và đức tin sao cho phù hợp với những niềm tin chính trị đó. Điều này cho thấy thái độ chính trị được định hình bởi sự gắn kết với đảng phái nhiều hơn là bởi mức độ sùng đạo. Đối với những người theo Đảng Dân chủ có đức tin Cơ Đốc, thực tế này khiến mọi chuyện trở nên khó khăn hơn.

"Đảng Dân chủ không thể chỉ đơn thuần trích dẫn Kinh Thánh nhiều hơn rồi kỳ vọng rằng những cử tri Cơ Đốc giáo thuộc Đảng Cộng hòa sẽ chuyển sang ủng hộ mình," nhà khoa học chính trị này nhấn mạnh. Ông lưu ý rằng những rạn nứt giữa hai đảng đã hình thành qua nhiều thập kỷ, đồng thời nói thêm: "Chúng sẽ không thể biến mất chỉ nhờ vào vài bài phát biểu được soạn thảo khéo léo."

( Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 1-11-2026