ÂU CHÂU VÀ NAM MỸ ĐANG THẮT CHẶT QUAN HỆ KINH TẾ NHƯ THẾ NÀO?
Quan hệ thương mại giữa Liên minh Âu Châu(EU) và khối Mercosur kết nối một thị trường hơn 700 triệu người tiêu dùng trên khắp Âu Châu và Nam Mỹ.
EU là đối tác thương mại hàng hóa lớn thứ hai của khối Mercosur và được dự báo sẽ chiếm gần 17% tổng sản lượng thương mại của Mercosur trong năm 2024.
Đồng thời, khối Mercosur với các thành viên bao gồm Argentina, Bolivia, Brazil, Paraguay và Uruguay, sẽ là đối tác thương mại hàng hóa lớn thứ 10 của EU.
Trong năm 2024, tổng sản lượng thương mại giữa EU và Mercosur đã vượt mức 111 tỷ Euro: bao gồm 55,2 tỷ Euro giá trị xuất cảng và 56 tỷ Euro giá trị nhập cảng. Hơn 80% trong số các luồng thương mại này là sự đóng góp của EU và Brazil.
Trong giai đoạn từ năm 2014 đến 2024, thương mại hàng hóa giữa EU và Mercosur đã tăng hơn 36%: tổng sản lượng nhập cảng tăng trên 50%, trong khi tổng sản lượng xuất cảng tăng 25%.
Các mặt hàng chủ lực mà EU xuất cảng sang Mercosur bao gồm máy móc và trang thiết bị, các sản phẩm hóa chất và dược phẩm, cùng trang thiết bị vận tải.
Ngược lại, các sản phẩm nông nghiệp, khoáng sản, cùng bột giấy và giấy là những mặt hàng chính mà EU nhập cảng từ Mercosur.
Sau hơn 25 năm đàm phán, thỏa thuận thương mại giữa Liên minh Âu Châu và các quốc gia thành viên Mercosur đã chính thức có hiệu lực tạm thời vào đầu tháng 5-2026.
Thỏa thuận thương mại tự do này quy định việc cắt giảm thuế quan tại các nước Nam Mỹ đối với ô tô, quần áo, thực phẩm, rượu vang cao cấp và dược phẩm có nguồn gốc từ Âu Châu.
Đổi lại, EU sẽ mở cửa thị trường cho các mặt hàng nông sản xuất cảng từ Nam Mỹ, mặc dù khối này vẫn áp dụng hạn ngạch nhập cảng đối với thịt bò, thịt heo, Ethanol, mật ong và đường. Mỗi năm, 99.000 tấn thịt bò có thể được nhập cảng vào EU với mức thuế suất 7,5%, và 180.000 tấn thịt gia cầm được nhập cảng với mức thuế suất 0%; trong cả hai trường hợp, các hạn ngạch này sẽ được áp dụng theo lộ trình tăng dần trong khoảng thời gian từ 5 đến 6 năm. Đến năm 2040, thỏa thuận thương mại giữa EU và Mercosur được dự báo sẽ giúp GDP của EU tăng thêm 77,6 tỷ Euro.
Những chỉ trích đối với Thỏa thuận
Vào ngày 1 tháng 5, bà Ursula von der Leyen, Chủ tịch Ủy ban Âu Châu, đã hoan nghênh thỏa thuận thương mại này thông qua một dòng Tweet, đồng thời khẳng định rằng "việc áp dụng tạm thời sẽ chứng minh những lợi ích thiết thực mà thỏa thuận mang lại."
Tuy nhiên, thỏa thuận này đã làm dấy lên nhiều mối lo ngại trên khắp Âu Châu chẳng hạn như nỗi sợ rằng nó sẽ gây tổn hại cho ngành nông nghiệp Âu Châu, đẩy nhanh tốc độ phá rừng tại Nam Mỹ, và tác động tiêu cực đến tình hình nhân quyền.
Một số quốc gia thành viên EU, bao gồm Pháp và Ireland, cũng như nhiều nhóm bảo vệ môi trường khác nhau đã cảnh báo rằng rừng nhiệt đới Amazon có thể bị tàn phá do sự mở rộng nông nghiệp và tình trạng suy thoái môi trường gia tăng xuất phát từ thỏa thuận này; đồng thời, các nông dân chăn nuôi gia súc tại Âu Châu có thể sẽ rơi vào thế bất lợi.
Quả thực, nhiều nông dân Âu Châu lo ngại rằng họ sẽ bị cạnh tranh gay gắt bởi làn sóng tràn vào của các sản phẩm nông nghiệp giá rẻ hơn đến từ khối thương mại Mercosur.
Hơn nữa, những lo ngại cũng đã được nêu lên liên quan đến khả năng tập trung hóa hạn ngạch đối với các sản phẩm như thịt bò Nam Mỹ; theo đó, các Nghị sĩ quốc hội Âu Châu lập luận rằng những cường quốc nông nghiệp trong khối Mercosur có thể sẽ chiếm ưu thế và độc quyền với các hạn ngạch này.
Để giải quyết một số mối lo ngại kể trên, việc thực thi thỏa thuận, dự kiến bắt đầu vào năm 2026, sẽ bao gồm một "cơ chế tự vệ tạm thời", cho phép EU tạm dừng nhập cảng nếu các hoạt động này gây tổn hại nghiêm trọng đến ngành kỹ nghệ nội địa.
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 13-5-2026
