MÁY BAY KHÔNG NGƯỜI LÁI CỦA NGA VI PHẠM KHÔNG PHẬN ROMANIA: BUCHAREST ĐÁP TRẢ
Nguồn tin DW (Deutsch), ngày 28-7: Hàng chục vụ vi phạm không phận do Nga thực hiện, những vụ nổ lớn, người bị thương, vậy mà trong một thời gian dài, Romania vẫn kiềm chế. Giờ đây, nước này đã bắn hạ 3 máy bay không người lái, phát đi tín hiệu về một quyết tâm mới tới Moscow.
Hiếm có quốc gia láng giềng nào của Ukraine chịu ảnh hưởng nặng nề bởi các cuộc không kích của Nga như Romania. Kể từ tháng 2 năm 2022, 34 máy bay không người lái và một số hỏa tiễn của Nga đã xâm phạm không phận Romania. Phần lớn các sự việc vu phạm không này, gồm có tổng cộng có 19 vụ, đã xảy ra trong năm 2026.
Trong nhiều trường hợp, máy bay không người lái của Nga đã phát nổ ngay trên không trung hoặc trên lãnh thổ Romania. Sự vi phạm nghiêm trọng nhất diễn ra vào ngày 29 tháng 5 năm 2026, khi một chiếc máy bay không người lái của Nga đâm trúng và phá hủy một khu chung cư tại Galați, thành phố lớn ở miền đông Romania. Hai người bị thương và hàng chục cư dân đã phải di tản.
Mặc dù tình hình từ lâu đã được coi là những hành động khiêu khích có hệ thống từ phía Nga, hoặc thậm chí là những hành vi cố tình vi phạm không phận Romania, nhưng phản ứng của chính quyền Romania trước đó vẫn khá dè dặt. Dù đại sứ Nga tại Bucharest thường xuyên bị triệu tập đến Bộ Ngoại giao Romania sau hầu hết các sự việcvi phạm, nhưng chưa từng có trường hợp nào máy bay không người lái bị bắn hạ từ trước.
Mọi chuyện đã thay đổi hoàn toàn vào cuối tuần qua. Chỉ trong vòng 48 giờ, Không quân Romania đã bắn hạ 3 máy bay không người lái của Nga xâm nhập không phận nước này. Một chiếc thứ 4 suýt bị bắn hạ vào thứ Hai (ngày 27 tháng 7 năm 2026) khi kịp rời khỏi không phận Romania ngay trước thời điểm dự kiến bị tiêu diệt. "Một diễn biến tích cực"
Mỗi khi công chúng Romania đặt câu hỏi, sau các vụ vi phạm không phận và nổ máy bay không người lái Nga trước đó, về lý do tại sao không thể bắn hạ chúng, giới lãnh đạo nhà nước và quân sự thường đưa ra những lời giải thích quanh co, né tránh. Tuy nhiên, lần này phản ứng đã khác: giới lãnh đạo Romania tỏ ra vô cùng phấn khởi. Tổng thống Nicusor Dan, Quyền Thủ tướng Ilie Bolojan, Bộ trưởng Quốc phòng Radu Miruta và Bộ trưởng Ngoại giao Oana Toiu đều đã gửi lời chúc mừng tới lực lượng phòng không Romania. Dù không trực tiếp đề cập đến sự thay đổi trong chính sách của Romania, họ vẫn ca ngợi "sự chuyên nghiệp, lòng dũng cảm và hiệu quả" của các phi công nước này.
Việc bắn hạ các máy bay không người lái (UAV) gần đây "hoàn toàn là một bước tiến tích cực đối với quân đội, Romania và NATO," chuyên gia quốc phòng Adrian Popa viết trên cổng thông tin G4Media. "Điều này giúp nâng cao tinh thần và mang lại uy tín quốc tế cho chúng ta. Chúng ta đang chứng minh rằng mình đang đạt được tiến bộ trong việc bảo vệ lãnh thổ và vượt qua tâm lý chỉ biết chờ đợi và lo lắng liệu một chiếc UAV có thể rơi trúng đầu mình hay không."
Sâu trong không phận Romania
Điều tồi tệ đó suýt chút nữa đã xảy ra: vào thứ Sáu tuần trước (ngày 24 tháng 7 năm 2026), một chiếc UAV của Nga đã xâm nhập sâu vào không phận Romania và chỉ bị bắn hạ thành công trong lần nỗ lực thứ hai gần ngôi làng Padina thuộc hạt Buzau, cách điểm xâm nhập ban đầu ở bờ đông Đồng bằng sông Danube khoảng 220 km đường chim bay.
Mảnh vỡ của chiếc UAV bị bắn hạ đã rơi xuống vùng đất nông nghiệp gần Padina và sau đó được xác định là có nguồn gốc từ Nga. Một chiếc UAV thứ 2 bị bắn hạ vào thứ Bảy trên khu vực Đồng bằng sông Danube, cách bờ Biển Đen khoảng 10 km về phía tây, và chiếc thứ 3 bị bắn hạ vào Chủ nhật ngay trên vùng biển Đen. Bằng việc bắn hạ các UAV này, Romania đang noi gương Ba Lan và Estonia, những nơi từng đánh chặn UAV trước đó; gần đây nhất là tại Estonia vào tháng 5 năm 2026, khi một phi công Romania đã tiêu diệt một chiếc UAV của Ukraine vốn bị Nga làm chệch hướng trong khi đang thực hiện nhiệm vụ của NATO.
Lời cảm ơn từ Brüssels
Tính đến sáng thứ Hai, NATO mới chỉ đưa ra các tuyên bố chung chung nhằm lên án hành vi vi phạm không phận Romania và ghi nhận rằng các vụ đánh chặn UAV này là một "hoạt động đa quốc gia phối hợp."
Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen đã chúc mừng quân đội Romania về "phản ứng nhanh chóng và hiệu quả," đồng thời bày tỏ lòng biết ơn đối với việc bảo vệ an ninh chung của Âu Châu. Tổng thống Moldova Maia Sandu cũng gửi lời cảm ơn tới quốc gia láng giềng, khẳng định rằng an ninh của Romania cũng chính là an ninh của Cộng hòa Moldova.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha viết trên mạng xã hội X rằng hành vi vi phạm không phận Romania là "dấu hiệu rõ ràng cho thấy Điện Kremlin hoàn toàn coi thường luật pháp quốc tế, chủ quyền quốc gia và an ninh Âu Châu." Ông lưu ý rằng Nga liên tục thử thách quyết tâm của Tây phương và không ai nên tin rằng hành động gây hấn của Nga chỉ giới hạn trong một phạm vi địa lý nhất định. "Phản ứng phải tương xứng với quy mô của mối đe dọa. Chúng ta cần một gói răn đe toàn diện cho Ukraine và Âu Châu," ông Sybiha nói.
Tranh cãi với các nhóm cực hữu
Ngay tại Romania, vụ rơi máy bay không người lái (UAV) đã châm ngòi cho một cuộc tranh cãi chính trị trong nước liên quan đến đảng cực hữu "Liên minh vì sự thống nhất của người Romania" (AUR), đảng vốn nổi tiếng với lập trường thân Nga. Thay vì lên án trực tiếp Nga về các sự việc xâm phạm không phận của các UAV này, đảng này tuyên bố: "Giới lãnh đạo chính trị cần giải thích lý do tại sao, sau hơn 4 năm xảy ra chiến tranh ngay sát biên giới, Romania vẫn buộc phải huy động các máy bay chiến đấu và hỏa tiễn đắt đỏ để đánh chặn những chiếc UAV lẽ ra phải bị giải quyết nhanh chóng, hiệu quả và ở vị trí gần biên giới hơn nhiều."
Đáng chú ý, dù đảng AUR ủng hộ quan điểm "đề cao chủ quyền quốc gia", đảng này lại từng bỏ phiếu chống lại một đạo luật hồi tháng 5 năm ngoái , đạo luật vốn cho phép quân đội Romania bắn hạ nhanh hơn các UAV xâm phạm không phận nước này. Ông Virgil Popescu, Nghị sĩ Nghị viện Âu Châu thuộc đảng Tự do Quốc gia (PNL) của Romania, đã bình luận về tuyên bố gần đây của AUR trong một bài đăng trên Facebook gửi tới lãnh đạo đảng này là ông George Simion: "Chẳng đả động gì đến việc ai đã phái những chiếc UAV đó tới. Chỉ toàn công kích các thể chế nhà nước Romania. Chính người bạn Putin của ông đã phái chúng đến. À không, phải nói là 'ông chủ' của ông mới đúng."
"Không phải sự cố đơn lẻ, mà là một mô hình lặp lại"
Trong khi đó, giới lãnh đạo và công chúng Romania đang tranh luận về cách nhìn nhận các sự việc UAV gần đây cũng như các biện pháp mà đất nước cần thực hiện. Bộ trưởng Ngoại giao Oana Toiu đã triệu tập đại sứ Nga tại Bucharest, triệu hồi đại sứ Romania tại Moscow về nước để tham vấn, đồng thời ra lệnh trục xuất một nhà ngoại giao Nga trong vòng năm ngày. Ngoài ra, chính phủ Romania đang cân nhắc tham vấn các đối tác trong liên minh về việc hỗ trợ lẫn nhau theo Điều 4 của Hiệp ước NATO. Chia sẻ trên nền tảng X về các vụ vi phạm không phận, bà Oana Toiu khẳng định: "Đây không phải là một sự việc đơn lẻ, mà là một mô hình lặp lại."
Các chính trị gia, quan chức quân sự cao cấp và chuyên gia quốc phòng khác cũng có chung quan điểm này. Trong một bài bình luận về vấn đề này, trang tin Spotmedia viết: "Phản đối bằng con đường ngoại giao là cần thiết nhưng chưa đủ. Romania không có chiến tranh với Nga. Mỗi sự cố cần được phân tích riêng biệt, và các cơ quan chức năng phải tránh đưa ra những kết luận thiếu bằng chứng xác thực. Tuy nhiên, sự thận trọng không được nhầm lẫn với việc xem nhẹ tình hình."
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 30-7-2026
