NHỮNG LỢI ÍCH TIỀM NĂNG CHO EU VÀ EU VÀ NATO: ĐỨC CÓ THỂ HƯỞNG LỢI NHƯ THẾ NÀO TỪ BƯỚC LÙI LIÊN QUAN ĐẾN ÔNG TRUMP
Nguồn tin của n-tv, ngày 1-11: Một nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của Donald Trump sẽ đặt Âu châu trước một thử thách nghiêm trọng. Với việc các cuộc bầu cử Quốc hội tại Hoa Kỳ sắp diễn ra vào tuần tới, một câu hỏi được đặt ra: liệu các cuộc bầu cử này có thể mang lại tác động tích cực cho Đức, EU và NATO, hay chúng sẽ kéo theo những vấn đề mới?
Các doanh nghiệp đang phải oằn mình dưới gánh nặng thuế quan, các đối tác trong NATO lo ngại về khả năng Hoa Kỳ rút quân, và sự tồn vong của Ukraine đang bị đe dọa: một nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của Donald Trump sẽ đặt Âu châu trước một thử thách nghiêm trọng. Với việc các cuộc bầu cử Quốc hội tại Hoa Kỳ sắp diễn ra vào tuần tới, một câu hỏi được đặt ra: liệu các cuộc bầu cử này có thể mang lại tác động tích cực cho Đức, EU và NATO, hay chúng sẽ kéo theo những vấn đề mới?
Bản thân Donald Trump không tham gia tranh cử trong các cuộc bầu cử "giữa kỳ" này. Tuy nhiên, cử tri Mỹ sẽ quyết định ai là người nắm giữ quyền lực để kiểm soát tổng thống, cũng như gây ảnh hưởng đến các đạo luật và chi tiêu chính phủ. Tất cả các thành viên Hạ viện và khoảng 1/3 số thượng nghị sĩ sẽ tham gia tranh cử; hai viện này hợp thành Quốc hội Hoa Kỳ. Hiện tại, Đảng Cộng hòa đang nắm quyền kiểm soát tại cả 2 viện. Dưới đây là một số kịch bản có thể xảy ra sau cuộc bầu cử:
Kịch bản 1: Đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát cả hai viện
Với kịch bản này, những cơ hội mới có thể mở ra cho Đức và các đối tác Âu châu trong việc bảo đảm sự ủng hộ dành cho Ukraine và tăng cường hợp tác trong khuôn khổ NATO. Một số sáng kiến cụ thể đã bắt đầu được khai triển: chẳng hạn, Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Richard Blumenthal đã thúc đẩy việc tăng cường ngân sách viện trợ cho Ukraine, cũng như các biện pháp đẩy nhanh quá trình sản xuất hỏa tiễn Patriot.
Một chiến thắng rõ ràng của Đảng Dân chủ cũng có thể khuyến khích một số thành viên Đảng Cộng hòa tách biệt khỏi ông Trump thường xuyên hơn. Sự ủng hộ từ cả hai đảng, đặc biệt là đối với NATO hoặc chính sách liên quan đến Nga, sẽ vô cùng giá trị đối với Âu châu, bởi trong ngắn hạn, Âu châu chỉ có khả năng hạn chế trong việc thay thế các năng lực của Hoa Kỳ, chẳng hạn như trong lĩnh vực tình báo, giám sát và phòng không. Về chính sách thương mại, cả hai viện có thể phối hợp để đặt ra những giới hạn chặt chẽ hơn đối với thẩm quyền của tổng thống. Điều này có thể mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp Âu châu bằng cách gây khó khăn cho chính quyền trong việc áp đặt các loại thuế quan mới một cách bất ngờ.
Các rủi ro
Ngay cả khi kiểm soát cả hai viện, Đảng Dân chủ cũng không thể dễ dàng bác bỏ các quyết định của ông Trump. Tổng thống có quyền phủ quyết các dự luật; để vượt qua quyền phủ quyết này, cần có sự ủng hộ của hai phần ba số nghị sĩ tại cả hai viện, điều này đòi hỏi sự ủng hộ đáng kể từ chính các thành viên trong đảng của ông Trump.
Đối với NATO, Quốc hội có thể gây khó khăn cho việc Mỹ rút khỏi liên minh này. Tuy nhiên, liệu Mỹ có phản ứng kịp thời và huy động đủ năng lực quân sự cần thiết trong một cuộc khủng hoảng hay không vẫn sẽ phụ thuộc vào các quyết định từ chính quyền của ông Trump.
Hơn nữa, ngay cả trong trường hợp Đảng Dân chủ giành chiến thắng áp đảo, các công ty Đức cũng không nên kỳ vọng rằng các loại thuế quan sẽ bị bãi bỏ. Đảng Dân chủ cũng thường ủng hộ việc bảo vệ các doanh nghiệp và người lao động Mỹ trước sự cạnh tranh từ nước ngoài.
Khả năng xảy ra dựa trên các cuộc thăm dò và dự báo hiện tại
Một số viện nghiên cứu cho rằng kịch bản Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện là khả năng cao nhất. Tuy nhiên, triển vọng tại Thượng viện vẫn còn rất khó đoán định. Tại một số bang then chốt, khoảng cách dẫn trước trong các cuộc thăm dò rất mong manh, đến mức ngay cả sai số thông thường cũng có thể làm thay đổi cục diện chung.
Kịch bản 2: Đảng Cộng hòa duy trì quyền kiểm soát cả hai viện
Ngay cả khi Đảng Cộng hòa giành chiến thắng, Âu châu vẫn sẽ có những tiếng nói ủng hộ tại Quốc hội. Trong nội bộ Đảng Cộng hòa, có một số chính trị gia ủng hộ việc viện trợ cho Ukraine và duy trì mối quan hệ tin cậy với các đồng minh NATO. Chẳng hạn, khi Đảng Cộng hòa nắm quyền kiểm soát Quốc hội, họ đã thiết lập các rào cản pháp lý để ngăn chặn việc cắt giảm đáng kể sự hiện diện của quân đội Mỹ tại Âu châu. Câu hỏi then chốt là liệu những thành viên Đảng Cộng hòa ủng hộ Âu châu này có sẵn sàng và đủ mạnh mẽ để đặt ra các giới hạn đối với ông Trump hay không. Một yếu tố cần cân nhắc là ông Trump đang ở nhiệm kỳ thứ hai, cũng là nhiệm kỳ cuối cùng; Hiến pháp Mỹ không cho phép ông tranh cử tổng thống lần thứ ba.
Các rủi ro
Ông Trump có thể coi kết quả này là sự xác nhận cho các chính sách mà ông đã thực hiện từ trước đến nay. Trong trường hợp đó, các đối tác Âu châu cần chuẩn bị tinh thần rằng vị Tổng thống này sẽ tiếp tục đặt nghi vấn về độ tin cậy của Mỹ với tư cách là một đồng minh NATO, đồng thời đặt ra các điều kiện khắt khe hơn đối với sự hỗ trợ quân sự. Ngoài ra, áp lực buộc Ukraine phải nhượng bộ để chấm dứt chiến tranh có thể vẫn tiếp diễn.
Cũng khó có khả năng xảy ra một sự thay đổi căn bản trong chính sách liên quan đến thuế quan. Đức đang đứng trước những rủi ro rất lớn trong vấn đề này. Chẳng hạn, Giám đốc điều hành Volkswagen, ông Oliver Blume, gần đây ước tính rằng các mức thuế quan từ phía Hoa Kỳ sẽ khiến Tập đoàn Volkswagen thiệt hại khoảng 5 tỷ Euro mỗi năm.
Khả năng xảy ra dựa trên các cuộc thăm dò và dự báo hiện tại
Tương đối khó xảy ra, nhưng không phải là không thể. Đảng Dân chủ hiện được đánh giá là có ưu thế rõ rệt để giành quyền kiểm soát Hạ viện. Do đó, để Đảng Cộng hòa duy trì quyền kiểm soát cả hai viện, họ cần đạt kết quả tốt hơn so với kỳ vọng hiện tại, đặc biệt là tại Hạ viện.
Kịch bản 3: Đảng Dân chủ chỉ giành quyền kiểm soát Hạ viện
Trong kịch bản này, ông Trump sẽ phải đối mặt với một đối trọng mạnh mẽ hơn từ Quốc hội. Đảng Dân chủ có thể nắm giữ vai trò chủ tịch các ủy ban, khởi xướng các cuộc điều tra và công khai chất vấn các quan chức chính quyền về những quyết định của họ. Đối với các dự luật và biện pháp phân bổ ngân sách cần sự phê chuẩn của cả hai viện, Đảng Cộng hòa sẽ buộc phải đàm phán với Đảng Dân chủ. Điều này có thể mở ra cơ hội cho Ukraine: Đảng Dân chủ có thể tìm cách gắn việc ủng hộ các gói lập pháp quan trọng với các khoản viện trợ bổ sung hoặc các yêu cầu nghiêm ngặt hơn trong quá trình thực thi.
Chính sách thương mại cũng có thể chịu sự giám sát chặt chẽ hơn. Đảng Dân chủ có thể tận dụng các phiên điều trần để làm nổi bật những tổn thất do thuế quan gây ra, đồng thời tìm cách hạn chế quyền tự quyết của ông Trump trong việc áp đặt các rào cản thương mại mới.
Các rủi ro
Sự giám sát tăng cường không đồng nghĩa với một chính sách đối ngoại mới. Bản thân Hạ viện không thể tự quyết định việc cung cấp thêm viện trợ cho Ukraine hay thúc đẩy sự phối hợp chặt chẽ hơn với các đối tác trong EU và NATO.
Hơn nữa, một chính quyền của ông Trump nếu bị hạn chế trong các vấn đề đối nội có thể sẽ tập trung nhiều hơn vào chính sách đối ngoại để đạt được những thành tựu cụ thể. Mặc dù điều này có thể mở đường cho các cuộc đàm phán mới, nhưng cũng có thể dẫn đến áp lực lớn hơn đối với Ukraine.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, xung đột giữa Quốc hội và chính quyền có thể tạo ra những bất ổn mới. Các cuộc điều tra cùng những tranh cãi về lập pháp và chi tiêu công có thể chiếm phần lớn sự chú ý tại Washington, từ đó gây khó khăn cho việc đạt được các thỏa thuận với Âu châu. Ngay cả trong kịch bản này, việc bãi bỏ hoàn toàn và nhanh chóng các mức thuế quan mới của ông Trump cũng không hề được đảm bảo, ngay cả khi Đảng Dân chủ giành chiến thắng, đơn giản vì chính Đảng Dân chủ cũng muốn bảo vệ các doanh nghiệp và người lao động Mỹ trước sự cạnh tranh từ nước ngoài.
Xác suất xảy ra dựa trên các cuộc thăm dò và dự báo hiện tại
Theo dữ liệu từ các tổ chức thăm dò dư luận, có nhiều dấu hiệu cho thấy Đảng Dân chủ có khả năng giành chiến thắng tại Hạ viện. Một dự báo gần đây từ *Inside Elections* cho rằng Đảng Dân chủ có thể giành thêm từ 20 đến 30 ghế, trong khi họ chỉ cần thêm 3 ghế nữa là đủ để chiếm đa số.
(Có sự hỗ trợ của AI)
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 3-11-2026
