LẠM PHÁT Ở MỸ TĂNG MẠNH HƠN DỰ KIẾN DO GIÁ NHIÊN LIỆU LEO THANG: TÂM LÝ NGƯỜI TIÊU DÙNG ẢNH HƯỞNG NGHIÊM TRỌNG

Artikel n-tv, ngày 15-10: Donald Trump từng hứa với người dân Mỹ rằng ông sẽ tránh các cuộc chiến tranh và bảo đảm giá cả hàng hóa tiêu dùng ở mức thấp. Tuy nhiên, thực tế lại diễn ra theo chiều ngược lại. Khi lạm phát tiếp tục leo thang, khả năng xảy ra một đợt tăng lãi suất nữa đang ngày càng cao.

Lạm phát tại Mỹ đang tăng vọt, gây áp lực lên Đảng Cộng hòa của ông Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Theo Bộ Lao động Mỹ, giá tiêu dùng trong tháng 9 đã tăng 3,7%, mức tăng thậm chí còn cao hơn con số 3,4% ghi nhận vào tháng 8. Các chuyên gia kinh tế được Reuters khảo sát trước đó đã dự báo mức tăng là 3,6%. Nguyên nhân chính dẫn đến đà tăng giá này là chi phí nhiên liệu, vốn đã tăng mạnh sau khi xung đột liên quan đến Iran nổ ra.

Tobias Basse, chuyên gia phân tích tại NordLB, nhận định: "Tình hình địa chính trị toàn cầu căng thẳng tiếp tục gây áp lực lên các hộ gia đình tại Mỹ". Ông giải thích rằng tác động này thể hiện rõ nhất tại các trạm xăng, nơi giá xăng đã tăng 9,1% so với tháng trước. Trong bối cảnh tình hình tài chính của nhiều người tiêu dùng vốn đã rất eo hẹp, các hộ gia đình có thể buộc phải cắt giảm chi tiêu ở những lĩnh vực khác. Ông Basse mô tả tâm lý người tiêu dùng hiện nay là "yếu kém đến mức gần như thảm họa".

Theo chuyên gia kinh tế Dirk Chlench từ Landesbank Baden-Württemberg (LBBW), lạm phát tại Mỹ, vốn bị thúc đẩy bởi cú sốc giá dầu, đang trên đà vượt mốc 4% trong những tháng tới. Đây là tín hiệu đặc biệt rất xấu đối với Đảng Cộng hòa của ông Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào ngày 3 tháng 11, thời điểm mà thế đa số của họ tại Quốc hội đang bị đe dọa. Ông Trump vẫn giữ lời hứa với cử tri: ông cam kết sẽ kiểm soát lạm phát nếu trở lại White House vào tháng 1 năm 2025. Đồng thời, ông cũng nhiều lần, dù không thành công, thúc giục ngân hàng trung ương (vốn hoạt động độc lập) cắt giảm lãi suất.

Tuy nhiên, trong tháng 9, ngân hàng trung ương đã phản ứng lại đà tăng giá mạnh mẽ và dai dẳng bằng cách thực hiện đợt tăng lãi suất đầu tiên sau khoảng 3 năm. Hiện tại, trong nội bộ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang xuất hiện những tín hiệu trái chiều về định hướng chính sách trong thời gian tới. Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Michelle Bowman gợi ý rằng Fed có thể sẽ chờ đợi để quan sát diễn biến của thị trường tài chính và nền kinh tế trước khi đưa ra các bước đi tiếp theo. Trong khi đó, bà Susan Collins, Chủ tịch Fed chi nhánh Boston, trước đó đã bày tỏ quan điểm rằng ngân hàng trung ương Mỹ cần tiếp tục tăng lãi suất trước khi kết thúc năm nay nhằm kiềm chế tình trạng lạm phát cao.

Khả năng tiếp tục tăng lãi suất

Fed cũng đặc biệt chú trọng đến chỉ số lạm phát "cốt lõi" – thước đo loại trừ các mặt hàng có giá cả biến động mạnh như thực phẩm và năng lượng. Chỉ số này đã tăng lên mức 2,6% trong tháng 9, cao hơn so với mức 2,4% ghi nhận vào tháng 8.

Ông Thomas Gitzel, chuyên gia kinh tế trưởng tại VP Bank (Liechtenstein), nhận định: "Mặc dù lạm phát cốt lõi đang tăng với tốc độ mạnh hơn đôi chút, nhưng vẫn chưa xuất hiện dấu hiệu rõ ràng về 'tác động vòng hai'." Ông đang đề cập đến một kịch bản mà các ngân hàng trung ương luôn lo ngại: giá cả và tiền lương thúc đẩy lẫn nhau, khiến lạm phát trở nên dai dẳng và ăn sâu vào nền kinh tế.

Tháng trước, Fed đã quyết định nâng lãi suất chuẩn thêm 0,25 điểm phần trăm, đưa phạm vi lãi suất lên mức 3,75% – 4,00%. Theo biên bản cuộc họp đó, một số nhà hoạch định chính sách cho rằng mức lãi suất hiện tại vẫn chưa đủ thắt chặt , nghĩa là nó gần như không có tác động đáng kể nào trong việc làm chậm lại đà tăng trưởng của nền kinh tế. Đa số các quan chức Fed đánh giá rằng việc tiếp tục tăng lãi suất trước cuối năm là bước đi phù hợp. Quan điểm này cũng nhất quán với dự báo lãi suất mà các nhà hoạch định chính sách của Fed đã công bố. Tuy nhiên, ông Kevin Warsh, một quan chức khác tại Fed, lại có cách giải quyết khác; ông muốn các nhà đầu tư tập trung vào các dữ liệu nền tảng để từ đó tự đưa ra đánh giá mà không bị ảnh hưởng bởi các thông tin diễn giải khác.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 16-10-2026