MỘT TRỞ NGẠI LỚN KHÁC ĐẾN VỚI TRUMP: MỘT TẬP ĐOÀN TỶ ĐÔ ĐỆ ĐƠN KIỆN TỔNG THỐNG MỸ

Artikel von Kris Isaksen/ Heftig, ngày 21-10: Thế giới thương mại quốc tế thường là một mạng lưới phức tạp gồm các quy định, thỏa thuận và đôi khi là cả xung đột. Khi các quyết định chính trị va chạm với lợi ích kinh tế, căng thẳng có thể nhanh chóng nảy sinh. Điều này đặc biệt đúng trong vấn đề thuế quan, những biện pháp gây cản trở sự lưu thông tự do của hàng hóa và đặt ra những thách thức đáng kể cho các doanh nghiệp.

Chúng ta đang chứng kiến ​​điều này một lần nữa tại Hoa Kỳ, nơi một tập đoàn lớn đã khởi kiện chính quyền đương nhiệm.

Chính sách thương mại quyết liệt của ông Donald Trump lại một lần nữa đẩy White House vào thế đối đầu với các doanh nghiệp Mỹ. Tổng thống đã nhiều lần sử dụng thuế quan như một công cụ gây sức ép đối với các chính phủ nước ngoài, mặc dù các tòa án liên bang từng đặt nghi vấn về thẩm quyền của ông trong việc áp đặt các loại thuế nhập khẩu trên diện rộng. Theo hãng tin Reuters, một thành phần quan trọng khác trong chương trình nghị sự thương mại của ông Trump hiện đang đối mặt với một thách thức pháp lý.

Gellert Global Group, một công ty nhập cảng thực phẩm của Mỹ, đã đệ đơn kiện nhằm ngăn chặn mức thuế 50% mà chính quyền ông Trump áp đặt lên hàng loạt sản phẩm từ Canada. Công ty này lập luận rằng Tổng thống lại đang cố gắng thực thi những quyền hạn mà Hiến pháp Hoa Kỳ dành riêng cho Quốc hội. Trong trường hợp này, phô mai Canada là một trong những mặt hàng nằm ở tâm điểm của cuộc tranh chấp.

Thuế quan 50% châm ngòi cho cuộc chiến pháp lý

Tranh cãi bắt nguồn từ quyết định của ông Trump vào mùa hè vừa qua về việc áp thuế 50% đối với nhiều mặt hàng nhập cảng từ Canada. Chính quyền của ông biện minh cho các biện pháp này bằng cách cáo buộc Canada phân biệt đối xử với các loại xe cộ, đồ uống có cồn và sản phẩm từ sữa của Mỹ. Tuy nhiên, phạm vi áp thuế còn rộng hơn nhiều so với các nhóm hàng này.

Các mặt hàng như rượu vang, đồ nội thất, xi măng, quần áo, cần câu cá, thiết bị khúc côn cầu và các sản phẩm từ sữa của Canada đều nằm trong số những hàng hóa bị ảnh hưởng. Đối với Gellert Global Group, một công ty nhập khẩu thực phẩm có trụ sở tại New Jersey với doanh thu hàng năm khoảng 1,7 tỷ USD, hậu quả để lại là đặc biệt nghiêm trọng.

Công ty này nhập cảng phô mai từ Canada, mặt hàng hiện đang phải chịu mức thuế cao nói trên.

Thay vì chấp nhận gánh thêm chi phí, Gellert đã quyết định thách thức chính quyền tại tòa án. Vụ kiện đã được đệ trình vào thứ Ba 20-10 lên Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ tại New York, với tổ chức pháp lý phi lợi nhuận Liberty Justice Center đại diện cho công ty khởi kiện.

Ông Trump viện dẫn một đạo luật đã gần một thế kỷ tuổi

Một khía cạnh đặc biệt khác thường của tranh chấp này nằm ở cơ sở pháp lý mà ông Trump sử dụng. Tổng thống đã viện dẫn Mục 338 của Đạo luật Thuế quan Smoot-Hawley năm 1930 để biện minh cho các mức thuế quan mới. Điều khoản này cho phép Hoa Kỳ phản ứng trước các hành vi thương mại mang tính phân biệt đối xử trong những trường hợp nhất định.

Theo Reuters, quyết định của ông Trump đánh dấu lần đầu tiên điều khoản này được áp dụng trong suốt lịch sử gần 100 năm tồn tại của nó. Tuy nhiên, các nguyên đơn lập luận rằng chính quyền không thể tùy tiện khơi lại một đạo luật đã bị lãng quên từ lâu để áp đặt các mức thuế quan trên diện rộng mà không tuân thủ những giới hạn do Quốc hội thiết lập. Họ cho rằng các đạo luật thương mại được ban hành sau đó đã thay thế những điều khoản liên quan trong Đạo luật năm 1930.

Sara Albrecht, Giám đốc điều hành của Liberty Justice Center, đã chỉ trích gay gắt các hành động của chính quyền.

Bà Albrecht phát biểu: "Không một tổng thống nào được phép lấy ra một đạo luật đã 'ngủ yên' từ lâu để áp đặt các mức thuế quan trên diện rộng hoặc lệnh cấm nhập khẩu mà không tuân theo những hạn chế do Quốc hội quy định". Vụ kiện cũng cáo buộc ông Trump liên tục thay đổi các căn cứ pháp lý nhằm khẳng định thẩm quyền rộng lớn hơn đối với chính sách thương mại của Hoa Kỳ. Trọng tâm của tranh chấp này là một vấn đề hiến pháp cơ bản: một tổng thống có thể thực thi bao nhiêu quyền lực mà không cần sự đồng ý của Quốc hội?

Tòa án Tối cao từng bác bỏ các mức thuế quan của ông Trump

Vụ kiện mới nhất này diễn ra sau một loạt thất bại pháp lý đáng kể đối với chính quyền. Vào tháng 2, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã bác bỏ phần lớn các mức thuế quan trên diện rộng mà ông Trump từng áp đặt vào năm 2025. Sau đó, Tổng thống đã áp đặt mức thuế quan tạm thời 10% trên phạm vi toàn cầu dựa trên một cơ sở pháp lý khác. Tuy nhiên, biện pháp này cũng đã bị Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ bác bỏ.

Một vụ kiện khác vẫn đang chờ giải quyết liên quan đến một đợt thuế quan toàn cầu khác, vốn được chính quyền đưa ra với lý do nhằm chống lại tình trạng cưỡng bức lao động trong thương mại quốc tế. Vụ kiện mới, liên quan đến hàng hóa nhập khẩu từ Canada, đánh dấu thách thức pháp lý lớn thứ tư đối với chính sách thuế quan sâu rộng trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump.

Quan hệ thương mại với Canada xấu đi

Tranh chấp này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng ngày càng gia tăng giữa Washington và Ottawa. Vào ngày 22 tháng 8, Thủ tướng Canada Mark Carney đã cắt đứt các cuộc đàm phán về một thỏa thuận thương mại tiềm năng. Ông Carney cho biết nguyên nhân là do phía Mỹ đưa ra những yêu sách vô lý vào phút chót.

 Sau khi các cuộc đàm phán đổ vỡ, chính quyền Trump đã áp đặt các mức thuế quan gây tranh cãi.

Đáp lại, Canada tuyên bố áp thuế trả đũa đối với một số mặt hàng nhập cảng từ Mỹ, khiến cuộc đối đầu thương mại càng thêm leo thang. Tranh chấp này tạo ra thêm sự bất ổn cho các doanh nghiệp ở cả hai bên biên giới. Kể từ khi các cuộc đàm phán đổ vỡ vào tháng 8, chưa có cuộc đàm phán cấp cao nào mới được dự kiến tái họp, mặc dù các quan chức từ cả hai quốc gia vẫn còn giữ liên lạc.

Canada vẫn hy vọng đạt được thỏa thuận thương mại

Bất chấp những căng thẳng đang diễn ra, các quan chức Canada vẫn không từ bỏ hy vọng đạt được thỏa thuận với Washington. Dominic LeBlanc, bộ trưởng liên bang phụ trách các cuộc đàm phán thương mại của Canada với Hoa Kỳ, xác nhận hôm thứ Ba 20-10, kênh liên lạc giữa hai chính phủ vẫn đang còn được duy trì.

Ông LeBlanc phát biểu với các phóng viên: “Đến một lúc nào đó, chúng ta sẽ đạt được một thỏa thuận với Hoa Kỳ, một thỏa thuận mang lại lợi ích cho toàn bộ nền kinh tế Canada”. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có dấu hiệu rõ ràng nào cho thấy khi nào các cuộc đàm phán chính thức có thể tiếp tục, hoặc liệu một trong hai chính phủ có sẵn sàng đưa ra các nhượng bộ hay không.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 22-10-2026