ĐỆ NHẤT PHU NHÂN TRẦN THỊ LỆ XUÂN, MỘT NGƯỜI PHỤ NỮ TÀI SẮC VẸN TOÀN 

Bà là một người phụ nữ VN, vừa làm chính trị, làm dân biểu, làm công việc xã hộ, làm mẹ , làm vợ, còn là người tạo mẫu Áo Dài lừng danh một thời ở miền nam VN thập niên vào cuối thập niên 50, đầu 60  thế kỷ 20. Là người đàn bà cương trực, bà có cái oai của bà, bà dám nói thẳng, dám lên tiếng chỉ trích và chửi mắng những kẻ mà bà cho là phản nước, phản dân, nên những tướng lãnh nịnh thần,  gia nô rất sợ bóng vía bà.

Có thể nói, trong hơn 60 qua trên chính trường VN, chưa có một người phụ nữ nào tài sắc vẹn toàn hơn được bà Nhu. 

Bà không chỉ là một nữ lưu chính trị gia tài ba của nền đệ nhất Cộng Hoà và còn là nhà tạo mẩu cho các thời trang Áo dài VN, mà bà và con gái bà ăn mặc mỗi khi xuất hiện trước công chúng. Các mẫu áo dài do bà sáng tác còn là những tác phẩm cải cách chiếc áo dài Le Mur.

Tháng 10/1963, khi biết được thủ đoạn của Hoa Kỳ, âm mưu lật đổ chính quyền Ngô Đình Diệm, bà đã cùng với con gái Ngô Đình Lệ Thủy qua Mỹ, diễn thuyết, họp báo để tố cáo với thế giới ý đồ giết chết anh chồng là ông Ngô Đình Diệm và chồng bà là Ông Cố Vấn Ngô Đình Nhu, hầu dễ bề mang quân Mỹ vô Việt Nam và nắm quyền chỉ huy quân đội VNCH. 

Đây là điều mà Tổng thống Ngô Đình Diệm và chính quyền miền nam đã từ chối. Nên bị Mỹ xem là một chính quyền đi ngược với nguyện vọng của  của Mỹ của triều đại Kennedy, thời bấy giờ .

Bà Ngô Đình Nhu (Trần Thị Lệ Xuân) thừa biết rằng, việc chống Mỹ ngay trên đất Mỹ thì tính mạng của bà coi như được treo bằng sợi chỉ mành. Tuy nhiên bà vẩn không hề sợ hải coi như vào tận hang cọp, liều mạng để cứu nước. Nhưng sứ mạng của bà đã không thành trước quyết tâm của Hoa Kỳ. Nền đệ nhất Cộng Hoà bị các phản tướng nhận tiền của CIA để xoá đi một một nền độc lập, sự Tự Do Dân Chủ mà chí sĩ Ngô Đình Diệm đã dày công xây dựng.

Ngày 1/11/1963, khi bà Trần Lệ Xuân và con gái đang ở khách sạn Wilshire Hotel tại khu thượng lưu Beverly Hill (California) thì ở Sài Gòn, đã xảy ra đảo chính và Ngô Đình Diệm, Ngô Đình Nhu rồi cả Ngô Đình Cẩn đều bị giết. Tới ngày 15/11/1963, hai mẹ con bà Trần Lệ Xuân và Lệ Thủy rời khỏi Los Angeles sau khi tuyên bố: “Tôi không thể cư ngụ ở Mỹ, vì lý do đơn giản chính phủ của họ đã đâm sau lưng tôi”.

Kể từ sau tháng 11/1963, bà rút lui vào bóng tối. Không nói. Cắt đứt mọi liên lạc với mọi người ngay cả những người trước nay từng là những người cộng tác với ông Diệm và Nhu. Một vài người như các ông Cao Xuân Vỹ, Lê Châu Lộc đã có dịp gặp bà đều nhận thấy bà sống một cuộc đời ẩn dật, sống chết với quá khứ đó. Kể như bà đã chết cùng với chồng và anh. Sự im lặng của bà mang nhiều ý nghĩa: đắng cay và tủi hận.

Đến nay,  Sài Gòn sau ngày 30.4.1975 đã đổi tên, người Sài gòn với nét đẹp văn hóa truyền thống cũng chỉ còn trong hoài cảm.... Sài Gòn ngày nay đều cau mặt với tang thương, nhìn cảnh vật còn lại của SG ngày hôm nay mà lòng người SG không ai mà không luống đoạn trường. Những người đệ nhất , đệ nhị phu nhân của chế độ hiện hành chỉ làm cho người dân Việt chao mài về phong cách, văn hóa,  đi đứng cũng như trang phục trước dân chúng. 

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 19-10-2026