NGÂN SÁCH EU VẪN CÒN GÂY NHIỀU TRANH CÃI TRONG CÁC QUỐC GIA THÀNH VIÊN - TẠI HỘI NGHỊ THƯỢNG ĐỈNH EU 

Artikel von Marla Noss/DIE ZEIT, ngày 17-10: Sau hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày, các vấn đề then chốt, đặc biệt là ngân sách, vẫn chưa được giải quyết. Tuy nhiên, các quốc gia thành viên EU đã đạt được thỏa thuận về kế hoạch khẩn cấp để ứng phó với các cuộc khủng hoảng di cư.

Các quốc gia thành viên EU đã không thể đạt được thỏa thuận về ngân sách EU trong hội nghị tại Brüssel. Các cuộc đàm phán giữa nhóm các quốc gia "tiết kiệm" (frugal states) và nhóm ủng hộ ngân sách lớn hơn đã không đi đến kết quả cụ thể. Chủ tịch Hội đồng Âu châu António Costa giờ đây sẽ phải tìm hướng đi đến một thỏa hiệp trước khi năm nay kết thúc. Dù vậy, ở những vấn đề khác, các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ các nước EU đã tìm được tiếng nói chung. Dưới đây là tóm lược các kết quả chính:

Xung quanh vấn đề ngân sách EU

Trong khi Đức và các quốc gia đóng góp,  thúc đẩy việc cắt giảm đáng kể đề xuất ngân sách của Ủy ban Âu châu, thì các nước như Pháp, Tây Ban Nha và Ba Lan lại kêu gọi một ngân sách lớn hơn. Đề nghị của Ủy ban Âu châu cho giai đoạn 2028–2034 dự kiến ​​tổng quy mô ngân sách lên tới gần 2000 tỷ Euro, đi kèm với đó là cải cách căn bản cấu trúc ngân sách.

Pháp cũng muốn tránh việc tăng mức đóng góp quốc gia vào ngân sách EU, thay vào đó ủng hộ việc áp dụng các loại thuế mới trên toàn khối. Tuy nhiên, vấn đề này không nhận được nhiều sự đồng thuận tại hội nghị; chẳng hạn, Đức đã kiên quyết bác bỏ đề nghị của Ủy ban Âu châu về việc áp thuế doanh nghiệp.

Trong tuyên bố kết thúc hội nghị, các quốc gia thành viên đã thúc giục ông Costa thúc đẩy các cuộc đàm phán "để có thể đạt được thỏa thuận kịp thời". Mặc dù mục tiêu là hoàn tất ngân sách trước cuối năm nay, một số người tham dự hội nghị đã bày tỏ sự hoài nghi về tính khả thi của mục tiêu này. Một hội nghị thượng đỉnh đặc biệt tập trung vào ngân sách EU đã được lên kế hoạch tổ chức vào tháng 11, và một hội nghị thượng đỉnh kéo dài 2 ngày khác dự kiến ​​sẽ diễn ra vào tháng 12. Quan hệ thương mại với Trung Quốc

Các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ cũng thảo luận về cách thức xử lý quan hệ với Trung Quốc, trong đó tập trung vào các mối quan hệ thương mại đang căng thẳng. Âu châu nhập cảng hàng hóa từ Trung Quốc với khối lượng lớn hơn nhiều so với lượng xuất cảng sang nước này. Hơn nữa, các nhà cung cấp Trung Quốc đưa ra mức giá thấp hơn đối với các công nghệ năng lượng tái tạo, chất bán dẫn và pin; ngoài ra, ngành công nghiệp Âu châu còn phụ thuộc vào Trung Quốc đối với các nguồn nguyên liệu thô như Lithium. Tại Brüssels, Thủ tướng Friedrich Merz (đảng CDU) và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đưa ra các đề xuất nhằm chuẩn bị cho châu Âu trước nguy cơ xảy ra một cuộc chiến thương mại. Một trong những đề xuất này gợi ý rằng EU nên có khả năng ngăn chặn một quốc gia tiếp cận thị trường Âu châu, nếu tình huống đó phát sinh. Sau hội nghị thượng đỉnh, Chủ tịch Ủy ban Âu châu Ursula von der Leyen thông báo rằng cơ quan của bà sẽ xây dựng một công cụ như vậy.

Hỗ trợ Ukraine

Trước những căng thẳng gần đây trong quan hệ giữa Mỹ và Ukraine, các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ cũng đã thảo luận sâu rộng về các biện pháp hỗ trợ Ukraine. Một mục tiêu quan trọng của các nhà lãnh đạo là thể hiện sự đoàn kết giữa các đồng minh Âu châu. Tuy nhiên, vấn đề tài chính vẫn là một bài toán chưa có lời giải.

Theo Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy, nước này cần thêm 70 tỷ euro cho năm tới. EU trước đó đã cam kết cung cấp khoản vay 90 tỷ Euro cho Ukraine trong giai đoạn 2026-2027. Ông Merz cho biết: "Chúng tôi hiểu rằng số tiền này sẽ là không đủ". Ủy ban Âu châu đã được giao nhiệm vụ soạn thảo đề nghị về cách thức đáp ứng các nhu cầu tài chính bổ sung của Ukraine.

Mở rộng EU

Các quốc gia thành viên dự định thúc đẩy các đề nghị, do Ủy ban Âu châu đưa ra gần đây, nhằm cải cách quy trình gia nhập EU. Điều này bao gồm việc tinh giản các thủ tục và áp dụng các "điều khoản bảo vệ", những biện pháp được thiết kế, chẳng hạn như để ngăn chặn một quốc gia thành viên mới cản trở các chính sách của EU hoặc làm suy yếu pháp quyền ở cấp quốc gia.

Đối với Montenegro, các nước EU mong muốn đẩy nhanh tiến độ. Ông Merz cho biết Ủy ban Âu châu đã được yêu cầu soạn thảo "các hiệp ước gia nhập cuối cùng". Hiện chỉ còn Croatien là vẫn còn một số băn khoăn, nhưng tất cả đều "có thể giải quyết được". Quốc gia vùng Balkan này có khả năng hoàn tất các cuộc đàm phán gia nhập ngay trong năm nay.

Thay đổi chính sách về lệnh cấm động cơ đốt trong

Có lẽ thỏa thuận quan trọng nhất đã đạt được bên lề hội nghị thượng đỉnh. Đức và Pháp đang cùng vận động cho phép tiếp tục đăng bạ các loại ô tô sử dụng động cơ đốt trong sau năm 2035. Mặc dù ban đầu phản đối, Pháp đã đạt được một sự nhượng bộ, đảm bảo rằng các loại ô tô và phụ tùng ô tô sản xuất tại Âu châu sẽ được hưởng những ưu đãi nhất định trong tương lai. Bước tiến này cho phép Liên minh Âu châu (EU) thúc đẩy hai văn bản pháp luật vốn từng bị đình trệ do bất đồng giữa Berlin và Paris. 27 quốc gia thành viên có thể đạt được sự đồng thuận vào tháng 12, sau đó sẽ là các cuộc đàm phán với Nghị viện Âu châu.

Kế hoạch ứng phó với các cuộc khủng hoảng di cư

Các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ cũng đã đạt được thỏa thuận ủng hộ một kế hoạch ứng phó với các cuộc khủng hoảng di dân. Theo kế hoạch này, Ủy ban Âu châu sẽ phối hợp chặt chẽ với các quốc gia thành viên để xây dựng phương án cụ thể. Gần đây, Ủy ban Âu châu đã đưa ra một đề nghị về vấn đề này, trong đó bao gồm cả việc tạm dừng các thủ tục tị nạn tiêu chuẩn trong một số tình huống nhất định. Tuy nhiên, những người chỉ trích lo ngại rằng bước đi này có thể làm suy yếu quyền được tị nạn.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngay 18-10-2026