BẦU CỬ TỔNG THỐNG TẠI BULGALIEN:  ĐƯƠNG KIM PHÓ TỔNG THỐNG YOTOVA CHỈ DẨN TRƯỚC VỚI SỰ CÁCH BIỆT MONG MANH

Artikel von AFP ngày 25-10: Trong vòng đầu tiên của cuộc bầu cử tổng thống tại Bulgarien, đương kim Phó Tổng thống thuộc đảng Xã hội, bà Iliana Yotova, đã giành được số phiếu cao nhất theo các dự báo ban đầu, mặc dù kết quả này thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng. Các cuộc thăm dò cử tri sau khi bỏ phiếu (exit polls) được công bố vào tối Chủ nhật cho thấy từ 35% đến 36,5% cử tri đã bỏ phiếu cho chính trị gia 62 tuổi này, người đã nhậm chức từ tháng 1 và ủng hộ việc đối thoại với Nga. Điều này báo hiệu khả năng sẽ có một vòng bầu cử thứ hai giữa bà và đối thủ theo đường lối thân Tây phương, ông Andrey Gyurov.

Ông Gyurov, cựu lãnh đạo chính phủ lâm thời, đứng ở vị trí thứ hai với khoảng 31,9% đến 32,5% số phiếu bầu, theo các cuộc thăm dò. Nếu không có ứng cử viên nào giành được đa số phiếu cần thiết, một vòng bầu cử thứ hai sẽ được tổ chức vào Chủ nhật tuần tới.

Bà Yotova, một cựu nhà báo và là nghị sĩ Nghị viện Âu châu thuộc đảng Xã hội,  đã đảm nhận vị trí này từ tháng 1, kế nhiệm ông Rumen Radev. Ông Radev trước đó đã từ chức Tổng thống, sau đó giành chiến thắng trong cuộc bầu cử quốc hội và nhậm chức Thủ tướng. Một chiến thắng cho bà Yotova sẽ mang lại lợi thế chính trị cho ông Radev.

Tuy nhiên, kết quả này vẫn chưa chắc chắn. Trong một cuộc phỏng vấn với hãng tin AFP, nhà phân tích chính trị Teodor Slavev mô tả kết quả vòng đầu tiên là "một cú tát mạnh từ cử tri giáng vào chính phủ của ông Rumen Radev", người cũng ủng hộ đối thoại với Nga giống như bà Yotova. Chuyên gia này cho rằng "phản ứng thiếu thuyết phục của bà Yotova trước các mối đe dọa từ Nga ở Biển Đen" là một trong những nguyên nhân dẫn đến kết quả này.

Cuộc bầu cử diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến tại Ukraine và các lo ngại về an ninh đang bao trùm, đặc biệt là sau một loạt sự cố liên quan đến thiết bị bay không người lái (Drohne) tại Biển Đen. Vào đầu và giữa tháng 10, bốn tàu thương mại đã bị drone tấn công ngoài khơi bờ biển Bulgaria trên Biển Đen, khiến 21 người mất tích. Tổng thống Radev đã triệu tập đại sứ Nga nhưng không chỉ đích danh bên nào phải chịu trách nhiệm.

Công chúng Bulgarien hiện vẫn đang chia rẽ trong quan điểm đối với Nga. Parvan Simeonov, người sáng lập viện thăm dò dư luận Mjara, lưu ý rằng cuộc bầu cử tổng thống đưa ra hai tầm nhìn đối lập: một bên là "bảo thủ, theo chủ nghĩa dân túy và hướng về phương Đông", bên còn lại là "mang hơi hướng Tây phương , ưu tú và tự do".

Bà Yotova đã chọn cuộc chiến tại Ukraine làm chủ đề trọng tâm trong chiến dịch tranh cử của mình. Chính quyền dưới thời Tổng thống Radev đã ngừng chuyển giao vũ khí từ kho dự trữ của quân đội Bulgarien sang Ukraine vào tháng 6, đồng thời rút khỏi "liên minh các quốc gia tự nguyện" quốc tế đang hỗ trợ Kiew. Tuy nhiên, ngành công nghiệp quốc phòng Bulgarien vẫn tiếp tục cung cấp vũ khí cho Kiew.

Bà Yotova không đặt vấn đề về tư cách thành viên của Bulgarien trong EU hay NATO. Dù vậy, trong suốt chiến dịch, bà tự định vị mình là một "tổng thống vì hòa bình", người mong muốn đối thoại với Moscow. Sau khi bỏ phiếu tại thủ đô Sofia, bà nhấn mạnh thêm cam kết của mình trong việc "giải quyết vấn đề nghèo đói trong nước cũng như sự bất bình đẳng giữa các khu vực".

Đối thủ chính của bà, ông Andrej Gyurov (50 tuổi) – cựu Phó Thống đốc Ngân hàng Quốc gia Bulgarien, lại ủng hộ chính sách răn đe và các liên minh Tây phương; ông là người chỉ trích gay gắt chính sách đối ngoại mà Tổng thống Radev theo đuổi. Trước thềm bầu cử, ông khẳng định tầm nhìn về một "Bulgarien hướng tới tương lai, một quốc gia mang đậm bản sắc Âu châu, tự do và đầy tự hào". Chuyên gia chính trị Simeonov chỉ ra rằng tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu vào Chủ nhật vừa qua ở mức "hết sức thấp", chỉ khoảng 20%. Tuy nhiên, do vòng bầu cử quyết định (vòng hai) mang tính chất rất quan trọng, ông cho rằng "nhiều người" có khả năng sẽ đi bỏ phiếu.

Nếu giành chiến thắng, bà Yotova sẽ trở thành người phụ nữ đầu tiên được bầu vào vị trí lãnh đạo cấp cao nhất tại Bulgarien. Trong hệ thống chính trị Bulgarien, nguyên thủ quốc gia chủ yếu đảm nhận các nhiệm vụ mang tính đại diện. Dù vậy, tổng thống vẫn có quyền phủ quyết các đạo luật và giữ vai trò là tổng tư lệnh quân đội của quốc gia thành viên NATO này.

( sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 27-10-2026