THƯỢNG NGHỊ SĨ ĐẢNG CỘNG HÒA THOM TILLIS ĐÃ GIÁN TIẾP CHỈ TRÍCH GAY GẮT CÁC CUỘC THẢO LUẬN CỦA KUSHNER VỚI NGA

Artikel von Volkery, Carsten  (Handelsblatt), ngày 13-9:  Sự bất mãn đang gia tăng trong nội bộ đảng Cộng hòa Mỹ liên quan đến các cuộc đàm phán ngừng bắn gần đây có sự tham gia của Tổng thống Nga Vladimir Putin. Trong chuyến thăm Kiew vào thứ Sáu 11-9, Thượng nghị sĩ Mỹ Thom Tillis đã gián tiếp chỉ trích các nhà đàm phán Mỹ là Steve Witkoff và Jared Kushner.

"Tôi không nghĩ rằng có thể đạt được kết quả 'đôi bên cùng có lợi' (win-win) giữa chủ nghĩa cộng sản và nền dân chủ," ông Tillis nói. Ông khẳng định cuộc chiến tranh xâm lược của Nga đối với Ukraine đòi hỏi phải có "một bên thắng cuộc và một bên thua cuộc rõ ràng", đồng thời nhấn mạnh: "Chúng tôi muốn ông Putin thất bại trong cuộc chiến này."

Ông Kushner, con rể của ông Trump, đã đưa ra nhận định về kết quả "đôi bên cùng có lợi" tại một cuộc họp báo một tuần trước đó, sau khi hai nhà đàm phán Mỹ đến thăm Moscow và Kiew. "Bạn biết đấy, Tổng thống Trump xuất thân từ giới kinh doanh. Trong thế giới kinh doanh, người ta thường nghĩ đến kết quả đôi bên cùng có lợi, làm thế nào để tạo ra cơ hội cho cả hai phía," ông Kushner từng nói. Việc hai nhà đàm phán xuất hiện tại Moscow đã làm gia tăng lo ngại ở Ukraine rằng chính quyền Trump đang chịu ảnh hưởng quá lớn từ Điện Kremlin.

Ông Tillis đã đến Kiew để tham dự hội nghị an ninh thường niên Chiến lược Âu Châu Yalta (YES) cùng các nghị sĩ đồng nghiệp là Alan Armstrong và John Curtis. Vì lý do an ninh, việc đưa tin về chuyến thăm chỉ được phép thực hiện sau khi sự kiện kéo dài hai ngày này kết thúc.

Ông Kushner cũng tham gia ngắn gọn qua kết nối video và bày tỏ hy vọng sẽ có thêm tiến triển trong các cuộc đàm phán. Khi ông ca ngợi sự "cam kết" của ông Putin trong việc tìm kiếm hòa bình, ông đã vấp phải những tiếng cười và cả những tiếng la ó rải rác từ khán giả. Trước tình trạng bị pháo kích hàng ngày, dư luận tại Kiew tỏ ra hoài nghi về việc liệu Tổng thống Nga có thực sự quan tâm đến đàm phán hay không?.

Theo ông Kushner và chính phủ Ukraine, công tác chuẩn bị cho một cuộc họp 3 bên vào tháng 10 đang được tiến hành. Ông Kushner cho rằng một cuộc họp như vậy sẽ mang lại hiệu quả cao hơn so với kiểu ngoại giao con thoi giữa hai bên. Ông nói rằng một thỏa thuận đã có thể đạt được nếu Ukraine chấp nhận các yêu sách về lãnh thổ của Nga. Ông cho rằng cần phải tìm ra "công thức phù hợp".

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy luôn thể hiện thiện chí đàm phán để tránh gây hiềm khích với ông Trump. Trong bài phát biểu qua video gửi tới hội nghị, ông đã cảm ơn ông Witkoff và ông Kushner vì chuyến thăm vừa qua. Ông nói rằng mỗi chuyến thăm đều chứng minh cho thấy cuộc sống tại Kyiv vẫn tiếp diễn. Trước đó, vào tháng 2, ông Tillis đã chỉ trích gay gắt Witkoff và Kushner. Vị nghị sĩ vốn thường chỉ trích ông Trump này cho rằng việc hai người họ dẫn đầu các cuộc đàm phán hòa bình là "phi lý"; họ thiếu kinh nghiệm về chính sách đối ngoại và chưa được Thượng viện phê chuẩn. Ông Tillis đại diện cho bang North Carolina tại Thượng viện từ năm 2015. Ông sẽ không tái tranh cử trong cuộc bầu cử quốc hội vào tháng 11 tới.

Tại Kiew, ông Tillis cho biết nếu trở thành Tổng thống Mỹ, ông sẽ áp dụng "lập trường quyết liệt hơn" đối với các biện pháp trừng phạt thứ cấp nhắm vào các đối tác thương mại của Nga. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh cần phải "thực tế" và tiến hành từng bước một.

Thượng viện Mỹ gần đây đã thông qua một gói trừng phạt mới đối với Nga với đa số phiếu áp đảo. Gói trừng phạt này chủ yếu nhằm hạn chế hoạt động xuất cảng dầu và khí đốt của Nga. Dự luật do cố Thượng nghị sĩ Lindsey Graham bảo trợ đã được thông qua với tỷ lệ 86 phiếu thuận và 11 phiếu chống. Tuy nhiên, dự luật hiện đang bị đình trệ tại Hạ viện Mỹ.

Thượng nghị sĩ Curtis cho biết Thượng viện đã lên tiếng "một cách đầy mạnh mẽ" thông qua cuộc bỏ phiếu này. Kết quả bỏ phiếu rõ ràng đã gửi đi thông điệp ủng hộ Ukraine. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng việc thông qua luật tại Hạ viện hiện đang gặp nhiều khó khăn. Thượng nghị sĩ Armstrong nói thêm rằng nếu ở vào hoàn cảnh của người Ukraine, ông sẽ cảm thấy "hết sức sốt ruột" với Mỹ vào lúc này, nhưng nền dân chủ cần có thời gian.

Các vị khách đến từ Washington cũng được hỏi lý do tại sao Nga có thể chế tạo số lượng hỏa tiễn đạn đạo gấp 4 lần so với khả năng sản xuất hỏa tiễn đánh chặn Patriot của Mỹ. Trong nhiều tháng qua, Ukraine đã phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng các loại hỏa tiễn này do kho dự trữ đã cạn kiệt từ thời Chiến tranh Iran, trong khi các nhà sản xuất Mỹ như Lockheed Martin và Raytheon không sản xuất đủ lượng thay thế.

Ông Tillis giải thích rằng đây là vấn đề mang tính cơ cấu. Năng lực sản xuất bị hạn chế do nhu cầu trong quá khứ không cao. Vấn đề năng lực này sẽ còn tiếp diễn trong một thời gian; ông nhấn mạnh rằng không thể chỉ cần "bật công tắc" là có thể tăng gấp đôi sản lượng ngay lập tức. Do đó, Ukraine cần nỗ lực phá hủy các bệ phóng hỏa tiễn đạn đạo đặt tại Nga.

Vũ thái An, người lính VNCH, ngày 14-9-2026