MỸ VÀ IRAN TRANH CÃI VỀ VIỆC THU GIỮ CÁC VẬT THỂ LẶN TỰ ĐỘNG DƯỚI MẶT NƯỚC TẠI EO BIỂN HORMUZ

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran thông báo đã thu giữ một vật thể lặn tự động của Mỹ. Trong khi đó, Pentagon mô tả đây là một thiết bị lặn đời cũ và đang gặp trục trặc kỹ thuật.

Vào ngày 8 tháng 9 năm 2026, lực lượng hải quân thuộc Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã thu giữ một vật thể lặn không người lái của Mỹ tại cửa ngõ eo biển Hormuz.

Theo tin từ Reuters, truyền thông nhà nước Iran xác định vật thể này là Dive-LD – một loại phương tiện lặn tự động (AUV) cỡ lớn do công ty quốc phòng Anduril Industries của Mỹ sản xuất. Các hình ảnh do phía Iran công bố cho thấy một thiết bị hình trụ dài, có thiết kế trùng khớp với mẫu Dive-LD đã biết.

Trong một tuyên bố chính thức, IRGC mô tả vật thể này là một trong những tàu ngầm không người lái thông minh và tối tân nhất của quân đội Mỹ, đồng thời khẳng định nó bị thu giữ trong một "chiến dịch tình báo phức tạp".

Mặc dù Pentagon xác nhận việc mất một thiết bị lặn, họ lại đưa ra mô tả hoàn toàn khác về vụ việc: thiết bị này đã gặp sự trục trặc kỹ thuật "từ hơn một ngày trước đó". Đây là một mẫu đời cũ, không thu thập dữ liệu tế nhị cũng như không mang theo các thiết bị Sonar hay Radar mật.

Pentagon: Thiết bị đã hỏng trước khi bị thu giữ

Theo Reuters, Đại tá Hải quân Tim Hawkins thuộc Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) phát biểu với báo giới rằng thiết bị này đã không còn hoạt động vào thời điểm bị phía Iran thu giữ, hay như cách ông mô tả là "chết máy giữa biển" (dead in the water).

Thiết bị này chỉ đang thực hiện nhiệm vụ khảo sát vùng biển trong khu vực. Các hoạt động của Mỹ tại đây vẫn sẽ tiếp diễn như bình thường.

Bản thân công ty Anduril cũng xác nhận vụ việc, nhấn mạnh rằng Dive-LD là một "hệ thống tự động có thể tiêu hao" (Expendable System), được thiết kế ngay từ đầu cho các nhiệm vụ tại những môi trường nguy hiểm, nơi việc mất thiết bị là một khả năng có thể lường trước. Theo một số nguồn tin, giá thành của một hệ thống Dive-LD vào khoảng 2,5 triệu USD.

Thông số kỹ thuật của Dive-LD

Theo tổng hợp của trang *Interesting Engineering*, hệ thống Dive-LD dài khoảng 5,8 mét, đường kính khoảng 1,2 mét và nặng xấp xỉ 3 tấn.

Theo nhà sản xuất, thiết bị này có khả năng tự động thực hiện các nhiệm vụ kéo dài tới 10 ngày, bao gồm tình báo, giám sát và trinh sát (ISR), rà phá thủy lôi, lập bản đồ đáy biển, cũng như kiểm tra các cơ sở hạ tầng dưới nước như cáp ngầm và đường ống dẫn. Anduril công bố độ sâu lặn tối đa là 6.000 mét. Các giao diện phần mềm và phần cứng mở cho phép nhanh chóng tạo cấu trúc hình dạng bằng nhiều loại cảm biến và thiết bị mang theo (payload) khác nhau. Úc đang sử dụng hệ thống Dive-LD làm nền tảng thử nghiệm cho chương trình "Ghost Shark" (Cá mập ma) của mình, với mục tiêu phát triển một phương tiện tự động dưới nước có kích thước lớn hơn nữa.

Cuộc chiến tuyên truyền và nguy cơ bị sao chép công nghệ

Iran đã ngay lập tức tận dụng sự việc này để thực hiện một chiến dịch truyền thông. Theo Reuters, Đại sứ quán Iran tại Ghana ví việc thu hồi chiếc máy bay không người lái (UAV) này giống như việc vớt một "chai nhựa ra khỏi lưới đánh cá" và mô tả phương tiện vẫn còn nguyên vẹn, đồng thời nhận xét rằng nó "vẫn đang nhấp nháy đèn một cách ngớ ngẩn".

Tổng lãnh sự quán Iran tại Hyderabad đã thông báo về một "buổi lễ mở hộp do các kỹ sư chuyên về kỹ thuật đảo ngược của chúng tôi thực hiện" trên nền tảng X.

Ông Farzin Nadimi thuộc Viện Chính sách Cận Đông Washington nhận định với Reuters rằng Iran sẽ "tận dụng mọi cơ hội để giành thắng lợi về mặt tuyên truyền" và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) có thể phát triển "những phiên bản tốt hơn dựa trên các thiết kế của chính họ".

Ông Bryan Clark thuộc Viện Hudson cũng cho biết, theo cùng nguồn tin trên, rằng mặc dù có khả năng cao các kỹ sư Iran có thể sao chép được hệ thống cơ khí của phương tiện, nhưng phần mềm của nó lại kết hợp sẵn các cơ chế bảo vệ. Những điểm tương đồng và một sự việc thứ hai

Sự việcc này gợi nhớ đến việc Iran thu giữ một chiếc máy bay không người lái tàng hình RQ-170 Sentinel vào năm 2011. Vào thời điểm đó, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã công khai yêu cầu trả lại chiếc máy bay; sau đó, Iran tuyên bố đã sao chép thành công công nghệ của hệ thống này.

Chỉ hai ngày sau báo cáo về chiếc Dive-LD, một sự việc khác đã xảy ra: Vào ngày 10 tháng 9, IRGC tuyên bố đã nổ súng vào một phương tiện mặt nước không người lái Saildrone của Mỹ. Tuy nhiên, theo tin từ Defense News, một quan chức Mỹ đã phủ nhận thông tin này và khẳng định rằng tất cả các hệ thống Saildrone đều đang hoạt động bình thường và được kiểm soát đầy đủ.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 13-9-2026