SAU THÔNG BÁO CỦA BRÜSSELS VỀ NÔNG NGHIỆP: UKRAINE BÁC BỎ VIỆC GIA NHẬP EU CÓ ĐI KÈM CÁC RÀO CẢNG THƯƠNG MẠI VĨNH VIỄN

Artikel von Flynn JJacobs/Berliner Zeitung, ngày 6-10: Ukraine đã bác bỏ các kế hoạch gia nhập EU có thể dẫn đến việc bị hạn chế vĩnh viễn quyền tiếp cận thị trường thực phẩm Âu châu. Bộ trưởng Nông nghiệp Taras Vysotskyi phát biểu với tờ *Politico* rằng Kiew "không thể chấp nhận" mô hình như vậy. 

Hôm thứ Ba 6-10, Ủy ban Âu Châu  đã thông qua các đề nghị nhằm hạn chế đáng kể hỗ trợ tài chính và quyền tiếp cận thị trường đối với các mặt hàng nông sản tế nhị của Ukraine.

Tờ *Berliner Zeitung* đã đưa tin về các hạn chế dự kiến ​​này từ hôm thứ Hai. Brüssels muốn xoa dịu các quốc gia Âu châu lo ngại về làn sóng nông sản Ukraine tràn vào thị trường của họ. Hệ quả là, ngay cả sau khi gia nhập, Ukraine có thể vẫn bị hạn chế nhận trợ cấp nông nghiệp và bán thực phẩm trong thị trường EU. Kiew hiện vạch ra một ranh giới rõ ràng: các thỏa thuận mang tính chuyển tiếp là điều có thể chấp nhận được, nhưng các hạn chế vĩnh viễn thì không. "Đối với chúng tôi, có sự khác biệt cơ bản giữa giai đoạn chuyển tiếp và hạn chế vĩnh viễn," ông Vysotskyi nêu rõ trong các bình luận bằng văn bản được *Politico* trích dẫn. Ukraine sẵn sàng cho giai đoạn chuyển tiếp, nhưng các giới hạn vĩnh viễn sẽ đi ngược lại nguyên tắc cốt lõi của tư cách thành viên EU đầy đủ. Do đó, Kiev sẵn sàng chấp nhận lộ trình từng bước đối với các khoản trợ cấp nông nghiệp. 

Các hạn ngạch tạm thời và biện pháp tự vệ đối với những mặt hàng tế nhị cũng là những điều có thể cân nhắc. Tuy nhiên, yếu tố then chốt là các biện pháp này phải có thời hạn kết thúc cụ thể. Vị Bộ trưởng không bác bỏ mọi hạn chế, mà phản đối việc áp dụng cơ chế kém ưu đãi vĩnh viễn đối với nông sản Ukraine sau khi gia nhập khối. 

Các đề nghị của Ủy ban nằm trong khuôn khổ rà soát chính sách EU trước thềm các đợt mở rộng trong tương lai; chúng chưa phải là các điều khoản cuối cùng về tư cách thành viên của Ukraine. Thay vì cấp cho Kiew quyền tiếp cận thị trường không giới hạn, Brüssels muốn hỗ trợ nước này khôi phục các thị trường xuất cảng truyền thống, chẳng hạn như ở Phi châu  và Trung Đông. 

Việc vận chuyển hàng hóa đến các khu vực này đã bị gián đoạn nghiêm trọng do cuộc chiến tranh xâm lược của Nga. Đằng sau các kế hoạch này là những xung đột lợi ích kinh tế đáng kể. Theo một báo cáo của *Financial Times* hôm thứ Hai, các đề nghị này đặc biệt nhằm đáp ứng yêu cầu của Ba Lan, Pháp và Ý. Ủy ban lý giải động thái này dựa trên quy mô, cơ cấu và năng suất cao của ngành nông nghiệp Ukraine. Sự cạnh tranh đang gây ra căng thẳng ngay cả trước khi việc gia nhập diễn ra. Ukraine xuất cảng hàng triệu tấn ngũ cốc ra thị trường thế giới và bán nông sản cho EU theo các thỏa thuận hạn ngạch. 

Theo tờ *Politico*, các quốc gia như Ba Lan đã chặn nhập cảng ngũ cốc từ Ukraine để bảo vệ ngành nông nghiệp trong nước. Ngoài ra còn có tranh chấp liên quan đến các khoản chi trả trợ cấp. Một phần đáng kể ngân sách nông nghiệp của EU gắn liền với diện tích đất canh tác. Nếu Ukraine, với quỹ đất nông nghiệp rộng lớn, gia nhập khối, thì với cùng một mức ngân sách, số lượng đất cần được trợ cấp sẽ tăng lên đáng kể. Điều này có thể làm giảm nguồn kinh phí dành cho các bên đang thụ hưởng hiện tại. 

Hồi tháng 4, ông Phillip Brändle thuộc *Arbeitsgemeinschaft bäuerliche Landwirtschaft* (Hiệp hội Nông nghiệp Nông dân) đã cảnh báo trên tờ *Berliner Zeitung* rằng: "Ở hình thức hiện tại, hệ thống trợ cấp của Chính sách Nông nghiệp Chung (CAP) sẽ không còn khả thi về mặt tài chính nếu Ukraine gia nhập." Mặc dù hiệp hội của ông nhìn chung ủng hộ việc Ukraine hội nhập Âu châu, họ vẫn nhận thấy nhu cầu cấp thiết phải cải cách cơ chế trợ cấp. 

Ông Vysotskyi phản bác lại quan điểm này khi cho rằng không nên coi Ukraine chỉ đơn thuần là mối đe dọa đối với nông dan Âu châu. Thay vào đó, ông khẳng định đất nước mình có thể giúp giảm sự phụ thuộc của EU vào các quốc gia thứ 3, đồng thời dẫn chứng các ví dụ như phân bón, đậu tương và Lysine, một loại phụ gia thức ăn chăn nuôi. Hơn nữa, Ukraine có thể tạo điều kiện cho các nhà sản xuất Âu châu tiếp cận tốt hơn với các tuyến đường xuất cảng qua Biển Đen. Đồng thời, vị bộ trưởng này cũng đang thúc đẩy đầu tư vào lĩnh vực chế biến thực phẩm. 

Khi gia nhập khối, Ukraine không chỉ đặt mục tiêu bán ngũ cốc và các nguyên liệu thô khác cho Âu châu mà còn muốn cung cấp thức ăn chăn nuôi, các loại nguyên liệu, sản phẩm chế biến và nhiên liệu sinh học. Mùa xuân năm ngoái, chuyên gia kinh tế nông nghiệp Thomas Herzfeld thuộc Viện Phát triển Nông nghiệp Leibniz (IAMO) ở Halle cũng đã nêu ra những cơ hội tương tự trên tờ *Berliner Zeitung*. Việc mở rộng khối có thể củng cố vị thế của Âu châu trên thị trường nông nghiệp thế giới, đồng thời mở ra thêm các kênh tiêu thụ cho các nhà sản xuất máy móc của Đức và các nhà cung cấp khác. 

Kiew kết hợp việc phản đối các rào cản thương mại vĩnh viễn với một đề nghị kinh tế: nông nghiệp Ukraine sẽ mang đến cho Âu châu các nguồn cung và cơ hội tiêu thụ mới. Ông Vysotskyi chấp nhận các biện pháp tự vệ tạm thời như một phần trong lộ trình gia nhập EU, nhưng kiên quyết phản đối việc bị loại trừ vĩnh viễn khỏi quyền tiếp cận thị trường đầy đủ.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 8-10-2026