EU THAY ĐỔI CHIẾN LƯƠC ĐỐI VỚI CÁC TẬP ĐOÀN CÔNG NGHỆ LỚN CỦA MỸ

Nguồn tin Handelsblatt, ngày 28-7:  Một sự thay đổi trong chiến lược đối với các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ dường như đang hình thành tại Liên minh Âu chấu (EU). Theo các báo cáo từ tờ *Handelsblatt*, Ủy ban Âu Châu dự định sẽ kết thúc một số lượng đáng kể các vụ việc liên quan đến những vi phạm tiềm tàng đối với Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA) ngay trong mùa hè này.

Các quyết định ảnh hưởng đến một số công ty công nghệ vẫn đang chờ được công bố. Tuy nhiên, ngay cả trước khi các phán quyết này được đưa ra, đã xuất hiện những lo ngại ngày càng tăng rằng Brüssels có thể sẽ giảm nhẹ đáng kể các kế hoạch quản lý của mình.

Các nhà quan sát chính trị cho rằng sự dè dặt của EU có liên quan đến Donald Trump. Trong cuộc chiến thương mại, Tổng thống Mỹ đã nhiều lần đe dọa coi các khoản phạt nhắm vào các tập đoàn công nghệ lớn (Big Tech) như các loại thuế quan, và sẽ đáp trả bằng các biện pháp thuế quan đối ứng. Một động thái như vậy có thể châm ngòi lại cuộc chiến thương mại.

Thay vì áp đặt thêm các khoản phạt kỷ lục, EU có kế hoạch chuyển trọng tâm sang việc quản lý các dịch vụ đám mây và trí tuệ nhân tạo (AI). Mặc dù vẫn có khả năng khởi xướng các vụ việc mới chống lại các công ty công nghệ lớn của Mỹ vào bất kỳ lúc nào, các nguồn tin từ Ủy ban cho biết hiện chưa có kế hoạch nào như vậy.

Một người phát ngôn của Ủy ban Âu Châu đã bác bỏ thông tin này khi được tờ *Handelsblatt* liên hệ, khẳng định: "Thông tin đó hoàn toàn không có cơ sở."

Mới thứ Năm tuần trước, Ủy ban Âu Châu đã áp đặt 2 khoản phạt đối với Google, một khoản trị giá 460 triệu Euro và một khoản khác trị giá 430 triệu Euro. Tổng cộng hai khoản phạt này lên tới 890 triệu Euro, tương đương khoảng một tỷ đô la Mỹ. Đây là mức phạt lớn nhất mà EU từng đưa ra tính đến nay theo khuôn khổ DMA. Ủy ban lý giải quyết định này bằng cách nêu rõ rằng công ty mẹ của Google là Alphabet đã lạm dụng quyền lực thị trường theo cách gây cản trở cạnh tranh.

Quyết định này đã vấp phải sự chỉ trích từ nhiều phía. Bà Alexandra Geese, Nghị sĩ Nghị viện Âu Châu (MEP) kiêm chuyên gia về kỹ thuật số thuộc đảng Xanh, chia sẻ với tờ *Handelsblatt* rằng con số 890 triệu Euro chỉ là "một phần rất nhỏ so với những thiệt hại mà nền kinh tế Âu Châu phải gánh chịu trong suốt nhiều năm qua."

Những ý kiến ​​hoài nghi cũng xuất hiện từ cộng đồng doanh nghiệp: "Trong nhiều thập kỷ qua, Google đã tìm cách trì hoãn trong khi tích lũy các khoản phạt lên tới hàng tỷ Euro," ông Albrecht von Sonntag, đồng sáng lập trang web so sánh giá trực tuyến Idealo của Đức, nhấn mạnh. "Chẳng có gì thay đổi cả."

Đối với Ủy ban Âu Châu, việc áp đặt các khoản phạt này đã trở thành một bài toán cân bằng trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Chẳng hạn, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã mô tả động thái của EU là hành động "cướp bóc các công ty Mỹ, và rộng hơn là cả người nộp thuế Mỹ."

Liên quan đến các quy định trong tương lai theo Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA), Ủy ban Âu Châu hiện đang tập trung vào mảng dịch vụ đám mây của Amazon (Amazon Web Services) và Microsoft (Microsoft Azure). Tuy nhiên, họ tạm thời chưa đưa Google Cloud vào diện xem xét. Một người phát ngôn của Ủy ban cho biết họ đang tích cực theo dõi vị thế của Google. Hiện tại, Google Cloud dường như không nắm giữ vị thế thống lĩnh thị trường đám mây tại EU ở mức độ tương đương với AWS hay Azure.

Theo số liệu của Ủy ban, AWS nắm giữ 28% thị phần, trong khi dịch vụ đám mây Azure của Microsoft chiếm 21% và Google Cloud chiếm 14%.

Ông Felix Kartte, một chuyên gia về quy định công nghệ, cho rằng việc Ủy ban Âu Châu giải quyết đồng thời các vấn đề về điện toán đám mây và AI là điều hợp lý, dù động thái này có phần muộn màng. "Amazon, Microsoft và Google hiện kiểm soát tới hai phần ba thị trường đám mây châu Âu," ông Kartte nhận định. "Kết quả là, họ đã xâm nhập sâu vào quy trình làm việc của các doanh nghiệp và có thể tích hợp trực tiếp các sản phẩm AI của mình vào những hệ thống hiện có."

EU đang tụt hậu khá xa trong việc ban hành quy định quản lý dịch vụ đám mây và AI. Tuy nhiên, trong thời gian tới, khối này dự định sẽ hành động mạnh mẽ để ngăn chặn tình trạng các nhà cung cấp Âu châu bị gạt ra ngoài lề do những biến dạng của thị trường.

Dù vậy, nhiệm vụ trước mắt vẫn là hoàn tất các thủ tục pháp lý đang diễn ra. Google là tâm điểm của vấn đề này; EU cáo buộc công ty ưu tiên các dịch vụ của chính mình trong kết quả tìm kiếm trực tuyến. Ngoài ra, tập đoàn này còn bị cáo buộc ngăn cản các nhà phát triển ứng dụng hướng người dùng đến những lựa chọn tải xuống rẻ hơn bên ngoài Google Play Store.

Mặc dù mức phạt 890 triệu Euro được coi là con số kỷ lục, các nhà phê bình cho rằng số tiền này vẫn còn khiêm tốn so với doanh thu của công ty, và lẽ ra có thể áp dụng mức phạt cao hơn nhiều. Năm ngoái, Google đã đạt doanh thu toàn cầu kỷ lục là 400 tỷ USD. Theo quy định của DMA, Ủy ban Châu Âu hoàn toàn có quyền áp mức phạt lên tới 10% tổng doanh thu toàn cầu hàng năm của công ty.

Theo các nhà phân tích chính trị, việc điều này chưa xảy ra có thể là do ảnh hưởng mạnh mẽ mà các tập đoàn này nắm giữ tại Brüssels. Dữ liệu từ tổ chức phi chính phủ Lobbycontrol cho thấy Google, Meta, Microsoft, Apple và Amazon hiện chi 49,5 triệu Euro mỗi năm cho hoạt động vận động hành lang. Hơn nữa, các lãnh đạo công nghệ đã sớm thành công trong việc tranh thủ sự ủng hộ của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người được xem là "vũ khí" lợi hại nhất của họ.

Một quyết định liên quan đến App Store của Apple cũng đang chờ được đưa ra. Đây là những vụ việc lớn đầu tiên mà Ủy ban Âu châu khởi xướng theo Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA) kể từ mùa xuân năm 2024. Tuy nhiên, dù thoạt nhìn có vẻ như một loạt hành động quyết liệt, các biện pháp này vẫn bị giới quan sát đánh giá là chưa đủ mạnh. Vẫn còn nhiều nghi vấn liệu EU có thực sự đạt được mục tiêu chính, là kiềm chế đáng kể quyền lực thị trường của các "ông lớn" công nghệ (Big Tech), chỉ thông qua những bước đi này hay không.

Với Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số, EU đặt mục tiêu thắt chặt các quy định chống độc quyền: các công ty có vị thế thống lĩnh thị trường buộc phải cho phép cạnh tranh và bị cấm ngăn chặn các nhà cung cấp nhỏ hơn tham gia thị trường. Ngay từ đầu, trọng tâm đã chủ yếu hướng vào các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ, do họ nắm quyền kiểm soát cơ sở hạ tầng kỹ thuật số then chốt trên nhiều lĩnh vực.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 30-7-2026