DỰ ÁN GCAP HỢP TÁC SẢN XUẤT CHIẾN ĐẤU CƠ GIỮA ANH-Ý-NHẬT ĐẠT TIẾN TRIỂN - CANADA TRỞ THÀNH QUAN SÁT VIÊN

Theo nguồn tin từ FLUG REVUE: Tại Triển lãm Hàng không Farnborough, các công ty tham gia đã cập nhật thông tin về tiến độ của chương trình  phát triển chiến đấu cơ GCAP này.

Ngay trước thềm Triển lãm Farnborough, Edgewing – liên danh bao gồm BAE Systems, Leonardo và Japan Aircraft Industrial Enhancement Co. Ltd., đã nhận được hợp đồng thứ hai từ cơ quan điều hành chung của dự án GCAP. Với trị giá 4,6 tỷ bảng Anh (khoảng 5,4 tỷ Euro), hợp đồng này cung cấp kinh phí cho "Chương trình Không quân Chiến đấu Toàn cầu" (GCAP) đến tháng 12 năm 2027. Giai đoạn đánh giá ý tưởng này tạo nền tảng cho giai đoạn thiết kế chi tiết tiếp theo.

Edgewing, có trụ sở tại Reading (Anh), hiện đang thiết lập các cơ sở mới tại Nagoya (Nhật Bản), Warton (Anh) và Turin (Ý) để thúc đẩy quá trình phát triển và sản xuất mẫu chiến đấu cơ mới. Dự kiến ​​từ năm 2035 trở đi, chiến đấu cơ GCAP sẽ thay thế các dòng Eurofighter hiện đang được Ý và Anh vận hành, cũng như máy bay Mitsubishi F-2 của Nhật Bản. "Chúng tôi đang hoàn tất công tác tổ chức công ty; kể từ khi thành lập trụ sở chính, chúng tôi đã lần lượt đưa các cơ sở toàn cầu vào hoạt động xây dựng cơ sở hạ tầng vật chất với đội ngũ nhân sự gồm hàng nghìn kỹ sư," ông Marco Zoff, Giám đốc điều hành (CEO) của Edgewing, phát biểu tại cuộc họp báo ở Farnborough vào ngày 20 tháng 7.

3 cơ sở này sẽ được kết nối thông qua một mạng lưới liên lạc bảo mật và được phân loại nghiêm ngặt. Trong tương lai, các linh kiện máy bay cũng sẽ được sản xuất tại cả ba địa điểm này. Theo ông Zoff, quyết định về địa điểm lắp ráp cuối cùng cho máy bay chiến đấu sẽ được đưa ra trong những tháng tới.

Chi phí cho dự án GCAP là bao nhiêu?

Cả ông Zoff và ông Masami Oka, người đứng đầu cơ quan điều hành GCAP (được chính phủ Anh, Ý và Nhật Bản thành lập năm 2024),  đều không tiết lộ tổng chi phí dự kiến ​​của chương trình. Họ cho biết giai đoạn phát triển hiện tại vẫn còn quá sớm; các con số chính xác hơn có thể sẽ được công bố khi kết thúc giai đoạn đánh giá ý tưởng. Tuy nhiên, ba quốc gia tham gia đã cam kết đóng góp phần kinh phí ngang nhau cho chương trình.

Canada đã gia nhập chương trình này với tư cách là quốc gia quan sát viên trong khuôn khổ Triển lãm Hàng không Quốc tế Farnborough. "Quy chế quan sát viên sẽ mang lại cho Canada cái nhìn sâu sắc hơn về GCAP, đồng thời tạo cơ hội để nước này hiểu rõ hơn về cơ cấu quản trị, năng lực và khuôn khổ công nghiệp của chương trình, cũng như các yêu cầu an ninh liên quan và những cơ hội hợp tác trong tương lai," theo thông cáo báo chí chung của bốn chính phủ. Canada là quốc gia đầu tiên có quy chế quan sát viên; vai trò này không bao hàm sự tham gia về mặt tài chính hay công nghiệp.

Tránh lặp lại sai lầm của dự án FCAS

Ông Zoff đã lưu ý vào ngày hôm trước rằng, mọi quyết định liên quan đến các bên tham gia mới, dù là đối tác chính thức, quan sát viên hay ở một tư cách khác, đều là vấn đề địa chính trị thuộc thẩm quyền đánh giá của ba chính phủ. Họ sẽ tuân thủ các chỉ đạo từ phía chính phủ. Ông Zoff cho biết, nếu các chính phủ quyết định kết nạp thêm đối tác, thì về bản chất, đó sẽ là một "lợi ích ròng", tuy nhiên ông không đi sâu vào chi tiết. Dù vậy, việc chấp nhận một đối tác chính thức mới và thiết lập lại sự phân công lao động trong ngành công nghiệp nhiều khả năng sẽ khiến chương trình bị chậm trễ đáng kể.

Ông Zoff và ông Oka không bình luận về sự đổ vỡ của dự án chiến đấu cơ Pháp-Đức thuộc chương trình "Hệ thống Không quân Chiến đấu Tương lai" (FCAS). Tuy nhiên, khi được hỏi về cách thức tránh những sai lầm từng xảy ra ở các dự án máy bay chiến đấu khác, ông đã chỉ ra hai nguyên tắc cấu trúc cơ bản của GCAP: quan hệ đối tác bình đẳng giữa ba quốc gia và vai trò của Edwing với tư cách là nhà thầu chính duy nhất, đại diện cho cả ba bên tham gia trong ngành công nghiệp. Cách tiếp xúc này giúp ngăn chặn sự cạnh tranh trực tiếp giữa các ngành công nghiệp quốc gia và tránh tình trạng chồng chéo công việc.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 23-7-2026