MỘT CHUYẾN ĐI BẮC KINH CỦA TRUMP - KHÔNG ĐẠT ĐƯỢC MỘT THÀNH QUẢ NÀO ĐÁNG KỂ ĐỂ LÀM VỐN CHO KỲ TRANH CỬ THÁNG 11

Nguồn: RP-Online Berlin - Trung Quốc đã giữ vững lập trường, và nhờ đó giành được sự tôn trọng. Ngược lại, Âu châu lại chỉ biết dựa vào những sự nhượng bộ và lời kêu gọi. Sự khác biệt này hé lộ điều thực sự gây ấn tượng với ông Trump. Bài học mà Mỹ rút ra đơn giản nhưng cũng đầy khó chịu vì Trump dưới cơ của Tập trong chuyến đi này, nên có thể Trump sẽ buông bỏ con bài Đài Loan, để được xích lại gần với Tập hơn.

Trong chuyến công du tới Trung Quốc, Donald Trump đã thể hiện một đặc điểm hiếm thấy ở ông: tính kỷ luật và ngoan hơn. Tổng thống Mỹ đã theo sát kịch bản đã định. Ông kiềm chế, không đưa ra những phát ngôn ngẫu hứng thô tục trước giới báo chí. Ngay cả trên Truth Social  của ông, vốn thường được cập nhật từng phút, cũng thường xuyên rơi vào trạng thái im lặng. Và rồi, khi chuyến thăm cấp nhà nước sắp khép lại, ông lại không nói về địa chính trị, mà lại nói về một phòng khiêu vũ, thứ mà nước Mỹ được cho là đang cần, hệt như phòng khiêu vũ mà Trung Quốc đang sở hữu. Điều này phản ánh sự lẩn tránh vào những chuyện vụn vặt, và nó nói lên rất nhiều điều về thế bế tắc mà ông Trump hiện đang mắc kẹt. Cũng không thấy Trump khoe khoang thành tích đạt được ở Bắc Kinh.

Tuy nhiên, Mỹ và Trung Quốc thực sự đang phải đối mặt với những vấn đề to lớn hơn nhiều: tranh chấp thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, vấn đề Đài Loan, hay việc phong tỏa Eo biển Hormuz. Về nguyên tắc, đây đều là những vấn đề đòi hỏi những câu trả lời cụ thể, rõ ràng. Thế nhưng, ông Trump đã không đạt được bất kỳ bước tiến nào trong các cuộc đàm phán với ông Tập Cận Bình. 

Trái lại: chính quyền Bắc Kinh đã đưa ra lời cảnh báo dứt khoát đối với Mỹ về bất kỳ hành động giải quyết sai lầm nào liên quan đến vấn đề Đài Loan. Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng bình luận về cuộc chiến với Iran với giọng điệu sắc bén đến bất ngờ, tuyên bố rằng cuộc xung đột này "lẽ ra không bao giờ nên xảy ra."

Nếu gạt bỏ mọi lời lẽ ngoại giao khách sáo, người ta gần như có thể mô tả kết quả chuyến thăm này như một lời quở trách gay gắt. Dù sao đi nữa, phía Trung Quốc đã thể hiện một lập trường mang tính đối đầu rõ rệt, một điều mà ngay cả vẻ hào nhoáng và sự phô trương được dàn dựng công phu cũng không thể che lấp nổi. Những thỏa thuận kinh tế ít ỏi mà ông Trump mang về nước thậm chí còn chẳng gây ấn tượng nổi với thị trường tài chính. Ít nhất thì thỏa thuận đình chiến thương mại giữa hai quốc gia, dù vẫn còn mong manh, nhiều khả năng sẽ được gia hạn.

Đối với Âu châu, có rất nhiều điều đáng học hỏi từ chuyến thăm Trung Quốc lần này. Trong khi người Âu châu đã nỗ lực đến gần ông Trump suốt hơn một năm qua bằng những lời giải thích, sự nhượng bộ và những lời kêu gọi, thì Bắc Kinh lại chọn cách phản kháng đối đầu không khoan nhượng, và nhờ đó giành được sự tôn trọng. 

Bài học rút ra đơn giản nhưng cũng đầy khó chịu: ông Trump không hề tôn trọng bạn bè hay các mối quan hệ đối tác lâu đời nếu ông coi họ là những kẻ yếu thế. Điều này vừa được minh chứng rõ nét qua những đòn công kích gần đây của ông nhằm vào Thủ tướng Liên bang Friedrich Merz (thuộc đảng CDU). Ngược lại, ông Trump *thực sự* tôn trọng những đối thủ mà ông không thể dùng sức ép để buộc phải khuất phục, cũng như những trường hợp mà cái giá phải trả cho việc leo thang xung đột trở nên quá đắt đỏ. Lợi thế đàm phán của Trung Quốc nằm ở việc kiểm soát xuất cảng các nguyên tố đất hiếm, những thành phần không thể thiếu đối với các dự án quốc phòng và kỹ nghệ cao. Và quả nhiên là như vậy: thay vì tiếp tục đối đầu, ông Trump lại chọn cách rút lui về phòng tiệc của mình.

Các nền dân chủ tại Âu châu đương nhiên sở hữu những giá trị, lợi ích và phương thức hành động khác biệt so với hệ thống chính trị tại Bắc Kinh. Tuy nhiên, chính họ cũng nắm giữ những đòn bẩy chính trị và kinh tế đối với Washington. Và nguyên tắc khi đàm phán với ông Trump không phải là nhượng bộ, mà chính là việc tìm lại và phát huy sức mạnh nội tại của chính mình.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 16-5-2026