CẢNG KHARG TÊ LIỆT: VIỆC XUẤT CẢNG DẦU MỎ CỦA IRAN SỤP ĐỔ

Nguồn tin từ Telepolis: Cảng xuất dầu mỏ ở Kharg của Iran đã ngừng hoạt động trong nhiều ngày qua. Hải quân Hoa Kỳ tiếp tục ngăn chặn các tàu chở dầu tại Vịnh Ba Tư. Trong khi đó, Iran đang tận dụng các tàu chở dầu như những kho chứa đệm.

Cảng xuất dầu quan trọng nhất của Iran, nằm trên đảo Kharg, dường như đã ngừng hoạt động trong vài ngày qua. Hình ảnh vệ tinh từ chương trình quan sát Trái đất Sentinel của Âu châu, được Bloomberg phân tích, cho thấy vào các ngày 8, 9 và 11 tháng 5, không có bất kỳ tàu chở dầu viễn dương nào cập bến tại các cầu cảng của cơ sở này. Đây là sự gián đoạn kéo dài nhất được ghi nhận kể từ khi xung đột bùng nổ, bắt đầu vào ngày 28 tháng 2 bằng các cuộc tấn công phối hợp giữa Hoa Kỳ và Israel.

Kể từ giữa tháng 4, Hải quân Hoa Kỳ đã ngăn chặn các tàu chở dầu của Iran rời khỏi Vịnh Ba Tư. Hậu quả là bất kỳ tàu nào rời Kharg sau khi đã nạp đầy dầu hiện đều phải đối mặt với nguy cơ bị bắt giữ hoặc bị tấn công.

Theo Bloomberg, tình hình này đã dẫn đến sự hình thành của một đội tàu chở dầu ngày càng đông đảo đang neo đậu ở phía đông hòn đảo, được tận dụng như những kho chứa nổi. Trong khi chỉ có 3 siêu tàu chở dầu (Very Large Crude Carriers, hay VLCCs, những tàu có trọng tải vượt quá 200.000 tấn) hiện diện vào ngày 11 tháng 4, Bloomberg đã đếm được ít nhất 18 tàu với nhiều kích cỡ khác nhau vào ngày 11 tháng 5. Thêm nhiều tàu chở dầu khác cũng đã tập trung ngoài khơi cảng Chabahar của Iran, gần biên giới với Pakistan.

Các bồn chứa tại Kharg đang đầy dần lên

Đồng thời, hình ảnh vệ tinh cho thấy các bồn chứa dầu trên đảo Kharg đang dần đầy lên. Bloomberg giải thích về phương pháp phân tích này: các bồn chứa được trang bị hệ thống mái nổi, sẽ dâng lên khi mực chất lỏng bên trong tăng cao. Điều này khiến cho bóng đổ của vành bồn chứa lên bề mặt mái nổi bị thu hẹp lại. Việc so sánh các hình ảnh từ vệ tinh Sentinel chụp ngày 11 tháng 5 với hình ảnh chụp ngày 6 tháng 4 cho thấy bóng đổ trên một số bồn chứa đã nhỏ hơn đáng kể, một dấu hiệu cho thấy mực dầu bên trong đang dâng cao. Nếu Iran cạn kiệt khả năng lưu trữ hiện có, quốc gia này sẽ buộc phải cắt giảm sản lượng tại từng mỏ dầu cụ thể. Theo Bloomberg, Iran đã bắt đầu thực hiện những đợt cắt giảm sản lượng đầu tiên. Kể từ khi lệnh phong tỏa bắt đầu có hiệu lực, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump cùng các thành viên trong chính quyền của ông đã nhiều lần dự đoán rằng Iran sẽ sớm buộc phải đóng cửa các giếng dầu. Tuy nhiên, công ty phân tích dữ liệu Kpler ước tính rằng Teheran có thể tiếp tục bơm dầu cho đến cuối tháng Năm trước khi cạn kiệt không gian lưu trữ.

Hơn nữa, dẫn nguồn từ một hình ảnh vệ tinh chụp ngày 6 tháng 5, tờ *The New York Times* đã đưa tin về một sự việc bị tràn dầu tiềm tàng với khối lượng ước tính khoảng 3.000 thùng ngoài khơi bờ biển phía tây đảo Kharg. Iran đã phủ nhận việc bất kỳ sự trục trặc nào như vậy từng xảy ra. Các hình ảnh chụp sau đó, được thực hiện sau khi các hoạt động bốc xếp đã chấm dứt, không cho thấy bất kỳ bằng chứng nào về việc tràn dầu.

Hormuz: Một hành lang quân sự hóa với những khoảng trống về khả năng giám sát ngày càng gia tăng

Song song với đó, công ty phân tích hàng hải Windward đã ghi nhận sự suy giảm đáng kể về tính minh bạch trong lưu thông hàng hải tại Eo biển Hormuz trong báo cáo tình hình mới nhất của họ, được công bố vào ngày 11 tháng 5.

Theo báo cáo này, ngày càng nhiều tàu thương mại đang hoạt động trong điều kiện được gọi là "tối" (dark conditions), nghĩa là họ đã tắt thiết bị phát đáp AIS (Hệ thống Nhận dạng Tự động, một hệ thống dựa trên sóng vô tuyến dùng để theo dõi và nhận dạng tàu), hoặc hoạt động trong điều kiện EMCON (Kiểm soát Phát xạ), trong đó tất cả các tín hiệu vô tuyến đều bị vô hiệu hóa.

Trong giai đoạn báo cáo, Windward đã quan sát thấy sự gia tăng hoạt động của các tàu tấn công nhanh thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dọc theo các tuyến hàng hải thương mại; các hoạt động này bao gồm việc di chuyển theo đội hình kiểu "bầy đàn" và thực hiện các hành vi mang tính hộ tống ở khu vực lân cận các tàu buôn. Vào ngày 11 tháng 5, Windward đã xác định được 9 lượt tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz, bao gồm cả tàu chở khí hóa lỏng (LPG) và tàu chở sản phẩm dầu mỏ có liên hệ với cái gọi là "hạm đội bóng tối", những con tàu hoạt động mà không có cấu trúc sở hữu minh bạch và thường được xử dụng để lách các lệnh trừng phạt. Việc nối lại các chuyến vận chuyển khí hóa lỏng (LNG) từ Qatar qua Eo biển Hormuz được coi là một dấu hiệu tích cực—đánh dấu chuyến vận chuyển đầu tiên thuộc loại này kể từ khi tuyến đường bị gián đoạn vào tháng Hai, theo ghi nhận của Windward.

Các chiến dịch ngăn chặn của Mỹ và biện pháp đối phó của Iran

Theo Windward, các lực lượng của Mỹ đã vô hiệu hóa thêm 2 tàu chở dầu có liên hệ với Iran, tiếp nối sau vụ ngăn chặn tàu chở dầu M/T *Hasna* trước đó. Về phía mình, Iran đã bắt giữ tàu chở dầu *JIN LI*, một con tàu đang chịu lệnh trừng phạt, một hành động mà Windward diễn giải là mang giá trị phát tín hiệu chiến lược quan trọng.

Đồng thời, các đơn vị vận hành tàu cũng đang điều chỉnh hành vi của mình: Windward đã quan sát thấy các khoảng thời gian "tắt tín hiệu" kéo dài trong khi tàu đang neo đậu, các hoạt động chuyển tải hàng hóa giữa hai tàu trên vùng biển quốc tế, và các biện pháp bảo vệ vật lý tiềm năng được áp dụng lên thân tàu. Đã phát giác mật độ cao các tàu chở dầu hoạt động ở chế độ "tàng hình" (dark mode) tại khu vực lân cận các đảo Larak và Qeshm của Iran, cũng như ngoài khơi bờ biển Chabahar; theo đánh giá của Windward, điều này cho thấy Iran đang gia tăng năng lực dự trữ hàng xuất cảng ngay trong vùng lãnh hải được bảo vệ.

Tình trạng nhiễu sóng GPS càng làm trầm trọng thêm tình hình, qua đó tiếp tục làm suy giảm độ tin cậy của năng lực nhận thức tình huống theo phương thức truyền thống trong khu vực này.

Nguy cơ leo thang ngày càng gia tăng

Windward kết luận rằng Eo biển Hormuz đang ngày càng trở thành một hành lang tranh chấp với tầm nhìn hạn chế, nơi mà hoạt động vận tải thương mại vẫn tiếp diễn, mặc dù phải chịu đựng áp lực quân sự ngày càng tăng, sự thiếu minh bạch và những rủi ro thực thi pháp luật dai dẳng.

Công ty này cảnh báo về nguy cơ tính toán sai lầm và những cuộc đối đầu trực tiếp trên phương diện tác chiến, trong bối cảnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran đang đồng thời mở rộng các hoạt động, còn Hoa Kỳ vẫn đang tiếp tục khai triển các chiến dịch ngăn chặn.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 16-5-2026