EU PHÊ CHUẨN CÁC BIỆN PHÁP TRỪNG PHẠT ĐỐI VỚI NHỮNG NGƯỜI ĐỊNH CƯ ISRAEL

Vào thứ Hai 11-5, EU đã đạt được thỏa thuận trừng phạt những người định cư Israel vì các hành vi bạo lực của họ đối với người Palestine tại Bờ Tây. Động thái này đã trở thành hiện thực nhờ vào sự ủng hộ của chính phủ mới tại Hungary.

"Hôm nay, chúng tôi đã đạt được thỏa thuận chính trị nhằm trừng phạt những người định cư và các thực thể cực đoan của Israel," bà Kaja Kallas, nhà ngoại giao hàng đầu của EU, phát biểu trước các phóng viên sau cuộc họp của các ngoại trưởng tại Brüssel. "Chúng tôi đang phá vỡ thế bế tắc chính trị mà chúng tôi đã mắc kẹt trong suốt một thời gian dài. Bạo lực và chủ nghĩa cực đoan sẽ phải gánh chịu hậu quả."

Trong một bài đăng trên nền tảng X vào thứ Hai, bà Kallas nói thêm rằng các biện pháp này, bao gồm đóng băng tài sản và cấm nhập cảnh, cũng nhắm vào các thành viên của Hamas, tổ chức mà EU đã liệt vào danh sách nhóm khủng bố; đây là điều kiện mà một số quốc gia đã đưa ra để đổi lấy sự ủng hộ của họ đối với các biện pháp trừng phạt.

Các biện pháp trừng phạt này được đưa ra trong bối cảnh mà ông Thameen Al-Kheetan, người phát ngôn về nhân quyền của Liên Hợp Quốc, gần đây đã mô tả là "sự mở rộng khu định cư trái phép" của Israel và việc "sáp nhập các phần lớn lãnh thổ Bờ Tây đang bị chiếm đóng." Chúng cũng được thực hiện sau hai tháng diễn ra các hành vi bạo lực liên tiếp nhằm vào người Palestine trong khu vực này.

Trước đó, EU cũng đã từng áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với những người định cư có hành vi bạo lực. "Trong năm 2024, khối này đã trừng phạt 5 cá nhân và 3 thực thể chịu trách nhiệm về các hành vi vi phạm nhân quyền nghiêm trọng và có tính hệ thống đối với người Palestine tại Bờ Tây," Hội đồng EU tuyên bố. Trong số đó có Moshe Sharvit, một người định cư tại Thung lũng Jordan, người mà các hành vi "quấy rối cả về thể xác lẫn lời nói đối với các cộng đồng dân cư tại đây đã leo thang kể từ tháng 10 năm 2023."

Tuy nhiên, nỗ lực mới của EU nhằm thúc đẩy các biện pháp trừng phạt bổ sung trước đó đã bị cựu Thủ tướng Hungary Viktor Orbán ngăn chặn; ông Orbán khi đó muốn duy trì mối quan hệ giữa quốc gia của mình với Israel. Ngược lại, ông Péter Magyar, người vừa nhậm chức Thủ tướng Hungary vào thứ Bảy tuần trước, đã phát tín hiệu cho thấy ông sẽ ủng hộ các gói trừng phạt có phạm vi rộng.

Theo luật pháp quốc tế, tất cả các khu định cư đều bị coi là bất hợp pháp, và Tòa án Công lý Quốc tế đã phán quyết rằng sự hiện diện liên tục của Nhà nước Israel tại "các vùng lãnh thổ Palestine đang bị chiếm đóng" là "trái pháp luật."

Gần đây, Israel đã thực hiện các biện pháp nhằm thắt chặt quyền kiểm soát đối với vùng lãnh thổ này trong các lĩnh vực như quyền sở hữu tài sản, quy hoạch và cấp phép. Những biện pháp này dường như mâu thuẫn với các thỏa thuận then chốt đã được ký kết như một phần của Tiến trình Hòa bình Oslo vào năm 1993.

Cấm vận Thương mại hoặc Thuế quan Cao

Ngoài các biện pháp trừng phạt đối với những người định cư có hành vi bạo lực, EU cũng đang xem xét các phương án khác để đáp trả Israel, bao gồm lệnh cấm thương mại đối với các sản phẩm có nguồn gốc từ các khu định cư, hoặc áp mức thuế quan cao của EU đối với hàng nhập cảng nhằm hạn chế hoạt động thương mại này.

Tuy nhiên, nhiều biện pháp trong số này sẽ rất khó để thực thi, bởi chúng đòi hỏi sự đồng thuận tuyệt đối hoặc sự ủng hộ của đa số đủ điều kiện từ các quốc gia thành viên EU.

Việc trừng phạt những người định cư bạo lực chỉ là một bước đi nhỏ so với những lời kêu gọi gần đây từ một số quốc gia Âu châu về việc cắt đứt quan hệ kinh tế với Israel, xuất phát từ các cáo buộc về tội ác chiến tranh tại Libanon và Palestine.

Các quốc gia như Tây Ban Nha, Ireland và Slowakei đã thúc giục EU đình chỉ Thỏa thuận Liên kết với Israel, hoặc... ...áp dụng biện pháp trừng phạt đối với hai bộ trưởng thuộc phe cực hữu là Itamar Ben-Gvir và Bezalel Smotrich.

Tuy nhiên, ngay cả những biện pháp này cũng đòi hỏi sự đồng thuận tuyệt đối hoặc sự ủng hộ của đa số đủ điều kiện, một sự ủng hộ mà một số quốc gia, bao gồm Đức và Ý, không sẵn lòng dành cho.

Vào thứ Hai, Ngoại trưởng Israel Gideon Sa'ar đã phản hồi về việc EU thông qua các biện pháp trừng phạt này; ông gọi đây là hành động "tùy tiện" khi trừng phạt các công dân và thực thể của Israel "dựa trên quan điểm chính trị của họ và hoàn toàn không có bất kỳ cơ sở nào."

"Israel đã, đang và sẽ tiếp tục kiên quyết bảo vệ quyền của người Do Thái được sinh sống ngay tại trung tâm quê hương của chúng tôi," ông Sa'ar viết. "Không một dân tộc nào khác trên thế giới sở hữu quyền đối với vùng đất của mình được ghi nhận rõ ràng và có bề dày lịch sử lâu đời như quyền của người Do Thái đối với Vùng đất Israel."

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày, 13-5-2026