TRONG BỐI CẢNH CHIẾN TRANH IRAN, CƠ HỘI CHO HAMAS TÁI CẤU TRÚC QUYỀN LỰC 

Nguồnt in từ tớ WELT cho biết: Cư dân Dải Gaza cho biết lực lượng Hồi giáo cực đoan này tiếp tục thu thuế và tuyển mộ thành viên mới. Chúng đang đưa ra những yêu cầu sâu rộng đối với ủy ban do chính quyền Trump bổ nhiệm. Một nhà ngoại giao cảnh báo về một kịch bản cụ thể.

Hamas đã lợi dụng thỏa thuận ngừng bắn mong manh, có hiệu lực từ tháng 10, để tập hợp lại và tái khẳng định quyền lực của mình đối với Dải Gaza, điều này khiến nhiều người Palestine bất mãn vì giờ đây họ lại một lần nữa phải chịu sự cai trị tàn bạo của chúng. Tất cả điều này đang diễn ra ở một khu vực đã bị tàn phá tới 70% bởi các cuộc ném bom của Israel nhằm đáp trả vụ tấn công khủng bố ngày 7 tháng 10 năm 2023.

"Sau khi xuất hiện từ các đường hầm vào đầu thỏa thuận ngừng bắn, nhiều chiến binh Hamas đã liên lạc lại với các thành viên khác trong lực lượng vũ trang mà họ đã mất liên lạc trong chiến tranh," một cựu cư dân Gaza, người đã rời khỏi khu vực nhưng vẫn duy trì liên lạc hàng ngày với vùng đất Palestine, cho biết.

Israel, quốc gia kiểm soát khoảng 40% lãnh thổ bằng quân đội của mình, bác bỏ bất kỳ vai trò nào mà Hamas đóng ở Dải Gaza. Kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào năm 2023, khoảng 70.000 người Palestine đã thiệt mạng, như Israel đã xác nhận, bao gồm cả thường dân và các chiến binh Hamas.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra lệnh ngừng bắn vào mùa thu năm ngoái. Ủy ban quốc tế do ông bổ nhiệm để quản lý Dải Gaza có trụ sở tại Cairo. Trong khi 15 thành viên của ủy ban này bị cấm vào vùng lãnh thổ này, Hamas đang tăng cường nỗ lực định hình lại vị thế của mình cho "ngày sau đó".

Nhóm Hồi giáo cực đoan vẫn kiên định với ưu tiên hàng đầu của họ: từ chối giải giáp vũ khí, như cộng đồng quốc tế đã yêu cầu từ lâu. Để chứng minh ý định duy trì quyền kiểm soát, Hamas đã bổ nhiệm ít nhất năm thống đốc khu vực từ cánh quân sự của mình trong những tháng gần đây và thay thế các nhân sự cao cấp trong các bộ kinh tế và nội vụ.

Chính quyền dân sự của họ, vốn tiếp tục thu thuế mà người dân cho là quá cao, thậm chí đã phát động một chiến dịch tuyển mộ.

“Với động thái này, Hamas đang cố gắng củng cố hàng ngũ của mình trước khi chuyển giao một số nhân sự cho cơ quan sẽ điều hành Gaza”, một cư dân Gaza am hiểu vấn đề cho biết qua điện thoại, người này muốn giấu tên để bảo vệ bản thân. “Đồng thời,” ông nói thêm, “Hamas đã cung cấp cho các nhà trung gian Ai Cập và Qatar một báo cáo tài chính chi tiết, nêu rõ các khoản thanh toán còn nợ cho nhân viên dân sự và quân sự, cũng như các khoản nợ đối với các doanh nghiệp và thương nhân tư nhân, tổng cộng 1,5 tỷ đô la.”

Điều này cho thấy chiến lược của một phong trào nhằm được công nhận là một phần không thể thiếu trong cấu trúc hành chính của Gaza, với các nghĩa vụ, tiền lương và nợ nần của mình, ngay cả khi gánh nặng này được chuyển giao cho chính quyền tương lai của vùng lãnh thổ này.

Việc từ chối hạ vũ khí, bất chấp lời kêu gọi từ Mỹ, Liên minh Âu châu và các quốc gia Ả Rập, tạo thành cốt lõi của chiến lược này. Hamas chỉ sẵn sàng đầu hàng các loại vũ khí hạng nặng, một sự nhượng bộ hạn chế, vì kho dự trữ hỏa tiễn và đạn dược của họ gần như đã cạn kiệt sau 2 năm chiến tranh với Israel. “Nếu những người Hồi giáo cực đoan từ chối giao nộp vũ khí hạng nhẹ, súng Kalashnikov và súng lục, đó là vì họ sợ bị người dân trả thù, những người đổ lỗi cho họ về những đau khổ to lớn và cáo buộc họ theo chủ nghĩa độc tài,” một cư dân Gaza giải thích.

Không phải ngẫu nhiên mà phong trào Hồi giáo này gần đây đã tổ chức một cuộc duyệt binh, phô trương xe cộ và vũ khí. Cuộc phô trương sức mạnh này nhằm vào cả người dân Gaza và thế giới bên ngoài. Đó là dấu hiệu cho thấy Hamas đã giành lại quyền kiểm soát: Quân đội, chứ không phải chính quyền dân sự như trong thời chiến, hiện đang nắm quyền. Họ cũng một lần nữa đã thắng thế trước cánh chính trị đóng tại Qatar.

Tại Gaza, như một nhà ngoại giao Tây phương phân tích, “Hamas đang cố gắng sao chép mô hình của Hisbollah ở Libanon: giữ lại vũ khí của mình trong khi chia sẻ trách nhiệm quản lý điều hành với ủy ban chuyên mon môn bằng cách chuyển một số nhân viên hành chính của mình sang đó. Cuối cùng, Hamas muốn tồn tại thông qua hội nhập, chứ không phải rời đi bằng cách đầu hàng.”

Nếu những yêu cầu cực đoan của Hamas tiếp tục bị cộng đồng quốc tế bác bỏ, sự tồn tại tiếp tục của nó với tư cách là một lực lượng vũ trang có thể là lý do để Israel tiếp tục trì hoãn một giải pháp toàn diện cho cuộc khủng hoảng Gaza.

Giống như đồng minh Hisbollah ở Libanon, Hamas đã bị Israel làm suy yếu về quân sự và tước bỏ quyền lực chính trị, nhưng nó còn lâu mới bị giải tán. Để đổi lấy những nhượng bộ, chẳng hạn như việc giải tán chính phủ của nó và thành lập ủy ban kỹ trị, Hamas đã duy trì được ảnh hưởng dân sự và hoạt động của mình, trong khi cộng đồng quốc tế đang gặp khó khăn trong việc thiết lập một thực tế mới trên thực địa.

Tuy nhiên, Hamas đã bị Israel làm suy yếu về quân sự và tước bỏ quyền lực chính trị để đổi lấy những nhượng bộ, như việc giải tán chính phủ của họ và thành lập ủy ban chuyên môn và do đó đã duy trì được ảnh hưởng dân sự và hoạt động của mình, trong khi cộng đồng quốc tế đang gặp khó khăn trong việc áp đặt một thực tế mới trên thực địa.

Đối mặt với những yêu cầu của các nhóm Hồi giáo cực đoan, ủy ban được bổ nhiệm với sự ủng hộ của Donald Trump đang đạt được rất ít tiến triển. “15 thành viên của ủy ban chuyên môn không hài lòng vì bị mắc kẹt ở Kairo. Mỗi người trong số họ được phép tuyển dụng 10 nhân viên, nhưng những người này phải được Israel phê duyệt nghiêm ngặt, và họ không biết khi nào họ có thể vào Gaza”, một người quen thuộc với tình hình ở Cairo cho biết. Giọng điệu rất gay gắt.

Bài báo này lần đầu tiên xuất hiện trên tờ báo Pháp “Le Figaro”, mà WELT hợp tác trong khuôn khổ LENA (“Liên minh các tờ báo hàng đầu Âu châu”). 

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 1-5-2026