MỐI QUAN HỆ ĐẶC BIỆT GIỮA TRUMP VÀ MELONI ĐÃ KẾT THÚC 

Theo DW (Deutsch): Nữ Thủ Tướng Ý, Giorgia Meloni từng được coi là người thân  của Trump. Nhưng sự mất lòng dân ngày càng tăng của tổng thống Mỹ, cuộc chiến tranh với Iran và những lời công kích của ông ta nhằm vào Giáo hoàng đã buộc Thủ tướng Ý phải đưa ra quyết định.

Những lời công kích của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm vào Giáo hoàng Leo XIV và một bài đăng trên mạng xã hội mô tả tổng thống như một hình ảnh Chúa Giê-su được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo là giọt nước tràn ly đối với bà Thủ Tướng Giorgia Meloni.

Trong một thời gian dài, Thủ tướng Ý và lãnh đạo đảng dân tộc chủ nghĩa cánh hữu "Anh em nước Ý" (Fratelli d'Italia) được coi là một chính trị gia có thể gây ảnh hưởng đến Tổng thống Mỹ theo chủ nghĩa dân túy cánh hữu, một đồng minh quan trọng nhưng khó tính. Nhưng khi Giáo hoàng chỉ trích cuộc chiến của Mỹ và Israel chống lại Iran, nói rằng thế giới đang bị "tàn phá bởi một nhóm nhỏ bạo chúa", và sau đó Trump đã đăng tải một loạt bài công kích Đức Giáo Hoàng trên mạng xã hội, gọi Giáo Hoàng  Leo là "yếu đuối", Meloni đã vội vàng bảo vệ Giáo hoàng.

Với việc hơn một nửa dân số Ý theo đạo Công giáo, bà Meloni tuyên bố rằng bà coi những phát ngôn của ông Trump về Giáo hoàng là "không thể chấp nhận được". Bà nhấn mạnh rằng việc người đứng đầu Giáo hội Công giáo "kêu gọi hòa bình và lên án mọi hình thức chiến tranh" là "đúng đắn và bình thường".

Ông Trump, người trước đó đã gọi bà Meloni là "một trong những nhà lãnh đạo thực sự của thế giới", ngay lập tức phản bác, nói với một tờ báo hàng ngày của Ý rằng chính bà mới là người "không thể chấp nhận được", rằng bà "không còn là chính mình nữa". Điều này có thể là tin xấu cho Thủ tướng Ý, nếu bà mất đi sự chú ý và ảnh hưởng của ông Trump.

Nhưng theo các nhà quan sát, bà Meloni cũng có thể đã lợi dụng những tranh chấp giữa Giáo hoàng và ông Trump để cố tình giữ khoảng cách với vị tổng thống Mỹ ngày càng không được lòng dân. Một cuộc thăm dò của YouGov được thực hiện vào tháng 3 cho thấy 80% dân số Ý không thích ông Trump, đặc biệt là hiện nay khi cuộc chiến với Iran đang đẩy giá năng lượng lên cao ở Ý, một quốc gia phụ thuộc rất nhiều vào nhập cảng khí đốt tự nhiên.

“Năm tới sẽ có bầu cử ở Ý, và ở Ý, giá xăng dầu cũng sẽ quyết định ai thắng ai thua,” Roberto D'Alimonte, giáo sư danh dự về khoa học chính trị tại Đại học Florence, nói. “Việc bảo vệ Giáo hoàng là một quyết định sáng suốt, bởi vì ông ấy rất được lòng cử tri.”

Chiến tranh Iran ảnh hưởng như thế nào đến chính sách của Meloni?

Theo một cuộc khảo sát gần đây do viện thăm dò dư luận SWG của Ý thực hiện, 9 trong 10 người Ý lo ngại về tác động của chiến tranh Iran đến giá năng lượng. 6 trong 10 người phản đối chiến tranh.

Trước chiến tranh, Ý nhập cảng khoảng 10% khí đốt tự nhiên từ Qatar, biến nước này trở thành quốc gia tiêu thụ năng lượng lớn nhất Âu châu  từ quốc gia vùng Vịnh này. Tuy nhiên, cuộc xung đột và việc phong tỏa eo biển Hormuz, một trong những tuyến đường vận chuyển quan trọng nhất thế giới, cũng như các cuộc tấn công của Iran vào nhà máy lọc khí đốt lớn nhất của Qatar, đã buộc Ý phải tìm kiếm các giải pháp thay thế và đẩy giá điện lên cao.

Như Leo Goretti, người đứng đầu chương trình "Chính sách đối ngoại Ý" tại viện nghiên cứu Instituto Affari Internazionali ở Rome, giải thích, việc giá năng lượng tăng cao đã dẫn đến sự bất mãn đáng kể trong số cử tri của bà Meloni.

Rạn nứt giữa bà Meloni và ông Trump

Mối quan hệ giữa bà Meloni và ông Trump đã nguội lạnh đáng kể trong những tháng gần đây, đặc biệt là kể từ khi bà phản đối những lời đe dọa sáp nhập Greenland của ông vào tháng Giêng. Việc ông Trump tiếp tục ủng hộ Israel trong cuộc xung đột Gaza, khiến hàng chục nghìn người Palestine thiệt mạng, cũng như sự ủng hộ của bà Meloni đối với cả ông Trump và Israel, có thể đã làm suy yếu bà Meloni và góp phần làm trầm trọng thêm rạn nứt chính trị, theo Goretti.

"Theo tôi, dân chúng Ý khá tức giận về những vi phạm nhân quyền trong cuộc chiến Gaza," Goretti giải thích. "Họ không hài lòng về sự bất ổn mà Israel đang gây ra ở Trung Đông."

Theo Goretti, tâm lý này có thể đã góp phần vào thất bại của bà Meloni trong cuộc trưng cầu dân ý hồi tháng Ba về cải cách tư pháp, một vấn đề không liên quan đến những vấn đề trên. Cuộc bỏ phiếu được xem như một cuộc trưng cầu dân ý về chính phủ dân túy cánh hữu của bà và mức độ nổi tiếng của bà trong nước. 54% người Ý đã bỏ phiếu "không", khiến Trump trở thành gánh nặng đối với bà Meloni.

Giờ đây, bà Meloni đang cố gắng xoay chuyển tình thế. Bà đã đình chỉ thỏa thuận quốc phòng với Israel, phản đối ông Trump về vấn đề Iran, và tự bảo vệ mình trước những lời công kích của ông ta nhằm vào Giáo hoàng.

"Bà Meloni là một người thực dụng," nhà phân tích chính trị Julien Hoez của truền thông Online "The French Dispatch" nhận định. "Có một số lý do khiến bà chọn cách phản đối ông Trump. Bởi vì ông ta không được lòng dân ở Ý, bởi vì người dân Ý đang phải chịu đựng giá năng lượng cao, bởi vì bà muốn phục hồi sau thất bại trong cuộc trưng cầu dân ý, và bởi vì tăng trưởng GDP dường như đang trì trệ."

"Tuy nhiên, tranh chấp giữa ông Trump và Giáo hoàng mang lại cho bà cơ hội giành được một chiến thắng lớn bằng cách bảo vệ người đứng đầu Giáo hội Công giáo, người đang cư trú tại Ý," ông này nói thêm.

Liệu việc cắt đứt quan hệ với ông Trump có dẫn đến sự hợp tác chặt chẽ hơn với EU?

Tại Ý, ấn tượng phổ biến là mối quan hệ tốt đẹp mà bà Meloni vun đắp với ông Trump kể từ khi nhậm chức năm 2022 không mang lại lợi ích gì cho đất nước bà, ông Goretti cho biết. "Ý tưởng cho rằng vai trò trung gian hòa giải giữa EU và ông Trump có thể mang lại lợi ích cho Ý chỉ là ảo tưởng," ông nhấn mạnh. Giờ đây, bà ấy có thể nghiêng về việc liên minh EU, hơn các chính phủ trung hữu bảo thủ, hơn là với cánh cực hữu.

Ngày 12 tháng 4, Thủ tướng Hungary Viktor Orbán thất bại trong cuộc bầu cử quốc hội bất chấp sự ủng hộ của Trump, khiến bà Meloni càng bị cô lập hơn trong Liên minh Âu châu, D'Alimonte nhấn mạnh. "Bà ấy đã mất đi một đồng nghiệp cùng chí hướng ở Âu châu, một người theo chủ nghĩa dân tộc phản đối nhập cư. Dần dần, bà ấy sẽ phải xích lại gần hơn với Merz, Macron và những người khác."

EU cũng có thể hưởng lợi từ việc bà Meloni đoạn tuyệt với Trump, Hoez tin tưởng. "Đối với EU, điều này có nghĩa là Trump có ít cơ hội hơn để làm suy yếu sự đoàn kết của EU," ông hy vọng.

Trích lời D'Alimonte: "Bà Meloni không còn là người được Trump ưa thích nữa."

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 20-4-2026