EU BÁC BỎ "LIÊN DOANH" CỦA TRUMP VỀ VIỆC THU LỆ PHÍ NƠI EO BIỂN HORMUZ

Theo Euronews (Deutsch): Ủy ban Âu châu đã kiên quyết bác bỏ mọi nỗ lực của Iran hoặc Hoa Kỳ nhằm thu phí tàu thuyền khi đi qua eo biển Hormuz. Ủy ban chỉ thừa nhận rằng quyết định cuối cùng về việc có phải trả lệ phí hay không hoàn toàn thuộc về các công ty liên quan.

"Luật pháp quốc tế đảm bảo quyền tự do hàng hải. Điều đó có nghĩa là gì? Có nghĩa là không phải trả lệ phí," một phát ngôn viên của Ủy ban nói với Euronews chiều thứ Năm 9-4.

"Eo biển Hormuz, giống như bất kỳ tuyến đường biển nào khác, là tài sản công cộng cho toàn nhân loại, điều đó có nghĩa là việc đi lại phải được tự do. Quyền tự do hàng hải phải được khôi phục."

Eo biển Hormuz: Có hay không có lệ phí?

Ngày hôm trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đề nghị một "liên doanh" với Teheran để áp dụng hệ thống thu lệ phí cho tuyến đường thủy này. Eo biển Hormuz rất quan trọng đối với việc vận chuyển dầu, khí đốt và phân bón. Đề nghị của Trump đã gây ra mối lo ngại rộng rãi ở Âu châu. 

“Đây là cách để đảm bảo an ninh cho tuyến đường thủy và bảo vệ nó khỏi nhiều áp lực khác,” ông Trump nói với ABC News. “Thật tuyệt vời.”

Thư ký báo chí White House, bà Karoline Leavitt sau đó cho biết ý tưởng này “vẫn đang được thảo luận,” nhưng nhấn mạnh rằng “ưu tiên trước mắt” là mở lại tuyến đường vận chuyển “mà không có bất kỳ hạn chế nào, dù là về phí cầu đường hay bất kỳ hình thức nào khác.”

Kể từ khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran bắt đầu vào ngày 28 tháng 2, eo biển Hormuz đã nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ của Iran, làm tê liệt chuỗi cung ứng và đẩy giá năng lượng trên toàn thế giới lên cao.

Liên quan: Chiến tranh Iran đẩy giá nhiên liệu lên cao: Người giàu phản đối giới hạn tốc độ, các nhà kinh tế kêu gọi các biện pháp - Điều gì sẽ giúp ích bây giờ?

Theo ông Trump, thỏa thuận ngừng bắn được công bố hồi đầu tuần này sẽ dẫn đến việc mở lại eo biển Hormuz một cách “an toàn”. Tuy nhiên, tuyến đường hẹp này đã bị đóng cửa trở lại vào thứ Tư 8-4, sau khi Israel phát động các cuộc tấn công quy mô lớn vào Libanon, điều mà Iran coi là vi phạm kế hoạch 10 điểm của mình. White House đã kịch liệt phản đối kế hoạch này, tuyên bố rằng Libanon được miễn trừ khỏi các điều kiện đã thỏa thuận.

Vi phạm luật hàng hải?

Tình trạng hỗn loạn tiếp tục diễn ra tại cảng Hormuz vào thứ Năm 9-4, với những cập nhật, cho thấy giao thông qua eo biển, chỉ có một số ít tàu đã đi qua được. Ước tính có khoảng 2.000 tàu và 20.000 thủy thủ vẫn đang mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư.

Iran được cho là đã áp dụng một hệ thống mới, tính lệ phí mỗi tàu 1 đô la cho mỗi thùng dầu trên tàu. Thanh toán có thể được thực hiện bằng nhân dân tệ Trung Quốc hoặc tiền điện tử, hai lựa chọn giúp tránh sự giám sát tài chính của Tây phương.

Đối với Brüssels, cả "liên doanh" của Trump lẫn hệ thống 1 đô la/thùng của Iran đều không thể chấp nhận được, vì chúng vi phạm Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS), trong đó nghiêm cấm việc thu lẹ phí cho việc đi lại đơn thuần. Lệ phí chỉ được phép khi cung cấp một dịch vụ cụ thể, chẳng hạn nhưvieejc cập cảng cảng hoặc bảo trì.

Mặc dù Mỹ và Iran nằm trong số ít các quốc gia chưa phê chuẩn Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS), nhưng các điều khoản của công ước này đã trở thành luật tục trên toàn thế giới.

Liên quan: Các cuộc tấn công mới ở Libanon: Thỏa thuận ngừng bắn trong chiến tranh Iran trên bờ vực sụp đổ

Khi được hỏi liệu các công ty Âu châu có nên trả lệ phí hay bị bỏ lại ở Vịnh Ba Tư, Ủy ban cho biết quyết định nên do chính các nhà khai thác tư nhân đưa ra, có tính đến "các lợi ích khác nhau" của họ.

"Việc có muốn trả khoản lệ phí này hay không là tùy thuộc vào các công ty và chủ tàu liên quan," người phát ngôn của Ủy ban, Paula Pinho, nói với các phóng viên.

"Người Âu châu đã xem xét các kế hoạch để bảo đảm an ninh cho eo biển Hormuz, nhưng chưa có gì cụ thể được đưa ra. Teheran coi tuyến đường vận chuyển này là đòn bẩy lớn nhất của mình và không sẵn lòng nhượng bộ trừ khi Washington đưa ra điều gì đó đổi lại."

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 11-4-2026