“ÂU CHÂU LÀ VŨ KHÍ BÍ MẬT CỦA MỸ”: CỰU TƯỚNG LĨNH CHỈ TRÍCH GAY GẮT CHÍNH QUYỀN TRUMP 

Hội nghị An ninh Munich năm nay trở thành diễn đàn cho một cuộc tranh luận cơ bản về đường lối của Hoa Kỳ. Hai đại diện của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bảo vệ việc tái định hướng chính sách an ninh tại đó. Một cựu tướng lĩnh Mỹ cho rằng cách giải quyết này nguy hiểm, và cảnh báo về những hậu quả chiến lược.

Bộ trưởng Ngoại giao Marco Rubio và Thứ trưởng Quốc phòng Elbridge Colby đã nói rõ tại Munich rằng chính phủ không có ý định tiếp tục các liên minh Âu châu theo hình thức hiện tại, cựu Tư lệnh Quân đội Mỹ tại Âu châu, Mark Hertling, viết trong một bài báo trên tạp chí Online “The Bulwark” của Mỹ. Mặc dù giọng điệu khác nhau, nhưng về cơ bản họ vẫn giữ nguyên quan điểm: Âu Châu Âu phải chủ yếu tự bảo vệ mình, trong khi Washington tập trung sự chú ý vào khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Hertling diễn giải những tín hiệu này một cách rõ ràng. Chính phủ không hiểu đầy đủ giá trị của các liên minh Âu châu, không đánh giá cao chúng, và không muốn đầu tư thêm vào chúng. Tại Munich, nơi mỗi từ đều được hiểu là một tín hiệu chính trị, thông điệp này đã gây được tiếng vang rõ rệt.

Hertling đặc biệt chỉ trích cách thức hình thành tư duy liên minh. Nếu các liên minh chủ yếu được xem như vấn đề chi phí hoặc kinh doanh, điều này sẽ làm suy yếu khả năng răn đe và gây nguy hiểm cho sự gắn kết của NATO: “Chính quyền này không hiểu các liên minh của Mỹ ở Âu châu, không coi trọng chúng và sẽ không đầu tư vào chúng.” Thông điệp rằng Âu châu phải “tự lực cánh sinh” được hiểu ở nhiều thủ đô như một điều kiện: Mỹ không còn là đối tác đáng tin cậy nữa. Ông tóm tắt như sau: “ Âu Châu là vũ khí bí mật của Mỹ. Và chúng ta đang từ bỏ nó.”

Hertling cũng bác bỏ quan điểm cho rằng sự hiện diện quân sự của Mỹ ở Âu châu chủ yếu là sự nhượng bộ đối với các đồng minh. Các căn cứ ở Đức, Ý, Tây Ban Nha hoặc Ba Lan cho phép phản ứng nhanh chóng đối với các cuộc khủng hoảng ở Trung Đông, Phi châu hoặc Á Âu. Các cơ sở như Ramstein, Landstuhl và trụ sở chính ở Wiesbaden là một phần không thể thiếu của khả năng hoạt động trên toàn thế giới: “Sự hiện diện quân sự của Mỹ ở Âu châu không phải là một hành động từ thiện, mà là đòn bẩy chiến lược.”

Nếu thiếu sự hiện diện này, thời gian phản ứng sẽ lâu hơn, rủi ro lớn hơn và các lựa chọn sẽ hạn chế hơn. Những người coi nó chỉ là yếu tố chi phí đơn thuần đã không nhận ra giá trị của nó đối với lợi ích của Mỹ.

Chi tiêu quốc phòng và câu chuyện chính trị

Rubio và Colby nhắc lại ở Munich rằng Tổng thống Donald Trump đã gây áp lực lên các quốc gia Âu châu để tăng đáng kể chi tiêu quốc phòng. Hertling phản bác rằng sự gia tăng bắt đầu sau khi sáp nhập Krim năm 2014 và tăng tốc sau cuộc tấn công của Nga vào Ukraine năm 2022. Mục tiêu 2% đã được thống nhất tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Wales năm 2014 dưới thời Tổng thống Obama.

Tuyên bố rằng một số quốc gia Âu châu hiện chi 5% tổng sản phẩm quốc nội cho quốc phòng cũng không chính xác. Chỉ có Ba Lan gần đây đạt khoảng 4,5%. Bản thân Mỹ đã lên kế hoạch chi khoảng 3,2% tổng sản phẩm quốc nội cho quốc phòng vào năm 2025 và 2026.

Tuy nhiên, đối với Hertling, vấn đề không chỉ là con số. Liên minh không phải là từ thiện, mà là lợi thế chiến lược cốt lõi của Hoa Kỳ. Sự ổn định ở châu Âu cho phép Washington tập trung mạnh mẽ hơn vào khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Ngược lại, sự bất ổn làm tiêu hao nguồn lực và sự chú ý. Niềm tin vào các liên minh phát triển chậm nhưng có thể nhanh chóng mất đi. Những ai coi chúng chỉ là những giao dịch đơn thuần sẽ có nguy cơ chịu tổn thất không thể bù đắp trong ngắn hạn.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 18-2-2026