CON TRAI CỦA SHAH KÊU GỌI NGƯỜI BIỂU TÌNH CHIẾM ĐÓNG CÁC TRUMG TÂM THÀNH PHỐ LỚN CỦA IRAN

Nguồn tin jj/gri (dpa, afp, rtr):  Cha ông bị lật đổ năm 1979 – giờ đây Reza Pahlavi, con trai của Shah Mohammad  đang kêu gọi người dân Iran lật đổ chế độ giáo sĩ. Các cuộc biểu tình mới ở Cộng hòa Hồi giáo được cho là đã dẫn đến nhiều thương vong.

Con trai của Shah, Mohammad Reza Pahlavi, người bị lật đổ năm 1979 trong cuộc Cách mạng Hồi giáo, đã kêu gọi tất cả người dân Iran xuống đường vào cuối tuần này. Mục tiêu của ông, ông giải thích, không chỉ là biểu tình, mà còn là chiếm đóng vĩnh viễn các trung tâm thành phố. Reza Pahlavi là một phần của phe đối lập Iran lưu vong, nhưng không phải không gây tranh cãi trong phong trào này.

Sự ủng hộ bằng lời nói đối với phong trào biểu tình đến từ giới lãnh đạo chính trị của Hoa Kỳ. Ngoại trưởng Marco Rubio đã viết trên X rằng Hoa Kỳ ủng hộ "những người dân Iran dũng cảm". Tổng thống Donald Trump một lần nữa đe dọa chế độ giáo sĩ về hành động của lực lượng an ninh: "Tốt hơn hết là các người đừng bắt đầu nổ súng, nếu không chúng tôi sẽ bắn các người." Ông nói thêm rằng ông hy vọng những người biểu tình được an toàn.

Đức, Pháp và Anh cũng kêu gọi giới lãnh đạo Iran kiềm chế bạo lực. Trong một tuyên bố chung, Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Tổng thống Emmanuel Macron và Thủ tướng Keir Starmer lên án "việc giết hại người biểu tình bằng những lời lẽ mạnh mẽ nhất". Họ nhấn mạnh rằng chính quyền nước này phải đảm bảo tự do ngôn luận và cho phép các cuộc tụ tập hòa bình.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran, lực lượng quân sự lãnh đạo trong quân đội, đã phát biểu trên truyền hình về một "lằn ranh đỏ" không được phép vượt qua. Họ nói rằng việc duy trì an ninh là tối quan trọng. Theo đơn vị tinh nhuệ này, ba thành viên của một lực lượng dân quân ủng hộ chính phủ đã thiệt mạng trong các cuộc đụng độ với "những kẻ bạo loạn có vũ trang". Một thành viên khác của lực lượng an ninh đã bị đâm chết. Trong khi đó, quân đội chính quy tuyên bố sẽ bảo vệ lợi ích quốc gia, cơ sở hạ tầng chiến lược và tài sản công cộng.

Vết thương do đạn bắn, gãy xương, chấn thương sọ não

Reuters, dẫn lời một bác sĩ ở tây bắc Iran, đưa tin rằng một số người biểu tình đã bị đánh đập dã man và bị chấn thương sọ não cũng như gãy xương tay và chân. Ít nhất 20 người trong bệnh viện bị thương do đạn thật; năm bệnh nhân sau đó đã tử vong.

Giới lãnh đạo chính trị Iran, đã hạ thấp tầm quan trọng của các cuộc biểu tình quy mô lớn. Hầu hết các thành phố vẫn bình yên, một người phát ngôn cho biết trên truyền hình nhà nước. Theo các báo cáo từ khu vực, "những kẻ khủng bố có vũ trang" lại một lần nữa cố gắng phá hoại an ninh công cộng. Tuy nhiên, nhờ lực lượng an ninh và sự hiện diện mạnh mẽ của người dân, không có cuộc tấn công vũ trang nào xảy ra, theo tuyên bố.

Khẩu hiệu: "Chết cho Khamenei!"

Trên thực tế, đêm thứ hai liên tiếp, rất nhiều người đã biểu tình chống lại chính phủ. Các video và hình ảnh trên mạng xã hội cho thấy các cuộc biểu tình tại các quảng trường trung tâm của một số thành phố lớn. Đoạn phim từ thủ đô Teheran đã được hãng thông tấn AFP xác minh. Tại quận Sadatabad, người dân đập nồi niêu xoong chảo và hô vang, "Chết cho Khamenei!"

Lãnh đạo tối cao của Iran, Ayatollah Ali Khamenei, tuyên bố hôm thứ Sáu 9-1,  Cộng hòa Hồi giáo sẽ không đầu hàng "những kẻ phá hoại". Ngoại trưởng Abbas Araghchi cáo buộc Mỹ và Israel trực tiếp gây ảnh hưởng đến phong trào biểu tình.

Sự im lặng trên mạng Theo tổ chức Netblocks, chính quyền Iran cắt thông tin vẫn đang tiếp diễn. Tuy nhiên, các phương tiện truyền thông ủng hộ chính phủ không bị ảnh hưởng bởi lệnh phong tỏa. Họ vẫn tiếp tục phát tán các bản tin của mình, ví dụ như thông qua dịch vụ nhắn tin Telegram.

Các cuộc biểu tình bùng phát khoảng hai tuần trước do tình hình kinh tế khó khăn và chi phí sinh hoạt cao; hiện nay chúng cũng nhắm vào giới lãnh đạo chính trị và tôn giáo ở Teheran. Chính quyền đang mạnh tay trấn áp người biểu tình. Theo tổ chức Nhân quyền Iran (IHR) có trụ sở tại Na Uy, đến nay đã có hơn 50 người thiệt mạng và hàng trăm người bị thương.

Nhóm Hoạt động Nhân quyền tại Iran (HRAI) có trụ sở tại Mỹ báo cáo 65 người chết tính đến thứ Sáu 9-1, trong đó có 15 thành viên lực lượng an ninh. Tổ chức Hengaw do người Kurd lãnh đạo, cũng có trụ sở tại Na Uy, cho biết hơn 2.500 người đã bị chính quyề Teheran bắt giữ.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 10-1-2026