THAM VỌNG CỦA TRUMP VỀ HÒN ĐẢO GRÖNLAND (GREENLAND) VỚI TÀI NGUYÊN DỒI DÀO GẦN NHƯ CÒN NGUYÊN VẸN

Trước Trump, một chính trị gia khác đã từng cố gắng mua Grönland, đưa ra mức giá 100 triệu đô la. Tại sao tổng thống Mỹ hiện tại lại quan tâm đến hòn đảo này – và tại sao nó lại thuộc về Đan Mạch? 

"Liệu Donald Trump có hoàn toàn mất trí không?" tờ DER SPIEGEL đặt câu hỏi vào năm 2019. Tổng thống Mỹ khi đó và đương nhiệm vừa bị từ chối trong nỗ lực mua Grönland. Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đã lên tiếng rõ ràng: Thứ nhất, chính người dân Grönland quyết định điều gì sẽ xảy ra với hòn đảo của họ, và thứ hai, nó không phải để bán.

Sau đó, tổng thống Mỹ gọi Frederiksen là "đáng ghét", hủy bỏ chuyến thăm cấp nhà nước, và phần còn lại của thế giới Tây phương tự hỏi liệu Trump có bị mất trí không ? Ảo tưởng về Grönland của ông ta, một trò đùa đế quốc. Khoảng 6 năm sau, một nhiệm kỳ tổng thống Mỹ Trump, và sự sụp đổ của Maduro, không ai còn cười nhạo kế hoạch thâu tóm của Trump nữa. Thay vào đó, người Âu châu đang lo ngại về tương lai của hòn đảo lớn nhất thế giới. Tại sao ông Trump lại quan tâm đến Grönland đến vậy, tại sao hòn đảo này thuộc về Đan Mạch, và chính trị gia nào của Mỹ đã đưa ra lời đề nghị mua nó? Dưới đây là một cái nhìn tổng quan.

Tại sao Grönland thuộc về Đan Mạch?

Grönland nằm trên lục địa Bắc Mỹ, nhưng về mặt chính trị và văn hóa, nó đã thuộc về Âu châu từ thế kỷ thứ mười. Người bản địa từ Bắc Mỹ có thể đã đến đây từ rất sớm, khoảng năm 2500 trước Công nguyên và định cư trên đảo. Năm 982, Erik the Red đã tìm ra Grönland. Các khu định cư của người thiểu số cực bắc đến cùng với người Wiking. Vào thế kỷ 18, Đan Mạch tuyên bố chủ quyền đối với hòn đảo, đóng cửa bờ biển của nó đối với các quốc gia khác và giành được độc quyền thương mại. Grönland trở thành thuộc địa của Đan Mạch.

Trong Thế chiến II, Hoa Kỳ đã đặt Grönland dưới sự bảo vệ trong thời kỳ Đức chiếm đóng Đan Mạch. Sau chiến tranh, Hoa Kỳ đã trả lại hòn đảo cho Đan Mạch. Năm 1953, Đan Mạch đã biến nó thành một phần bình đẳng của Vương quốc Đan Mạch. Về mặt chính thức, người dân Grönland là công dân Đan Mạch. Từ năm 1979, Grönland là một lãnh thổ hải ngoại tự trị phần lớn, nhưng vẫn là một phần của Vương quốc Đan Mạch và do đó cũng là thành viên của NATO.

Tại sao Trump lại quan tâm đến Grönland?

Hoa Kỳ từ lâu đã coi Grönland là một vị trí chiến lược quan trọng. Trong Chiến tranh Lạnh, họ đã thiết lập một căn cứ quân sự với trạm Radar và phi trường gần Qaanaaq (trước đây là Thule, Đan Mạch), vẫn còn tồn tại đến ngày nay và hiện được gọi là Căn cứ Không gian Pituffik. Ngoài căn cứ quân sự, một loại thành phố bí mật đã được lên kế hoạch xây dựng vào cuối những năm 1950, sâu tám mét dưới lớp băng, với chỗ ở cho tối đa 200 binh sĩ và một lò phản ứng hạt nhân di động. Tuy nhiên, dự án này chưa bao giờ được hoàn thành. Donald Trump liên tục viện dẫn "an ninh quốc gia" khi ông ta cố gắng biện minh cho việc sát nhập Grönland bằng lý do an ninh quân sự.

Nhưng đó chưa phải là tất cả. Hiện tượng nóng lên toàn cầu đang khiến các tảng băng ở Grönland và Bắc Cực tan chảy. Điều này không chỉ mở ra các tuyến đường thương mại tiềm năng mới ở Bắc Cực, mà còn cung cấp quyền khai thác các nguồn tài nguyên khoáng sản. Do đó, ông Trump chủ yếu quan tâm đến hòn đảo này vì lý do địa chính trị: như một căn cứ quân sự và một phần của tuyến đường thương mại. Và vì nguồn nguyên liệu thô. Hơn nữa, việc sáp nhập Grönland sẽ là một hành động phô trương sức mạnh hướng tới Âu châu.

Grönland có những nguồn tài nguyên khoáng sản nào?

Grönland rất giàu tài nguyên khoáng sản. Trong số đó, nó chứa các nguyên tố đất hiếm, các kim loại quan trọng cần thiết, ví dụ, cho việc sản xuất điện thoại thông minh. Đồng, than chì và Lithium, cũng như dầu khí, cũng được cho là có ở đó. 23 trong số 34 nguyên liệu thô được EU phân loại là quan trọng cho quá trình chuyển đổi xanh và kỹ thuật số nằm ở Grönland, như nhà khoáng vật học Jakob Kløve Keiding từ Cơ quan Khảo sát Địa chất Đan Mạch và Grönland đã nói với tạp chí GEO. Trở lại năm 2023, EU đã ký một thỏa thuận với Grönland để bảo đảm nó là nhà cung cấp nguyên liệu thô chiến lược. 

Hoa Kỳ đã làm gì cho đến nay, và Grönland, Đan Mạch và Âu châu đang phản ứng như thế nào?

Ngay từ năm 2019, trong nhiệm kỳ đầu tiên, Trump đã bày tỏ yêu sách đối với Grönland. Ban đầu, người Đan Mạch cho rằng đó chỉ là một trò đùa. Kể từ đó, tổng thống Mỹ đã nhiều lần tái khẳng định yêu sách của mình đối với hòn đảo Bắc Cực này, không loại trừ khả năng xử dụng vũ lực để đưa Grönland nằm dưới sự kiểm soát của Mỹ. 

Phó chánh văn phòng của Trump, Stephen Miller, và người phát ngôn chính phủ Karoline Leavitt cũng bày tỏ quan điểm tương tự. Ngoại trưởng Marco Rubio dường như cũng đang nhắm đến việc mua lại hòn đảo này, một ý tưởng mà Trump không phản đối.

Grönland và Đan Mạch đã lên tiếng phản đối động thái này của Mỹ. Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ tướng Grönland Jens-Frederik Nielsen đã đưa ra một tuyên bố chung: "Không thể tùy tiện sát nhập một quốc gia khác", tuyên bố nêu rõ. "Grönland thuộc về người dân Grönland."

7 quốc gia Âu châu đã bày tỏ sự đoàn kết với hòn đảo Grönland ở Bắc Cực. "Việc quyết định các vấn đề liên quan đến Đan Mạch và Grönland hoàn toàn thuộc về Đan Mạch và Grönland", tuyên bố chung từ Pháp, Đức, Ý, Ba Lan, Tây Ban Nha, Vương quốc Anh và Đan Mạch nêu rõ.

Liệu Trump có thể mua Grönland?

Về lý thuyết, việc mua bán không phải là không thể xảy ra, nhưng chỉ khi Đan Mạch và người dân Grönland đồng ý. Tuy nhiên, họ đã kịch liệt phản đối điều này trong quá khứ.

Ngược lại, Đan Mạch đã bán một nhóm đảo khác cho Mỹ hơn 100 năm trước. Năm 1917, quần đảo Tây Ấn, từ đó được biết đến với tên gọi Quần đảo Virgin thuộc Mỹ, đã được bán với giá 25 triệu đô la vàng. Quốc hội Đan Mạch đã hoàn tất thỏa thuận mà không tham khảo ý kiến ​​của cư dân quần đảo Karibik.

Khoảng 30 năm sau, Đan Mạch nhận được một yêu cầu khác từ Hoa Kỳ. Năm 1946, Ngoại trưởng Hoa Kỳ James Byrnes đã trình bày với người đồng cấp Đan Mạch lời đề nghị 100 triệu đô la để mua Grönland. Các tờ báo Hoa Kỳ không đưa tin về điều này cho đến năm 1977.

Động lực của lời đề nghị mua vào thời điểm đó không phải là nguồn tài nguyên khoáng sản được cho là nằm dưới lớp băng, mà là vì lý do quân sự. Grönland nằm ở Bắc Đại Tây Dương, hay đúng hơn là Bắc Băng Dương, ở vị trí chiến lược quan trọng gần với đối thủ trong Chiến tranh Lạnh lúc bấy giờ - Liên Xô.

Các thương vụ mua bán chiến lược có truyền thống lâu đời ở Hoa Kỳ. Ngay từ năm 1867, Nga đã bán thuộc địa Alaska với giá 7,2 triệu đô la. Ban đầu, người Mỹ phàn nàn về "sự đóng băng". Cho đến khi họ phát hiện ra vàng, và sau đó là dầu mỏ. 

Người dân Grönland muốn gì?

Theo một cuộc khảo sát năm 2025, 85% người dân Grönland phản đối việc đất nước họ trở thành một phần của Hoa Kỳ. Chỉ có 6% ủng hộ điều đó. Nhưng cuộc khảo sát cũng cho thấy đa số người được hỏi, 56%, ủng hộ việc Grönland  hoàn toàn độc lập khỏi Đan Mạch. Mặc dù Đan Mạch cung cấp hỗ trợ kinh tế và an ninh quân sự, nhiều người dân Grönland vẫn mong muốn độc lập về chính trị trong dài hạn.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 8-1-2026