TRONG CUỘC GẶP Ở MỸ LẦN NÀY: TRUMP VÀ TẬP BÀN VỀ ĐỀ TÀI  "SỰ NGUY HIỂM CỦA AI"  MÀ KHÔNG CÓ NGA?

Nga cũng là cường quốc hạt nhân và công nghệ, nhưng có 3 lý do chính khiến hiện nay đối thoại về sự nguy hiểm của AI lại chủ yếu là song phương Mỹ - Trung:

1. Mỹ và Trung Quốc là 2 người chơi duy nhất ở top đầu về AI

Cuộc thảo luận về nguy hiểm của AI hiện nay không phải về vũ khí nói chung, mà tập trung vào AI nền tảng - Generative AI, AGI, mô hình ngôn ngữ lớn.

Mỹ có OpenAI, Google DeepMind, Anthropic, Meta

Trung Quốc có Baidu, Alibaba, Tencent, DeepSeek, Moonshot

Nga rất mạnh về tác chiến điện tử, an ninh mạng, nhưng lại không có mô hình AI nền tảng nào ở quy mô toàn cầu như Mỹ và TQ. Nên khi Mỹ muốn bàn về quản trị rủi ro AI - như AI tự hành, AI kiểm soát vũ khí hạt nhân, Deepfake can thiệp bầu cử - thì đối tác duy nhất có năng lực tương đương là Trung Quốc.

2. Mỹ và TQ đã có một kênh riêng từ năm 2023-2024

Sau hội nghị thượng đỉnh Biden - Tập ở San Francisco tháng 11/2023, hai bên đã đồng ý lập kênh đối thoại liên chính phủ về rủi ro AI.

Vòng đầu tiên họp ở Geneva tháng 5/2024, vòng 2 ở Bắc Kinh. Chủ đề rất cụ thể: không để AI tự động ra quyết định phóng vũ khí hạt nhân, quản lý an toàn mô hình lớn.

Đây là kênh được xây dựng song phương, giống như kênh kiểm soát vũ khí hạt nhân Mỹ - Liên Xô ngày xưa. Không phải là một diễn đàn mở của Liên Hợp Quốc.

3. Nga hiện đang ở ngoài các kênh hợp tác đó vì lý do địa chính trị

Quan hệ Mỹ - Nga đóng băng sau chiến tranh Ukraine. Gần như toàn bộ cơ chế kiểm soát vũ khí, đối thoại chiến lược giữa Mỹ và Nga đã bị đình chỉ. Rất khó để mở thêm một kênh mới về AI.

Nga thì lại thảo luận về AI và vũ khí tự hành ở các diễn đàn khác: trong khuôn khổ UN CCW (Công ước về một số vũ khí thông thường), hoặc trong các tuyên bố chung với Trung Quốc.

Mỹ cũng lo ngại nếu đưa Nga vào cuộc họp 3 bên, cuộc họp sẽ lập tức biến thành cuộc tranh cãi về Ukraine, an ninh Âu châu, chứ không tập trung được vào kỹ thuật AI nữa.

Nói ngắn gọn: Không phải Nga không quan trọng, mà là Mỹ và TQ đang bàn về một loại rủi ro AI mà chỉ họ mới đang tạo ra ở quy mô lớn nhất.

Nếu sau này có một hiệp ước quốc tế về cấm AI trong vũ khí hạt nhân hay vũ khí tự hành sát thương (LAWS), lúc đó chắc chắn sẽ phải có Nga, và cả Anh, Pháp, Ấn Độ, Israel. Nhưng giai đoạn hiện tại vẫn là bước "hai ông lớn nhất ngồi lại với nhau trước".

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 25-9-2026