CHIẾC "AIR FORCE ONE" CỦA TẬP CẬN BÌNH SỬ DỤNG ĐỂ DI CHUYỂN VẨN LÀ CHIẾC BOEING 747 CỦA MỸ

Artikel von Gustav Theile, Shanghai Frankfurter Allgemeine Zeitung, ngày 24-9:  Ông Tập Cận Bình, người đứng đầu nhà nước và đảng Cộng sản Trung Quốc, nổi tiếng với tư tưởng dân tộc chủ nghĩa về công nghệ. Chiến lược công nghiệp "Made in China 2025" (Sản xuất tại Trung Quốc năm 2025) do ông khởi xướng cách đây một thập niên đã đạt được thành công vang dội trên nhiều lĩnh vực—điều mà nước Đức hiện đang cảm nhận rõ tác động, và không chỉ riêng trong ngành công nghiệp ô tô. Dưới sự lãnh đạo của ông Tập, Trung Quốc đã bắt kịp, hoặc thậm chí vượt qua, các cường quốc hàng đầu thế giới trong nhiều ngành công nghiệp công nghệ cao.

Tuy nhiên, mỗi khi bước lên phi cơ, ông Tập lại đối mặt với một lĩnh vực mà cho đến nay ông vẫn chưa thể phá vỡ thế thống trị của Tây phương: đó là ngành chế tạo phi cơ. Khi hạ cánh vào thứ Tư tại Căn cứ Liên hợp Andrews, một phi trường quân sự ở Camp Springs, Maryland, gần Washington D.C. người ta đã thấy ông Tập đã bước xuống từ một chiếc phi cơ do Mỹ sản xuất: chiếc Boeing 747.

Trung Quốc thực tế có nhà sản xuất phi cơ riêng là Comac, với mục tiêu biến thế độc quyền của hai "ông lớn" Boeing và Airbus thành cuộc cạnh tranh tay ba trong tương lai. Tuy nhiên, theo một báo cáo được công bố vào cuối năm ngoái bởi Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh Mỹ-Trung (một cơ quan thuộc chính phủ Mỹ), doanh nghiệp nhà nước có trụ sở tại Thượng Hải này, vốn nhận được sự hỗ trợ tài chính khổng lồ từ nhà nước, đã không đạt được bất kỳ mục tiêu nào được đề ra trong chiến lược "Made in China 2025".

C919 không đạt được các mục tiêu đề ra

Chiếc C919, một loại phi cơ tầm trung, đã được bàn giao vào năm 2023—chậm hơn gần 5 năm so với kế hoạch ban đầu. Ủy ban của Mỹ ghi nhận rằng thị phần nội địa của C919 chỉ ở mức 7%, thay vì con số 10% như dự kiến. Đồng thời, cũng không có dấu hiệu nào cho thấy mẫu phi cơ phản lực này đang tạo nên cơn sốt tại các thị trường xuất cảng. "C919 có tầm bay ngắn hơn và mức tiêu thụ nhiên liệu cao hơn so với các sản phẩm cạnh tranh." Mẫu phi cơ phản lực khu vực C909 đã chứng tỏ sự thành công hơn so với C919. Chính vì lý do này, Trung Quốc đã không còn mua máy bay từ các thương hiệu nước ngoài kể từ năm 2015.

Tuy nhiên, tầm bay của cả hai mẫu máy bay này đều quá ngắn so với nhu cầu di chuyển của ông Tập. Khoảng cách giữa Bắc Kinh và Washington D.C. là hơn 11.000 km, tuy nhiên theo Comac, phiên bản tiêu chuẩn của dòng C919 chỉ có tầm bay tối đa 5.555 km, trong khi mẫu C909 đạt mức 3.700 km.

Khi nào thì phi cơ đường dài của Comac sẽ ra mắt?

Comac hiện chưa có mẫu phi cơ thân rộng đường dài nào sánh được với chiếc Boeing 747 huyền thoại; mẫu C929 được kỳ vọng sẽ đảm nhận vai trò này trong tương lai. Theo công ty, mẫu phi cơ này hiện đang trong giai đoạn "thiết kế chi tiết". Nó dự kiến ​​sẽ có tầm bay 12.000 km và sức chứa khoảng 290 hành khách. Ban đầu đây là dự án hợp tác với Nga, nhưng quan hệ đối tác đã chấm dứt khi ông Putin rút lui vào năm 2023. Các báo cáo gần đây cho thấy thời điểm ra mắt thương mại dự kiến ​​diễn ra trước năm 2035. Khi đó, ông Tập Cận Bình sẽ 82 tuổi và đã giữ cương vị nguyên thủ quốc gia kiêm lãnh đạo đảng trong hơn hai thập niên. Cha ông thọ 88 tuổi, còn mẹ ông vẫn còn sống và sẽ tròn 100 tuổi trong năm nay.

Hiện tại, Comac vẫn phụ thuộc nhiều vào các nhà cung cấp nước ngoài. Một bản phân tích năm 2020 của tổ chức tư vấn CSIS (có trụ sở tại Washington) kết luận rằng chỉ có 14 trong số 82 nhà cung cấp chính cho dòng C919 là của Trung Quốc, và 7 trong số 14 đơn vị này là các liên doanh với các tập đoàn nước ngoài.

Mặc dù tỷ lệ nhà cung cấp Trung Quốc có thể đã tăng lên kể từ thời điểm đó, nhưng mới đây vào cuối tháng 7, Tập đoàn Liebherr của Đức đã tổ chức lễ khởi công xây dựng một nhà máy rộng 16.000 mét vuông tại Thượng Hải; cơ sở này được thiết kế để sản xuất hệ thống càng đáp. Một thông báo cho biết dự án này khẳng định cam kết lâu dài của Liebherr đối với Comac. Các động cơ máy bay quan trọng vẫn được cung cấp bởi một liên doanh giữa gã khổng lồ công nghiệp Mỹ General Electric và tập đoàn công nghệ Safran của Pháp.

Sự cố an ninh dưới thời Giang Trạch Dân

Trước khi ông Tập Cận Bình nhậm chức, Trung Quốc không có phi cơ chuyên dụng dành riêng cho chủ tịch nước. Thay vào đó, hãng hàng không nhà nước Air China sẽ cung cấp một chiếc Boeing 747 đã được cải tạo để phục vụ các chuyến công du chính thức. Mãi đến năm 2013, một nhà ngoại giao Trung Quốc vẫn biện minh cho cách làm này dựa trên yếu tố chi phí, khi chỉ ra rằng một chiếc Boeing 747 nằm không sẽ tiêu tốn 40.000 USD mỗi ngày do khấu hao và mất đi doanh thu tiềm năng. Tuy nhiên, chiếc phi cơ này lại thiếu các biện pháp an ninh chuyên dụng quan trọng.

Dưới thời ông Giang Trạch Dân, người tiền nhiệm cách đây hai đời của ông Tập, Bắc Kinh từng mua một chiếc Boeing dành cho tổng thống tại Mỹ vào đầu những năm 2000; tuy nhiên, các báo cáo cho thấy giới chức Trung Quốc sau đó đã phát hiện 27 thiết bị nghe lén trên máy bay. Được biết, ông Giang đã vô cùng tức giận vào thời điểm đó.

Hiện nay, ông Tập di chuyển trên chiếc Boeing 747-8 mang số hiệu B-2479. Chiếc phi cơ này của Air China được cho là đã được hãng Lufthansa cải tạo thành chuyên cơ dành cho nhân vật cấp cao (VIP) tại Hamburg từ hơn một thập niên trước. Sau khi trải qua các đợt chỉnh sửa bổ sung, nhiều khả năng là vì lý do an ninh, chiếc phi cơ đã bắt đầu phục vụ ông Tập vài năm sau đó. Bản thân Bắc Kinh hầu như không công bố thông tin gì về chiếc phi cơ này, mặc dù nó dường như được sử dụng độc quyền hoặc chủ yếu cho ông Tập. Do đó, nó đóng vai trò như một phiên bản "Air Force One" (Không lực Một) của Trung Quốc, dù truyền thông nhà nước chỉ gọi đơn giản là "Zhuanji", tức chuyên cơ.

(Có sự hỗ trợ AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 26-9-2026