TẠI HỘI NGHI THƯỢNG ĐỈNH NATO CÁC QUỐC GIA ÂU CHÂU - THỐNG NHẤT VIỆC HƯỚNG TỚI TỰ CHỦ TRONG CÔNG TÁC QUỐC PHÒNG

Nguồn tin từ Euronews (Deutsch): Sau 5 năm xảy ra xung đột trên châu lục và 2 năm phải hứng chịu những lời lẽ gay gắt từ White House dưới thời ông Trump, hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara đã mang lại cho Âu châu cơ hội chứng minh rằng họ thực sự coi trọng việc tự đảm bảo an ninh quốc phòng.

Tại Diễn đàn kỹ nghệ Quốc phòng diễn ra hôm thứ Ba 7-7, các đồng minh Âu châu đã công bố các hợp đồng trị giá 50 tỷ USD (43 tỷ Euro) cho hoạt động sản xuất và mua sắm khí tài quốc phòng. Các hạng mục này bao gồm từ tàu ngầm, hệ thống phòng không Patriot, hỏa tiễn đánh chặn cho đến đạn dược. Tất cả những điều này được xem là minh chứng cho thấy liên minh đang thực sự tiến tới mục tiêu dành 5% sản lượng kinh tế cho quốc phòng vào năm 2035.

Saab sản xuất phi cơ giám sát

Một quyết định quan trọng là việc NATO giao cho công ty Saab của Thụy Điển sản xuất phi cơ kiểm soát Trên không (AWACS) hiện đang được xử dụng, vốn dựa vào các máy bay do hãng Boeing của Mỹ chế tạo.

Ngoài ra còn có sáng kiến ​​"Drone Hedge" (Lá chắn chống máy bay không người lái) của NATO. Sáng kiến ​​này phân bổ 40 tỷ USD (35 tỷ Euro) trong 5 năm tới để phát triển năng lực phòng thủ chống máy bay không người lái (UAV) và được thiết kế để bao phủ toàn bộ phạm vi của liên minh. Chương trình cũng bao gồm cả việc tuyển dụng và đào tạo phi công điều khiển các Drohne. Hệ thống này được thiết kế để bảo đảm khả năng tương tác toàn diện giữa tất cả các quốc gia thành viên.

Như chúng ta đều biết, máy bay không người lái đã thay đổi hoàn toàn bản chất của chiến tranh hiện nay.

Mark Rutte, Tổng thư ký NATO

"Chúng đã trở thành yếu tố quyết định trên chiến trường. Chúng ta thấy rõ điều này tại Ukraine, Trung Đông và trên khắp phạm vi của liên minh," ông Rutte phát biểu tại Diễn đàn Công nghiệp Quốc phòng hôm thứ Ba 7-7.

Tình trạng máy bay không người lái xâm nhập không phận NATO, đặc biệt là tại các quốc gia vùng Baltic, đang gia tăng đáng kể. Liên minh đang chịu áp lực phải đưa ra phản ứng nhanh nhẹn và hiệu quả về mặt chi phí đối với vấn đề này. "Thật đáng ghi nhận khối lượng công việc mà các đồng minh Âu châu đã âm thầm thực hiện liên quan đến các thỏa thuận quốc phòng và vũ khí," ông Daniel Fiott thuộc Viện Nghiên cứu An ninh EU nhận định.

"Họ đang hợp tác chặt chẽ hơn trong nhiều vấn đề an ninh, và đó chính xác là điều chúng ta cần," ông chia sẻ trong một chương trình đặc biệt của Euronews. "Chúng ta cần nhiều hành động như vậy hơn nữa, và cần thực hiện với tốc độ tối đa ngay lúc này." Hệ thống Patriot: Sản xuất tại Ukraine

Trong một động thái quan trọng được Kiew hoan nghênh, ông Trump đã phát tín hiệu chấp thuận cấp phép sản xuất hệ thống phòng không Patriot của Mỹ ngay tại Ukraine. Các hệ thống Patriot đã chứng tỏ là phương tiện đánh chặn hiệu quả nhất trước các cuộc tấn công bằng  hỏa tiễn đạn đạo của Nga. Kiew từ lâu đã vận động để được cấp phép tự sản xuất các hệ thống này, nhưng việc ông Trump đồng ý không phải là điều chắc chắn.

"Tôi nghe phong phanh rằng chúng ta sẽ trao cho họ quyền chế tạo Patriot," ông Trump nói khi ngồi cạnh Tổng thống Ukraine Wolodymyr Selenskyj trước cuộc gặp của họ tại Ankara. "Chúng ta sẽ hướng dẫn họ cách thực hiện. Thực ra quy trình này rất phức tạp. Nhưng họ sẽ sớm theo kịp được sự phức tạp đó thôi," ông Trump nói thêm.

Ông Trump nhận ra rằng mình không còn có thể gây sức ép hay đe dọa người Ukraine được nữa.

Ông Max Bergmann thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) coi thái độ cởi mở của ông Trump về vấn đề này là minh chứng cho sức mạnh của Ukraine.

"Tổng thống Selenskyj và Ukraine hiện đang nắm giữ nhiều quân bài mạnh, và ông Trump nhận ra rằng mình không còn có thể gây sức ép hay đe dọa người Ukraine được nữa, bởi Ukraine đã tự vạch ra con đường riêng và đang đàm phán trực tiếp với Brüssels," ông Bergmann phát biểu trong một chương trình đặc biệt của Euronews về NATO.

Mỹ vẫn nắm giữ các năng lực then chốt

Tuy nhiên, vị thế thống trị của Mỹ trong NATO vẫn rất rõ ràng. Theo nhận định của Nico Lange, một chuyên gia phân tích tại Rasmussen Global, quá trình " Âu châu hóa" liên minh này sẽ chỉ trở thành hiện thực khi các quốc gia thành viên thay thế những năng lực chiến lược cốt lõi của NATO bằng các năng lực của chính của Âu châu.

Ông giải thích rằng điều này bao gồm cơ sở hạ tầng quân sự nền tảng giúp kết nối binh lực và năng lực trên toàn liên minh, chẳng hạn như tín hiệu thời gian từ vệ tinh, hệ thống định vị, tác chiến điện tử trên không và năng lực tấn công chính xác tầm xa.

Ông Lange lưu ý rằng mặc dù các nhà lãnh đạo nhìn chung coi hội nghị thượng đỉnh đã diễn ra suôn sẻ, không gặp trở ngại lớn nào, nhưng Âu châu cần nghiêm chỉnh xem xét những lời đe dọa lặp đi lặp lại của ông Trump về vấn đề Greenland, cũng như luôn lưu tâm đến tính khí thất thường của ông. Ông ấy có thể thay đổi hoàn toàn hướng đi bất cứ lúc nào, qua đó gây tổn hại cho liên minh.

Trong khi đó, ông Fiott nhấn mạnh rằng dù Âu châu Âu sẽ tiếp tục dựa vào Mỹ với tư cách là cường quốc bảo trợ trong thời gian tới, xu hướng rõ ràng là đang dần giảm bớt sự phụ thuộc vào Washington. "Chúng ta sẽ tiếp tục cần đến Mỹ, ít nhất là trong ngắn hạn, bởi vì một số loại vũ khí chỉ có thể tìm thấy ở đó." "Nhưng định hướng dài hạn thì rất rõ ràng," ông nói thêm.

"Chúng ta sẽ không chi tiền thuế của người dân Âu châu mà không nhận lại được gì. Sự đền đáp đó thể hiện qua việc tạo ra việc làm và các năng lực ngay tại Âu châu, và tôi tin rằng đó là con đường dài hạn cho Âu châu Âu," ông Fiott chia sẻ với Euronews.

"Tuy nhiên, một tín hiệu rất tích cực là người Âu châu đã hiểu ra, ít nhất là trong lĩnh vực sản xuất quốc phòng, họ cần chi tiêu nhiều hơn, và cụ thể là đầu tư vào các năng lực quân sự."

Ông Rutte cũng truyền tải thông điệp tương tự tại cuộc họp báo hôm thứ Ba. Ông muốn khắc họa hội nghị thượng đỉnh như một câu chuyện về việc Âu châu đang chủ động gánh vác trách nhiệm. "Các năng lực mới đang được khai triển, ngành kỹ nghệ đang đẩy mạnh sản xuất, và các đồng minh Âu châu, cùng với Canada, đang đảm nhận trách nhiệm lớn hơn đối với an ninh chung của chúng ta," ông Rutte phát biểu trước báo giới hôm thứ Ba.

"Người Âu châu đã hành động mạnh mẽ hơn. EU đã vào cuộc và hiện là nhà tài trợ quân sự lớn nhất cho Ukraine," ông nói. Tuy nhiên, vào thời điểm bắt đầu hội nghị thượng đỉnh, dường như ông Trump có ý định phớt lờ những nỗ lực của các đối tác nhằm gây ấn tượng với ông. Phô trương sức mạnh: Ông Trump gây sức ép lên các đối tác NATO

Tổng thống Mỹ đã đến dự hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara vào tối thứ Ba với thái độ bực dọc. Ông không ngần ngại thể hiện sự không hài lòng khi có mặt tại đây, đồng thời tuyên bố với các đồng minh rằng ông đến chỉ vì nể trọng nước chủ nhà, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdoğan.

Ngay khi vừa đến nơi, ông đã chỉ trích gay gắt các quốc gia Âu châu vì không ủng hộ Washington trong cuộc chiến tại Iran. Tuy nhiên, cách mô tả của ông Trump có phần phóng đại. Trong một cuộc họp báo vào thứ Tư 8-7, ông Rutte đã khéo léo lên tiếng để làm rõ vấn đề. Ông khẳng định rằng việc một số quốc gia từ chối cho phép Mỹ xử dụng các căn cứ không quân tại Âu châu làm điểm tập trung cho chiến dịch không kích chỉ là những "trường hợp cá biệt".

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 11-7-2026