TRUMP ĐANG ĐẨY ÂU CHÂU VÀO THẾ TIẾN THOÁI LƯỠNG NAN Ở CUỘC HỌP THƯỢNG ĐỈNH NATO Ở ANKARA  

Nguồn: Jana Puglierin, NATO, New York Times, AFP, nghiên cứu cá nhân) - NATO có 32 thành viên, khi hội nghị thượng đỉnh bắt đầu tại Ankara vào hôm nay thứ Ba 7-7, tất cả mọi ánh mắt sẽ đổ dồn vào một trong số đó: Hoa Kỳ dưới thời Donald Trump. NATO đã đưa 3 chủ đề chính vào chương trình nghị sự của cuộc họp. Nhưng trên hết, một mối lo ngại khác, gần như mang tính sống còn, như chuyên gia an ninh Jana Puglierin đã nói với tờ báo Merkur có trụ sở tại Munich, do Ippen.Media xuất bản. “Câu hỏi thực sự lớn là: Liệu hội nghị thượng đỉnh có gửi đi tín hiệu về sự đoàn kết xuyên Đại Tây Dương, liệu chúng ta ít nhất vẫn có thể đồng ý rằng chúng ta là một liên minh với những lợi ích chung và chúng ta sát cánh cùng nhau?” Câu trả lời phụ thuộc vào một người duy nhất, đó là Trump. Điều này đặc biệt quan trọng khi xét đến một người khác: Wladimir Putin.

Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Trump đã gây sốc cho các đồng minh; mặt khác, hội nghị thượng đỉnh G7 diễn ra tương đối suôn sẻ. Chủ nhà Recep Tayyip Erdogan (người mà các chính sách đối nội và đối ngoại đầy vấn đề có lẽ sẽ không được thảo luận) có thể có ảnh hưởng xoa dịu đối với Trump, cũng như Mark Rutte, người đứng đầu NATO, người đã có những thành công khác nhau trong việc xoa dịu Trump. Tuy nhiên, việc đưa ra dự đoán dường như rất khó khăn. "Người ta nói rằng trên biển và tại tòa án, bạn nằm trong tay Chúa", Puglierin, người đứng đầu văn phòng Berlin của viện nghiên cứu Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Âu châu, nói, "và hội nghị thượng đỉnh này cũng phần nào giống như vậy." 

Nỗi đau của các đối tác NATO của Âu châu trở nên rõ ràng hơn khi nhìn vào 3 chủ đề chính của cuộc họp, từ ngành kỹ nghệ quốc phòng đến viện trợ cho Ukraine. 

Hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara: 3 chủ đề chính, và ảnh hưởng của Trump

Chi tiêu quốc phòng: Gần đây, người Âu châu đã tăng chi tiêu quốc phòng với tốc độ đôi khi đáng kinh ngạc. Điều này là do lo ngại về Putin, nhưng tất nhiên, cũng là do nỗi sợ bị "bỏ rơi" bởi Trump. Theo số liệu của NATO, các quốc gia Âu châu và Canada đã tăng chi tiêu quốc phòng thêm 18,6% vào năm 2024 và 15,9% vào năm 2025. Theo số liệu, chỉ có Bỉ là không đạt được mục tiêu "hai phần trăm" nổi tiếng. Giờ đây, như Puglierin giải thích, những thành tựu này cần được xem xét lại. Liệu số tiền đã hứa có chuyển thành tiến bộ thực sự, liệu những thiếu hụt về năng lực quốc phòng có được lấp đầy? Mỹ đã đặt ra cho Âu châu những thách thức mới về vấn đề này.

Các kế hoạch của NATO dựa trên "năng lực" mà các quốc gia thành viên báo cáo. Chính quyền Trump gần đây đã đệ trình một đề nghị cắt giảm. Về mặt chính thức, dữ liệu này được giữ bí mật, ngay cả đối với EU. Tuy nhiên, tờ New York Times đưa tin rằng Mỹ dự định rút khỏi Âu châu 50 chiến đấu cơ, một tàu ngầm có khả năng phóng hỏa tiễn Tomahawk, tất cả phi cơ tiếp nhiên liệu trên không và một hàng không mẫu hạm. Một số trong số này là những năng lực quan trọng cho phép thực hiện các hoạt động trong trường hợp khủng hoảng.

"Người Âu châu sẽ cố gắng phát tín hiệu rằng họ đã lấp đầy tất cả các lỗ hổng," Puglierin nói với nhóm biên tập của chúng tôi. Trong một số lĩnh vực, điều đó đúng, ít nhất là trong ngắn hạn. Nhưng trong những lĩnh vực khác, lại có những khó khăn rất lớn: "Bạn không thể chỉ tạo ra một tàu hàng không mẫu hạm từ hư không; điều đó đơn giản là bất khả thi." Hỏa tiễn tầm trung cũng là một vấn đề tế nhị. Sau cùng, Mỹ đã hủy bỏ kế hoạch khai triển Tomahawk. Và, tất nhiên, mối lo ngại tiềm ẩn luôn là răn đe Nga khỏi một cuộc tấn công tiềm tàng vào lãnh thổ NATO (Âu châu).  Âu Châu không muốn phụ thuộc vào Trump về vấn đề này. Nhưng hiện tại, Mỹ vẫn là yếu tố thiết yếu.

Áp lực từ Trump, lo ngại về Putin: "Người Âu châu đang bị mắc kẹt trong một tình thế tiến thoái lưỡng nan lớn."

Ngành kỹ nghệ quốc phòng: Các chuyên gia đều đồng ý rằng răn đe và an ninh quốc gia cũng đòi hỏi khả năng sản xuất các loại vũ khí cần thiết một cách cấp bách. Âu Châu tiếp tục vật lộn trong lĩnh vực này, không chỉ với dự án máy bay chiến đấu FCAS thất bại. Quá ít đơn vị, quá đắt, quá không thích ứng với các nước đối tác, đó là sự đồng thuận chung giữa các nhà kinh tế. Nhưng ở đây, Trump cũng đang gây khó khăn cho các đối tác. Ông yêu cầu một phần đáng kể ngân sách quốc phòng đang tăng lên phải được đầu tư vào nhập cảng từ Mỹ. Gần đây, Rutte không chỉ trình bày với ông ta một "ngàn đô la Trump" chi tiêu quốc phòng, mà còn cả các biểu đồ chi tiết hàng tỷ đô la đơn đặt hàng từ các công ty Mỹ.

"Đó là một vòng luẩn quẩn; người Âu châu đang mắc kẹt trong một tình thế tiến thoái lưỡng nan lớn," Puglierin nói. Tầm quan trọng của sản xuất trong nước được chứng minh bởi Ukraine. Ví dụ, khi hệ thống phòng không còn thiếu, hoặc khi chỉ có tiến bộ với các loại vũ khí tầm xa sản xuất trong nước vì các đối tác hạn chế khả năng hoạt động của hàng hóa mà họ cung cấp. Với áp lực của Trump, một số đối tác có thể sẽ mua hàng từ Mỹ một lần nữa thay vì từ Âu châu, chuyên gia tin tưởng. Việc cân bằng giữa sản xuất của Âu châu và nhập cảng từ Mỹ sẽ khả thi, ở mức tốt nhất, đối với các quốc gia có tiềm lực tài chính mạnh như Đức. Trong một NATO hoạt động hiệu quả, hợp tác kỹ nghệ quốc phòng thậm chí còn có ý nghĩa, xét đến nhu cầu cao. Về lý thuyết là vậy. Nhưng không thể biết chắc chắn Mỹ sẽ đáng tin cậy đến mức nào trong một cuộc khủng hoảng, ngay cả với tư cách là nhà cung cấp.

Viện trợ cho Kiew trong cuộc chiến Ukraine: Puglierin nhận thấy một kết quả mong muốn thứ hai đối với người Âu châu tại hội nghị thượng đỉnh NATO, bên cạnh việc thể hiện sự đoàn kết. Điều này cũng nhằm gửi một thông điệp tới Moskau, về sự hỗ trợ đáng tin cậy cho Ukraine. Điều này có thể trở thành một vấn đề khác. "Theo tôi, có một sự rạn nứt trong NATO liên quan đến việc đánh giá mối đe dọa từ Nga, và cả sự hiểu biết rằng Ukraine là một phần của an ninh Âu châu," Puglierin nói. Với gói viện trợ 140 tỷ Euro được người Âu châu và Canada đàm phán trước đó trong hơn 2 năm, họ ít nhất đã tiến một bước. Điều này báo hiệu rằng Ukraine sẽ không bị bỏ rơi.

"Nhưng chúng ta phải chờ xem nội dung chính xác của thông cáo chung hội nghị thượng đỉnh," học giả này cảnh báo. Âu Châu và Kiew nhấn mạnh rằng Ukraine không phải là gánh nặng, mà là một tài sản quốc phòng, "nhưng người Mỹ không nhìn nhận như vậy." "Điều chúng ta thấy nhiều lần là phản ứng của Trump, là gây áp lực lên Ukraine nhiều hơn là lên Nga," Puglierin chỉ ra. Một cuộc gặp giữa tổng thống Mỹ và Wolodymyr Selenskyj dự kiến ​​diễn ra vào thứ Tư 8-7, và Trump dự định sẽ nói chuyện với Putin qua điện thoại sau đó, tiềm năng cho một "trò chơi" khác của Trump. Cho đến nay, những nỗ lực hòa bình của Mỹ vẫn chưa mang lại kết quả gì, Puglierin nói. Bà thấy ít hy vọng về những bước đột phá trong tương lai. 

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 8-7-2026