KHO BÁU VÔ HÌNH NGOÀI KHƠI NHẬT BẢN: TÌM ĐƯỢC NỒNG ĐỌ VÀNG KỶ LỤC DƯỚI ĐÁY BIỂN

Nguồn tin từ N-tv: Sâu dưới lòng Thái Bình Dương, vàng tích tụ tại những nơi nước nóng phun trào từ đáy biển. Các nhà nghiên cứu đang khảo sát một miệng núi lửa chìm ở phía nam Tokyo đã phân tích các mẫu khoáng vật Pyrite chứa hàm lượng "vàng vô hình" cao bất thường. Nhóm nghiên cứu mô tả đây là một phát giác mang tính kỷ lục.

Nhật Bản có thể đang sở hữu một kho báu vàng, dù nó nằm ở độ sâu 750 mét dưới mặt biển. Các nhà nghiên cứu đã tìm thấy nồng độ rát cao của kim loại vàng này tại đây. Vàng không tồn tại dưới dạng các hạt có thể nhìn thấy bằng mắt thường hay các mạch quặng lớn; thay vào đó, nó dường như liên kết ở cấp độ nguyên tử bên trong mạng tinh thể của Pyrite – một loại khoáng vật thường được gọi là "vàng của kẻ khờ" (fool's gold) do có ánh vàng óng ả.

Địa điểm này nằm tại Higashi-Aogashima Caldera, một miệng núi lửa ngầm dưới biển cách đảo Aogashima của Nhật Bản khoảng 12 km về phía đông và cách Tokyo khoảng 350 km về phía nam. Tại đây, các dòng chất lỏng nóng, giàu kim loại phun trào từ đáy biển. Khi tiếp xúc với nước biển lạnh, chúng tạo thành các cấu trúc dạng ống khói màu đen và các gò khoáng sản.

Trong nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí *Scientific Reports*, một nhóm nghiên cứu Nhật Bản đã phân tích Pyrite từ các gò khoáng vật Sulfide này cũng như từ ống khói của một "miệng phun khói đen" (black smoker) – một khe nhiệt dịch dưới biển sâu phun ra dòng nước giàu khoáng chất.

Kết quả là: Các nhà nghiên cứu đã tìm thấy "nồng độ vàng vô hình rất cao". Tại các khu vực cụ thể được phân tích, Pyrite chứa tới 1,9% vàng tính theo trọng lượng. Theo các nhà khoa học, đây là một con số ấn tượng. Tuy nhiên, họ nhấn mạnh rằng không được nhầm lẫn con số này với hàm lượng vàng trung bình của toàn bộ mỏ khoáng sản. Tỷ lệ 1,9% đề cập đến các vùng siêu nhỏ bên trong từng tinh thể Pyrite riêng lẻ, chứ không phải toàn bộ khối đá của miệng núi lửa. Nghiên cứu này chưa xác định tổng khối lượng vật liệu chứa vàng hiện có. Vàng được kết hợp vào cấu trúc tinh thể của khoáng vật "vàng của kẻ khờ".

Dạng tồn tại của vàng cũng gây bất ngờ. Các cuộc khảo sát trước đây về vật liệu từ cùng miệng núi lửa này từng tìm thấy được những hạt vàng siêu nhỏ chỉ vài Nnanômét và cho thấy dấu hiệu rằng chúng có thể kết tụ thành các hạt vàng lớn hơn. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu lại không tìm thấy các hạt nano như vậy trong các mẫu Pyrite được phân tích trong nghiên cứu này. Do đó, các nhà nghiên cứu cho rằng vàng ở đây chủ yếu tồn tại dưới dạng các nguyên tử riêng lẻ nằm trong cấu trúc tinh thể của khoáng vật Ppyrite.

Trước đó, người ta đã biết rằng miệng núi lửa (Caldera) này đặc biệt giàu kim loại quý. Các nghiên cứu trước đây từng ghi nhận hàm lượng trung bình là 102 gram vàng và 432 gram bạc trên mỗi tấn đá, dựa trên mẫu vật lấy từ một gò Sulfide. Nghiên cứu mới hiện nay tiết lộ rằng một lượng lớn vàng cũng có thể ẩn chứa ngay bên trong khoáng vật Pyrite. Tuy nhiên, vàng hình thành ở đó như thế nào?

Quá trình tích tụ vàng bắt đầu từ sâu bên dưới đáy biển. Nước thấm qua các khe nứt trong lớp vỏ Trái Đất, được làm nóng bởi nhiệt lượng từ núi lửa và hòa tan các kim loại từ đá trong quá trình này. Các dòng lưu chất này, với nhiệt độ lên tới hàng trăm độ C, sau đó sẽ dâng lên. Khi gặp nước biển lạnh, nhiệt độ và các điều kiện hóa học sẽ thay đổi đột ngột. Lưu huỳnh kết hợp với sắt, đồng, kẽm và các kim loại khác. Các chất này kết tủa từ dòng lưu chất, dần dần hình thành nên các ống khói và gò Sulfide kim loại. Vàng cũng có thể kết tủa hoặc hòa nhập vào các khoáng vật đang hình thành trong quá trình này.

Miệng núi lửa Higashi-Aogashima mang lại những điều kiện đặc biệt thuận lợi cho quá trình này. Nó nằm trong một cung đảo có hoạt động núi lửa và có độ sâu tương đối nông, khoảng 750 mét. Nhiệt độ vượt quá 240 độ C đã được ghi nhận tại một số miệng phun được khảo sát; ở những nơi khác, nhiệt độ lên tới khoảng 280 độ C.

Chặng đường dài từ phát hiện kỷ lục đến mỏ vàng

Phát hiện này có khả năng thúc đẩy sự quan tâm về mặt kinh tế đối với khu vực. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là Nhật Bản có thể bắt đầu khai thác vàng ngay lập tức. Để làm được điều đó, cần phải thực hiện nhiều bước, chẳng hạn như xác định quy mô và hàm lượng kim loại trung bình của mỏ thông qua công tác khoan thăm dò quy mô lớn.

Hơn nữa, việc khai thác loại "vàng vô hình" này sẽ gặp nhiều thách thức về mặt kỹ thuật. Kim loại quý này trước tiên cần được thu hồi từ đáy biển cùng với Pyrite, sau đó tách khỏi cấu trúc tinh thể của Pyrite bằng các quy trình phức tạp. Hiện vẫn chưa rõ liệu việc này có khả thi về mặt kinh tế hay không.

Tuy nhiên, Nhật Bản đã tiến hành thăm dò các mỏ khoáng sản thủy nhiệt trong vùng biển của mình suốt nhiều thập niên qua. Chiến lược về nguồn nguyên liệu thô của chính phủ kêu gọi tiếp tục thăm dò cũng như phát triển các phương pháp khai thác, thu hồi và chế biến. Đồng thời, chính phủ Nhật Bản cũng xác định rõ ràng rằng tính khả thi về kinh tế và các tác động môi trường là những vấn đề cần được giải quyết.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 14-7-2026