THỦ TƯỚNG ĐỨC ĐỀ NGHỊ MỘT QUY CHẾ ĐẶC BIỆT CỦA EU DÀNH CHO UKRAINE TRONG TIẾN TRÌNH GIA NHẬP LIÊN MINH

Tin DER SPIEGEL: Ukraine đang thúc ép EU, nhưng tiến trình gia nhập EU lại là một quá trình kéo dài. Giờ đây, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã đề nghị một kế hoạch đặc biệt nhằm trao cho Kiew, với những quyền lợi lớn hơn ngay lập tức, bao gồm cả điều khoản phòng vệ tương trợ của EU.

Chủ tịch Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) Friedrich Merz dự định đề nghị trao cho Ukraine một quy chế đặc biệt mới, đó là trở thành một "thành viên liên kết" của Liên minh Âu Châu. Trong một bức thư gửi tới các quan chức cao cấp của EU, ông đã dự thảo những nội dung mà hình thức Ukraine là một thành viên trong tư cách dự bị: Với đề nghị này, ban đầu Ukraine sẽ chưa nhận được tư cách thành viên chính thức hay quyền bỏ phiếu, mà thay vào đó sẽ được hội nhập sâu rộng hơn vào các thể chế của EU.

Kiew từ lâu đã nuôi hy vọng trở thành thành viên của Liên minh Châu Âu. Kể từ khi quân đội của nhà lãnh đạo Kremlin Wladimir Putin phát động cuộc xâm lược, quốc gia láng giềng này của Nga đã liên tục thúc ép nhằm đẩy nhanh đáng kể tiến trình gia nhập EU.

Ông Merz đã biện minh cho sáng kiến ​​của mình bằng cách viện dẫn tình thế đặc biệt của Ukraine, một quốc gia đang trong thời chiến, cũng như những tiến bộ đáng kể đã đạt được trong các cuộc đàm phán gia nhập. Hơn nữa, đề nghị này còn nhằm mục đích tạo thuận lợi cho các cuộc đàm phán hòa bình do Tổng thống Mỹ Donald Trump khởi xướng, cụ thể là thông qua việc bảo đảm cam kết chính trị từ các quốc gia thành viên về việc mở rộng phạm vi áp dụng điều khoản tương trợ của EU sang cả Ukraine.

"Tạo đà mới cho Ukraine"

Việc mở rộng Liên minh Âu Châu là một "nhu cầu địa chính trị thiết yếu", ông Merz viết. Tuy nhiên, qua đó, các tiến trình gia nhập lại thường rất tốn thời gian. "Do đó, tôi tin chắc rằng chúng ta cần tạo ra một động lực mới, không chỉ cho Ukraine, mà còn cho cả các quốc gia thuộc khu vực Tây Balkan và Moldau."

Cụ thể, quy chế đặc biệt được thủ tướng Merz đề nghị, mang tên "thành viên liên kết" này sẽ bao gồm một phạm vi quyền lợi và trách nhiệm rộng lớn hơn so với những gì thường được trao cho các quốc gia đang trong tiến trình gia nhập tiêu chuẩn. Trong số các nội dung khác, ông Merz đề nghị những điểm sau đây:

Được tham dự, và có quyền bỏ phiếu tại các cuộc họp của Hội đồng Liên minh Âu Châu và Hội đồng Âu Châu; ngoài ra, được tham dự (nhưng không có quyền bỏ phiếu) tại Ủy ban Âu Châu và Nghị viện Âu Châu.

Được hội nhập dần dần vào ngân sách chung của EU.

Theo Điều 42.7, điều khoản về tương trợ và phòng vệ chung của EU, nhằm cung cấp cho Ukraine những đảm bảo an ninh toàn diện và một vị trí tại Tòa án Công lý Liên minh Âu Châu.

Hơn nữa, ông Merz khuyến nghị rằng nếu Kiew gặp trở ngại trong quá trình gia nhập, hoặc nếu Ukraine có sự thụt lùi liên quan đến các "giá trị nền tảng của EU", thì tư cách thành viên của nước này có thể bị hạn chế. Tương tự, các quốc gia thuộc khu vực Tây Balkan và Moldau cũng cần nhận được thêm những tín hiệu về việc gia nhập. Tuy nhiên, khác với trường hợp của Ukraine, ông Merz đề nghị rằng, đối với các quốc gia này, cần xây dựng những kế hoạch cụ thể nhằm đẩy nhanh tiến trình gia nhập.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 22-5-2026