WHO TUYÊN BỐ TÌNH TRẠNG KHẨN CẤP Y TẾ QUỐC TẾ - 10 QUỐC GIA NẰM TRONG TÌNH TRẠNG BỊ CẢNH BÁO

Nguồn: who.int, pmc.ncbi.nlm.nih.gov (bk):  Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp y tế quốc tế do dịch Ebola bùng phát tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda, tất cả các nước láng giềng đều đang trong tình trạng nguy hiểm cao.

Frankfurt – Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức tuyên bố dịch Ebola bùng phát tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda là Tình Trạng Khẩn Cấp Y Tế Quốc Tế (PHEIC). Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus đã thông báo điều này vào thứ Bảy 16-5, tại Geneva, theo một tuyên bố từ tổ chức này.

Tâm điểm của dịch bệnh nằm ở tỉnh Ituri, phía đông bắc Congo. Tính đến ngày 16 tháng 5 năm 2026, đã có 8 trường hợp được xác nhận trong phòng thí nghiệm, 246 trường hợp nghi nhiễm và 80 trường hợp tử vong được cho là đã được ghi nhận tại ít nhất 3 khu vực y tế, bao gồm Bunia, Rwampara và Mongbwalu. Tuy nhiên, WHO cảnh báo rằng số người nhiễm bệnh thực tế có thể cao hơn nhiều.

WHO gióng lên hồi chuông cảnh báo: Dịch Ebola bùng phát lớn hơn so với báo cáo – Chủng Bundibugyo lan đến các thủ đô

"Tỷ lệ dương tính cao của các mẫu ban đầu, số ca nghi nhiễm và tử vong ngày càng tăng, và việc xác nhận các trường hợp nhiễm bệnh ở cả Kampala và Kinshasa cho thấy dịch bệnh có thể lớn hơn nhiều so với những gì đã được phát giác và báo cáo cho đến nay," tuyên bố chính thức của WHO cho biết.

Vào ngày 15 và 16 tháng 5, hai trường hợp được xác nhận trong phòng thí nghiệm đã được báo cáo trong vòng 24 giờ tại thủ đô Kampala của Uganda, cả hai người này trước đó đã đi từ Cộng hòa Dân chủ Congo. Một trong số họ đã tử vong. Một trường hợp khác đã được xác nhận tại thủ đô Kinshasa của Uganda, ở một người trở về từ Ituri. Như vậy, sự lây lan quốc tế đã bắt đầu.

Dịch bệnh hiện tại liên quan đến chủng Bundibugyo của virus Ebola – một biến thể hiếm gặp hơn, lần cuối xuất hiện ở Cộng hòa Dân chủ Congo vào năm 2012 (29 người đã tử vong) và ở Uganda vào năm 2007 (37 người tử vong). Đây là đợt bùng phát dịch Ebola thứ 17 tại Cộng hòa Dân chủ Congo kể từ khi Virus này được tìm thấy lần đầu tiên vào năm 1976.

Dịch Ebola: WHO xếp tất cả các nước láng giềng của Congo vào nhóm nguy cơ cao

So với chủng Zaire nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong lên đến 90%, biến thể Bundibugyo có tỷ lệ tử vong khoảng 37%, theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH). Tuy nhiên, tình hình rất nghiêm trọng: Hiện chưa có Vaccine được phê duyệt cũng như các phương pháp điều trị đặc hiệu nào cho chủng này. Do đó, WHO đã mô tả sự kiện này là "đặc biệt". WHO nêu ra một số yếu tố làm phức tạp nỗ lực ngăn chặn dịch bệnh:

Tỷ lệ di chuyển dân cư cao giữa Cộng hòa Dân chủ Congo, Uganda và Nam Sudan

Ít nhất 4 nhân viên y tế tử vong với các triệu chứng sốt xuất huyết do Virus - một dấu hiệu cho thấy sự lây truyền trong môi trường chăm sóc sức khỏe

Mạng lưới dày đặc các cơ sở chăm sóc sức khỏe không chính thức, khiến việc kiểm soát trở nên khó khăn

WHO xếp tất cả mười quốc gia giáp biên giới với Cộng hòa Dân chủ Congo vào nhóm nguy cơ cao. Các quốc gia này được kêu gọi thực hiện các biện pháp chuẩn bị khẩn cấp, từ việc thiết lập hệ thống cảnh báo sớm đến đào tạo nhân viên y tế. Đồng thời, WHO nhấn mạnh mạnh mẽ rằng việc đóng cửa biên giới và cấm đi lại là phản tác dụng. Những biện pháp như vậy chỉ khuyến khích người dân xử dụng các cửa biên giới không được kiểm soát, làm tăng thêm nguy cơ bùng phát dịch bệnh.

Virus, một dấu hiệu của sự lây truyền trong môi trường chăm sóc sức khỏe, có nguy cơ rất cao... Ebola: WHO tuyên bố Tình trạng Khẩn cấp Y tế Công cộng Quốc tế – nhưng không phải là Đại dịch

WHO làm rõ: Phân loại hiện tại tương ứng với PHEIC,  Tình trạng Khẩn cấp Y tế Công cộng Quốc tế – nhưng không đáp ứng các tiêu chí cho Tình trạng Khẩn cấp Đại dịch theo định nghĩa của Quy định Y tế Quốc tế sửa đổi. Tuy nhiên, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus tuyên bố sẽ triệu tập một ủy ban khẩn cấp càng sớm càng tốt để đưa ra các khuyến nghị tạm thời tiếp theo.

Trong đợt bùng phát dịch Ebola tồi tệ nhất từ ​​trước đến nay ở Tây Phi năm 2014/2015, hơn 11.000 người đã thiệt mạng, theo một báo cáo. Vào thời điểm đó, cũng có sự do dự ban đầu trong việc tuyên bố mức cảnh báo cao nhất, một sai lầm mà WHO hiện đang cố gắng tránh. 

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 19-5-2026