THEO ĐUỔI CUỘC CHIẾN VỚI IRAN -- NÊN ĐÀ TĂNG TRƯỞNG NỀN KINH TẾ ISRAEL ĐANG SÚT GIẢM TĂNG TRƯỞNG

Theo báo cáo của Reuters, nền kinh tế Israel đã sụt giảm với tốc độ thường niên đạt mức 3,3% trong quý đầu tiên của năm 2026. Cuộc chiến với Iran đã làm gián đoạn các hoạt động kinh doanh bình thường và làm suy yếu nhu cầu nội địa. Đà suy giảm này càng trở nên trầm trọng hơn do những hậu quả trực tiếp của cuộc xung đột đối với đời sống sinh hoạt và nền kinh tế, diễn ra ngay sau khi cuộc chiến tại Gaza vốn dĩ đã gây căng thẳng cho tình hình chung.

Điều này mang ý nghĩa quan trọng bởi nó cho thấy cuộc chiến với Iran không còn đơn thuần là một vấn đề quân sự và ngoại giao. Giờ đây, nó đang tác động rõ rệt đến tổng sản lượng kinh tế, chi tiêu tiêu dùng và môi trường kinh doanh ngay trong nội bộ Israel. Phân tích này được dựa trên báo cáo của Reuters về các số liệu GDP.

Chi tiêu tiêu dùng và xuất cảng chịu áp lực nặng nề

Reuters loan tin, vấn đề tiêu dùng tư nhân đã giảm 4,7% trong quý này, xuất cảng giảm 3,7%, và chi tiêu chính phủ cũng sụt giảm 4,8%. Những số liệu này cho thấy một sự suy giảm kinh tế trên diện rộng, thay vì chỉ là một cú vấp ngã đơn lẻ trong một lĩnh vực cụ thể nào đó.

Xu hướng này rất đáng chú ý vì nó báo hiệu rằng cuộc xung đột đã đồng thời gây sức ép lên cả các gia đình lẫn hoạt động thương mại. Các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn, sự bất ổn và sự gián đoạn trong hoạt động kinh doanh dường như đã làm xói mòn cả niềm tin lẫn sự sôi động của các hoạt động kinh tế trên khắp các lĩnh vực trọng yếu. Phân tích này dựa trên bản phân tích chi tiết của Reuters về các thành phần tạo thành GDP.

Đầu tư: Một điểm sáng hiếm hoi

Một trong số ít những tín hiệu tích cực xuất hiện trong báo cáo đến từ lĩnh vực đầu tư. Theo Reuters, đầu tư vào tài sản cố định đã tăng 12,6% trong quý này, ngay cả khi các thành phần chính khác của GDP đều đang trên đà sụt giảm.

Điều này cho thấy một doanh nghiệp nhất định của nền kinh tế đã bắt đầu nhìn xa hơn những cú sốc tức thời trước mắt. Mặc dù sự tăng trưởng trong đầu tư không thể bù đắp hoàn toàn cho đà suy giảm chung, nhưng nó chứng minh rằng các doanh nghiệp và tổ chức không hề hành động theo kiểu cho rằng hoạt động kinh tế dài hạn đã hoàn toàn sụp đổ trên mọi phương diện. Đánh giá này dựa trên các số liệu về đầu tư do Reuters báo cáo.

Các dự báo vẫn mang màu sắc lạc quan thận trọng - với điều kiện cuộc chiến không bùng phát trở lại

Bất chấp kết quả yếu kém trong quý vừa qua, các chuyên gia kinh tế theo ghi nhận của Reuters, vẫn kỳ vọng vào sự phục hồi trong những quý tới, với điều kiện là cuộc xung đột với Iran không bùng phát trở lại. Ngân hàng Trung ương Israel đã hạ dự báo tăng trưởng cho năm 2026 từ mức 5,2% xuống còn 3,8%; trong khi đó, các chuyên gia phân tích tư nhân được Reuters trích lại, dự báo mức tăng trưởng sẽ dao động trong khoảng từ 3,5% đến 4%. Reuters cũng lưu ý rằng đà sụt giảm trong quý đầu tiên này diễn ra nhẹ nhàng hơn so với cú lao dốc hơn 10% từng xảy ra trong cuộc xung đột với Iran hồi tháng 6 năm 2025.

Do đó, triển vọng kinh tế hiện tại có vẻ mang tính thận trọng nhiều hơn là thảm họa. Nền kinh tế rõ ràng đã chịu những tổn thất nhất định, song các chuyên gia dự báo vẫn tin rằng khả năng phục hồi là hoàn toàn khả thi, với điều kiện tình hình an ninh được ổn định trở lại. Nhận định này được đưa ra dựa trên các dự báo đã được Reuters điều chỉnh cũng như những so sánh với dữ liệu lịch sử.

Lạm phát và Chính sách tiền tệ vẫn là tâm điểm chú ý

Hai ngày trước đó, Reuters cho biết, tỷ lệ lạm phát hàng năm của Israel vẫn duy trì ổn định ở mức 1,9% trong tháng 4, qua đó tiếp tục nằm trong phạm vi mục tiêu mà chính phủ đã đề ra, mặc dù chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đã tăng 1,2% so với tháng trước đó do tác động của cuộc chiến. Reuters cũng cho biết thêm rằng quyết định về lãi suất tiếp theo của Ngân hàng Trung ương Israel dự kiến ​​sẽ được công bố vào ngày 25 tháng 5. Vì vậy, các nhà hoạch định chính sách hiện đang cân nhắc giữa những tác động kìm hãm tăng trưởng do chiến tranh gây ra với những áp lực lạm phát nảy sinh từ chính cuộc xung đột này.

Tại thời điểm hiện tại, kết luận rõ ràng nhất là nền kinh tế Israel đã chịu những tác động hữu hình từ cuộc chiến với Iran, chủ yếu thể hiện qua sự sụt giảm trong chi tiêu tiêu dùng và hoạt động thương mại. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với một sự sụp đổ kinh tế hoàn toàn. Nếu các cuộc giao tranh không bùng phát trở lại, quý đầu tiên này có thể được xem như một bước lùi nghiêm trọng trong bối cảnh chiến tranh, hơn là dấu hiệu khởi đầu cho một cuộc khủng hoảng kinh tế sâu rộng hơn.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 20-5-2026