ĐÀI LOAN VÀ HOA KỲ: HỢP TÁC QUỐC PHÒNG TRONG BỐI CẢNH CĂNG THẲNG

Theo Telepolis: Hoa Kỳ tạm dừng một thỏa thuận vũ khí với Đài Loan, và cử một phái đoàn quốc phòng đến hòn đảo này. 

Trong khi một phái đoàn quốc phòng Hoa Kỳ gồm 41 thành viên vừa đến Đài  Loan trong tuần này để thực hiện chuyến thăm kéo dài 4 ngày, trong khi chính quyền Trump lại tạm hoãn một thỏa thuận vũ khí trị giá hàng tỷ đô la với Đài Loan. Những diễn biến song hành này dấy lên nhiều câu hỏi về đường hướng tương lai của Washington đối với hòn đảo này.

Phái đoàn Quốc phòng Cao cấp 

Phái đoàn này, do Tướng về hưu Charles Flynn, cựu Tư lệnh Lục quân Hoa Kỳ tại Thái Bình Dương, dẫn đầu, được tổ chức bởi Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - Đài Loan.

Theo Hội đồng, phái đoàn bao gồm các đại diện cao cấp từ ngành công nghiệp quốc phòng Hoa Kỳ và được giao nhiệm vụ thảo luận về việc đẩy nhanh tiến độ chuyển giao vũ khí, cùng phát triển và sản xuất các hệ thống vũ khí, cũng như hợp tác trong các lĩnh vực như tác chiến bằng máy bay không người lái, tiếp liệu, và các kỹ nghệ được gọi là "lưỡng dụng", tức là những kỹ nghệ có thể ứng dụng cho cả mục đích dân sự lẫn quân sự.

Cũng nằm trong chương trình nghị sự là các chuyến thăm tới những trung tâm đổi mới sáng tạo quốc phòng và các viện nghiên cứu chính sách, cũng như việc tham dự Diễn đàn Kỹ Nghê Quốc phòng Đài Loan - Hoa Kỳ diễn ra vào thứ Năm 28-5 tại Đài Bắc, theo tin từ tờ *South China Morning Post* của Hồng Kông.

Tướng Flynn, người từng chỉ huy các lực lượng Lục quân Hoa Kỳ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương từ năm 2021 đến 2024, được xem là một trong những nhân vật quân sự Hoa Kỳ đã nghỉ hưu lên tiếng mạnh mẽ nhất về vấn đề Đài Loan.

"Các cuộc xung đột tại Âu châu và Trung Đông đã làm sáng tỏ một điều không thể chối cãi: Chúng ta phải kết hợp các năng lực tác chiến thông thường và phi đối xứng để răn đe hành vi xâm lược," ông tuyên bố trong một thông cáo do Hội đồng công bố. Đài Loan "không thể chờ đợi thêm nữa" và buộc phải chuẩn bị sẵn sàng cho một cuộc khủng hoảng tại Eo biển này. Thỏa thuận Vũ khí bị Tạm hoãn , Đài Bắc vẫn Giữ thái độ Bình tĩnh

Cùng lúc đó, một tuyên bố được đưa ra bởi ông Hung Cao, người vừa được bổ nhiệm làm Quyền Bộ trưởng Hải quân Hoa Kỳ, trước một ủy ban Thượng viện đã gây xôn xao dư luận. Ông Cao cho biết chính quyền Trump đã tạm thời đình chỉ một thỏa thuận bán vũ khí cho Đài Loan trị giá 14 tỷ đô la Mỹ. "Hiện tại chúng tôi đang tạm dừng để đảm bảo rằng chúng tôi có đủ số đạn dược cần thiết cho Chiến dịch Epic Fury, một chiến dịch mà chúng tôi hiện đang có nguồn dự trữ rất dồi dào," ông Cao tuyên bố. Việc bán vũ khí sẽ được nối lại "khi chính quyền nhận thấy thời điểm đó là thích hợp." Ngoại trưởng Đài Loan, ông Lin Chia-lung, đã phản ứng ngay lập tức, phát biểu trước các nhà lập pháp rằng ông Cao "không phải là người ra quyết định cuối cùng" liên quan đến các vấn đề xuất cảng vũ khí. Về phần mình, Bộ trưởng Quốc phòng Wellington Koo Li-hsiung nhấn mạnh trước Thượng viện Đài Loan rằng chưa có thông báo chính thức nào về việc trì hoãn. Họ vẫn giữ thái độ "thận trọng nhưng lạc quan" đối với đợt mua sắm vũ khí thứ hai này.

Những phát ngôn của ông Cao cũng mâu thuẫn với các nhận định trước đó của Bộ trưởng Chiến Tranh Hoa Kỳ Pete Hegseth, người từng khẳng định hồi đầu tháng này rằng Hoa Kỳ sở hữu lượng đạn dược dồi dào. "Vấn đề đạn dược đã bị thổi phồng một cách thiếu suy nghĩ và vô ích. Chúng tôi biết chính xác mình đang có gì. Chúng tôi có đủ những gì mình cần," ông Hegseth phát biểu trước các nhà lập pháp.

Một sự vi phạm nghi thức ngoại giao tiềm ẩn nguy cơ bùng nổ

Trong bối cảnh đó, một thông báo đã gây xôn xao dư luận tại cả Washington và Bắc Kinh: Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố vào thứ Tư tuần trước rằng ông dự định sẽ có một cuộc trao đổi trực tiếp với Tổng thống Đài Loan Lai Ching-te về một thỏa thuận vũ khí tiềm năng. "Tôi sẽ nói chuyện với ông ấy. Tôi nói chuyện với tất cả mọi người," ông Trump trả lời khi được các phóng viên đặt câu hỏi về vấn đề này.

Một cuộc trao đổi như vậy sẽ đánh dấu sự phá vỡ mạnh mẽ đối với thông lệ đã được duy trì kể từ năm 1979, năm mà Washington cắt đứt quan hệ ngoại giao chính thức với Đài Bắc để chuyển sang công nhận Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Kể từ đó đến nay, nguyên thủ quốc gia của Hoa Kỳ và Đài Loan chưa từng trực tiếp trao đổi với nhau.

Bản thân ông Trump từng phá vỡ tiền lệ này vào năm 2016, khi còn là Tổng thống đắc cử, lúc ông nhận cuộc điện thoại từ bà Thái Anh Văn, khi đó là Tổng thống Đài Loan, một động thái đã khiến Bắc Kinh phải gửi công hàm phản đối ngoại giao.

Một hành động cân bằng địa chính trị

Tình huống này làm nổi bật mạng lưới quan hệ phức tạp chi phối chính sách của Hoa Kỳ đối với Đài Loan. Đài Loan phụ thuộc rất nhiều vào các hỏa tiễn đánh chặn và đạn dược dẫn đường chính xác của Hoa Kỳ để duy trì năng lực răn đe trước Trung Quốc.

Tuy nhiên, chính những hệ thống vũ khí này cũng đang là nhu cầu cấp thiết của các đồng minh khác của Hoa Kỳ, chẳng hạn như để phòng thủ trước các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và hỏa tiễn của Iran nhằm vào Israel, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Ả Rập Saudi, cũng như để hỗ trợ Ukraine chống lại sự xâm lược của Nga.

Bắc Kinh vốn coi Đài Loan là một phần không thể tách rời của Trung Quố, kiên quyết phản đối bất kỳ sự tăng cường quan hệ quốc phòng nào giữa Washington và Đài Bắc, coi đó là hành động can thiệp vào công việc nội bộ của mình. Hầu hết các quốc gia, bao gồm cả Hoa Kỳ, đều không công nhận Đài Loan là một quốc gia độc lập. Tuy nhiên, Washington phản đối bất kỳ hành động chiếm đoạt hòn đảo này bằng vũ lực nào.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 27-5-2026