TAIWAN ĐẦY LO LẮNG  TRƯỚC NHỮNG THÁI ĐỘ MẬP MỜ CỦA TRUMP - SAU CHUYẾN ĐI HÒA GIẢI VỚI TẬP

Nguồn tin từ các hãng thông: jj/pgr (dpa, afp, rtr) cho biết - Sự ủng hộ từ Washington là cột trụ trong vấn đề an ninh của Đài Loan. Nhưng sau chuyến thăm Bắc Kinh của Trump, những lo ngại lớn đang gia tăng tại Đài Bắc rằng tương lai của hòn đảo này có thể trở thành một con bài mặc cảcura các chính sách xích lại gẩn với Tập Cận Bình.

Trong khi Donald Trump vẫn còn mơ hồ về việc tiếp tục bán vũ khí cho Đài Loan, giới lãnh đạo hòn đảo đã tuyên bố rằng Đài Loan là "một quốc gia dân chủ, có chủ quyền và độc lập, không chịu sự lệ thuộc vào Trung Quốc." Đồng thời, Bộ Ngoại giao tại Đài Bắc khẳng định rằng, kể từ khi ông Trump nhậm chức, Mỹ đã nhiều lần tái khẳng định chính sách của mình đối với hòn đảo này vẫn không thay đổi.

"Việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan luôn là nền tảng cho hòa bình và ổn định trong khu vực; điều này đã từng được quy định trong luật pháp Mỹ," Thứ trưởng Ngoại giao Đài Loan, ông Chen Ming-chi, phát biểu. Ông lưu ý rằng "ý định thực sự" đằng sau những tuyên bố của ông Trump vẫn cần được minh bạch hơn. Quan trọng hơn cả, ông nói thêm, chính Đài Loan phải thể hiện quyết tâm tự vệ và đầu tư nguồn lực để củng cố khả năng phòng thủ của mình.

"Yếu tố gây bất ổn"

Bà Karen Kuo, người phát ngôn của Tổng thống Đài Loan Lai Ching-te, tuyên bố rằng mối đe dọa quân sự do Bắc Kinh gây ra là "yếu tố gây bất ổn duy nhất" trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Bà lập luận rằng việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan không chỉ thể hiện được việc cam kết an ninh của Washington đối với hòn đảo này, mà còn phục vụ mục đích răn đe tập thể trước các mối đe dọa trong khu vực của Trung Quốc.

Vào thứ Sáu 15-5, ông Trump tuyên bố lấp lửng, ông vẫn chưa quyết định liệu có phê duyệt một lô vũ khí lớn chuyển giao cho Đài Loan hay không?. Ông cho biết điều này sẽ phụ thuộc vào giới lãnh đạo tại Bắc Kinh. "Thành thật mà nói, đó là một con bài mặc cả rất tốt đối với chúng tôi," Tổng thống phát biểu trên kênh Fox News. Ông cũng lưu ý rằng trước tiên ông cần nói chuyện với "người" hiện đang "lãnh đạo Đài Loan", mà không nêu đích danh Tổng thống Lai Ching-te. "Vũ khí mang tính phòng vệ". 

Điều lấp lửng này của Trump, đã báo hiệu một dấu hiệu đã từng xảy ra trong quá khứ, đó là trường hợp, Nixon cũng đã từng bán Việt Nam Cộng Hòa cho Bắc Kinh. Tuy nhiên bài học này, Đài loan cũng đã từng một lần đã được trải nghiệm vào năm 1949.

Quốc hội tại Washington đã từng phê duyệt trước chuyến đi của Trump tới Bắc Kinh, hợp đồng trị giá 14 tỷ đô la Mỹ (tương đương khoảng 12 tỷ Euro), vào tháng 1 năm 2025. 

Trung Quốc phản đối việc bán vũ khí như vậy, trong khi Hoa Kỳ, theo Đạo luật Quan hệ với Đài Loan năm 1979, đã cam kết cung cấp cho hòn đảo này "các loại vũ khí mang tính phòng vệ." Trong chuyến thăm Bắc Kinh của Trumpvào thứ Năm 14-5, Chủ tịch nước kiêm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc, ông Tập Cận Bình, đã cảnh báo rằng nếu vấn đề Đài Loan có những "quyết định sai lầm", hai quốc gia có thể rơi vào thế xung đột. Trên chuyến bay trở về, ông Trump tuyên bố rằng ông phản đối việc hòn đảo Đài Loan này tuyên bố độc lập. "Quý vị biết đấy, tôi nghĩ điều cuối cùng chúng ta cần vào lúc này là một cuộc chiến tranh cách đây 9.500 dặm," ông nói thêm. Tuyên bố này của Trump đã cho thấy, Đài Loan phải biết thức tỉnh và tự lách mình ra khỏi mối quan hệ vũ khí với Trump.

Đảng Dân chủ Tiến bộ đã nắm quyền tại Đài Bắc kể từ năm 2016. Tổng thống Lai đã tuyên bố rằng ông không tìm kiếm sự độc lập chính thức, bởi vì, theo quan điểm của ông, hòn đảo này, với 23 triệu dân, vốn đã là một quốc gia độc lập *trên thực tế*. 

Khi trả lời phỏng vấn Fox News vào thứ Sáu 15-5, ông Trump nhấn mạnh: "Chúng tôi không muốn bất cứ ai nói rằng: 'Hãy tuyên bố độc lập vì Hoa Kỳ đang đứng sau ủng hộ chúng ta'."

"Không Muốn Bất Cứ Ai Nói: Hãy Tuyên bố Độc lập"

Trong một cuộc phỏng vấn với NBC News, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố rằng chính sách của Hoa Kỳ đối với Đài Loan vẫn không thay đổi. Từ góc độ của Washington, "bất kỳ sự thay đổi nào đối với hiện trạng bằng vũ lực đều sẽ là điều tồi tệ" đối với cả Hoa Kỳ và Trung Quốc. Tuyên bố này của Rubio chỉ mang tính ngoại giao, không có giá trị bảo đảm gì cho Đài Loan

Trong nhiều thập niên qua, chính sách của Hoa Kỳ đối với vấn đề Đài Loan luôn được đặc trưng bởi sự mơ hồ ngoại giao được tính toán kỹ lưỡng, nhưng đồng thời cũng mang tính trước sau như một. Hoa Kỳ thừa nhận rằng chỉ có "một Trung Quốc" và rằng Cộng hòa Nhân dân Trung quốc là đại diện hợp pháp duy nhất của quốc gia này. 

Tuy nhiên, Hoa Kỳ mập mờ về câu hỏi liệu Đài Loan có phải là một phần của Trung Quốc hay không. Tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh đối với hòn đảo này được ghi nhận, nhưng không được chấp nhận.

Đài Loan nằm cách bờ biển Trung Quốc đại lục 80 km và đã tự quản kể từ năm 1949. Vào thời điểm đó, lực lượng Cộng sản của Mao Trạch Đông đã đánh bại Trung Hoa Quốc dân Đảng, do Tưởng Giới Thạch lãnh đạo, trong cuộc nội chiến Trung Quốc, buộc phe Trung Hoa Quốc dân Đảng phải rút  ra hòn đảo Đài Loan.

Ngày nay, Đài Loan được quản trị theo thể chế dân chủ và tự coi mình là nước Cộng hòa Trung Hoa Độc lập. Ngược lại, Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc tuyên bố Đài Loan là một phần lãnh thổ quốc gia của mình và đang nỗ lực thực hiện việc sáp nhập hòn đảo này, đồng thời tuyên bố rõ ràng rằng họ không loại trừ việc xử dụng vũ lực quân sự, giống như Trump đã từng tuyên bố với Greenland.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 17-5-2026