CẬP NHẬT TÌNH HÌNH UKRAINE: NAM HÀN TRIỆU HỒI ĐẠI SỨ TẠI KIEW   

Ngày 8 tháng 10 (Tin từ Reuters) – Dưới đây là những diễn biến mới nhất về cuộc chiến tại Ukraine. Một số thông tin chưa thể được kiểm chứng độc lập.

10:40 sáng – Nam Hàn đang triệu hồi đại sứ của mình tại Kiew do một tranh chấp ngoại giao với Ukraine. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Nam Hàn nhấn mạnh rằng các cuộc đàm phán nhằm giải quyết bất đồng vẫn đang tiếp diễn. Chính phủ tại Seoul cáo buộc Ukraine vi phạm thỏa thuận bảo mật sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Selenskyy công bố việc bàn giao cho Hàn Quốc 2 binh sĩ Bắc Hàn bị bắt giữ, những người đã tham chiến ở phía Nga để chống lại Ukraine.

8:41 sáng – Một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) tại Nga đã làm tê liệt một trung tâm dữ liệu lớn thuộc công ty trí tuệ nhân tạo (AI) Yandex. Yandex cho biết một vụ hỏa hoạn đã bùng phát và mọi hoạt động tại cơ sở ở vùng Ryazan buộc phải dừng hoàn toàn. Công ty này vận hành YandexGPT, một trong những mô hình AI tạo sinh hàng đầu tại Nga,  cùng nhiều dịch vụ khác. Tuy nhiên, Yandex khẳng định các dịch vụ tiêu dùng chủ chốt của họ không bị ảnh hưởng. Trong những tuần gần đây, Nga đã liên tục tấn công các trung tâm dữ liệu của Ukraine; ngược lại, trước đó chưa ghi nhận vụ tấn công lớn nào bằng UAV từ phía Ukraine nhắm vào các trung tâm dữ liệu của Nga.

6:49 sáng – Theo các quan chức Ukraine, sau một cuộc không kích đặc biệt nghiêm trọng nhắm vào nước này, số người thiệt mạng đã tăng từ 28 lên 32. Thành phố Pryluky thuộc vùng Chernihiv ở phía bắc đã hứng chịu thiệt hại nặng nề vào thứ Tư 7-10, khi một hỏa tiễn của Nga phá hủy một tòa chung cư 5 tầng. Theo cơ quan cứu hộ khẩn cấp, số người chết tại đây đã tăng từ 20 lên 22 tính đến sáng thứ Năm 8-10. Cơ quan này cũng cho biết thêm 2 thi thể đã được tìm thấy tại Kiew.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 9-10-2026  

CÁC BỘ PHẬN CỦA CHIẾN ĐẤU CƠ  F-35 ĐÃ ĐẾN TRUNG QUỐC SAU KHI NHÂN VIÊN HÃNG UPS BỎ SÓT EMAIL CẢNH BÁO

Artikel von Insight International, October 8, 2026: Một nhân viên của UPS đã bỏ sót một email cảnh báo về việc vận chuyển các bộ phận máy bay chiến đấu F-35 qua Hồng Kông, một sai lầm đã cho phép Trung Quốc thu giữ chúng, theo một nguồn tin thân cận với vụ việc.

Cảnh báo đến từ công ty vận chuyển hàng hóa DSV, đơn vị đang làm việc cho nhà sản xuất máy bay phản lực Lockheed Martin, Bloomberg đưa tin hôm thứ Tư 7-10.

Hàng hóa gởi đi , được cho là một mái che buồng lái và một cửa khoang vũ khí, cả hai đều được phủ vật liệu hấp thụ Radar. Chúng đến từ một chiếc F-35 của Úc và được gửi đến Hoa Kỳ vào cuối tháng 5 để kiểm tra và có thể sửa chữa hoặc tiêu hủy.

Các quy định xuất khẩu vũ khí của Hoa Kỳ cấm các bộ phận này đi qua một số quốc gia nhất định.

Lô hàng dự kiến ​​​​sẽ đến San Francisco thông qua Nam Hàn và Đài Loan. Nó rời Úc muộn và được chuyển hướng qua Hồng Kông để tiết kiệm thời gian, nguồn tin cho biết. Tin nhắn của DSV có thể đã được gửi qua một hệ thống máy tính khác với hệ thống mà nhân viên UPS sử dụng.

Chính quyền Trung Quốc đã thu giữ các bộ phận này ở Hồng Kông. Họ vẫn chưa trả lại chúng bất chấp những nỗ lực của Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ, Bloomberg đưa tin hồi tháng trước.

Các quan chức Pentagon đã mô tả vụ việc trong một cuộc họp kéo dài một giờ vào ngày 29 tháng 9 cho các nhân viên của Ủy ban Đối ngoại và Ủy ban Quân sự Hạ viện.

Bà Erica Plath, Phó trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng phụ trách tiếp liệu, cho biết trong cuộc họp rằng nhóm của bà đang làm việc để đảm bảo an toàn. Một quan chức kiểm soát xuất cảng của Bộ Ngoại giao cho biết bộ này đang điều tra.

Pentagon cho biết họ đang làm việc với các nhà chức trách Hoa Kỳ và các đối tác trong ngành “để thu hồi các phụ tùng này, điều tra vụ việc và đặt ra các biện pháp bảo vệ để tránh xảy ra trong tương lai”.

UPS đã báo cáo vụ việc cho Cục Kiểm soát Thương mại Quốc phòng thuộc Bộ Ngoại giao, cơ quan thực thi các quy định xuất cảng vũ khí.

Thượng nghị sĩ Mark Warner đã yêu cầu cuộc họp báo này. Thượng nghị sĩ Tom Cotton đã kêu gọi xem xét lại chuỗi cung ứng, và Thượng nghị sĩ Kevin Cramer đã hỏi liệu Trung Quốc có kế hoạch chặn lô hàng này hay không?.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 9-10-2026  

 TRUNG QUỐC ĐƯỢC CHO LÀ MỞ CĂN CỨ QUÂN SỰ Ở NƯỚC NGOÀI ĐẦU TIÊN ĐỂ TĂNG CƯỜNG ẢNH HƯỞNG Ở ĐÔNG NAM Á

Trung Quốc đã và đang mở rộng ảnh hưởng của mình ở Đông Nam Á trong một thời gian. Hình ảnh vệ tinh hiện cho thấy chiến đấu cơ của Trung Quốc tại một địa điểm ở một phi trường quân sự trên đất Lào, cách biên giới VN 200 km.

Trung Quốc và Lào vừa khánh thành một cơ sở quân sự chung tại một sphi trường ở phía bắc thủ đô Lào, qua đó Trung Quốc đã có căn cứ quân sự thứ 3 ở nước ngoài - sau Djibouti (2017) và Ream ở Campuchia. 

Công tác xây dựng quy mô lớn đã diễn ra tại phi trường quân sự Ban Keun ở Lào trong những tháng gần đây, như được thể hiện trong hình ảnh từ nhà điều hành vệ tinh Vantor. Theo hình ảnh thu được, nơi đây, trước đó là đất nông nghiệp và đường đất, giờ đây đã có những tòa nhà mới và đường băng trải nhựa.

Những hình ảnh mới nhất cũng cho thấy 8 phi cơ hạng nhẹ. Các nhà phân tích tin rằng đây là loại phi cơ Hongdu JL-8 do Trung Quốc sản xuất. Ban Keun nằm cách Vientiane, thủ đô của Lào, khoảng 50 km về phía bắc.

Quan hệ giữa Trung Quốc và Lào được coi là thân thiết, nhưng rất bất đối xứng. Về chính trị và kinh tế, hai nước liên kết với nhau theo nhiều cách, với tổng sản phẩm quốc nội của Trung Quốc vượt xa nước láng giềng hơn một nghìn lần. Hình ảnh vệ tinh gần đây cho thấy hai quốc gia cũng đang tăng cường hợp tác quân sự.

Trong một tuyên bố chính thức, Bộ Quốc phòng Trung Quốc đề cập đến một trung tâm huấn luyện và hỗ trợ chung. Tuy nhiên, các chuyên gia an ninh nghi ngờ rằng phi trường quân sự quân sự đang được xây dựng hiện nay chỉ dành riêng cho việc huấn luyện phi công Lào.

Ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc trong khu vực

Nhiều người tin rằng đây có thể là căn cứ không quân ở nước ngoài đầu tiên của Trung Quốc. Không giống như Hoa Kỳ, quốc gia duy trì nhiều căn cứ quân sự ở các nước khác, Trung Quốc hiện chưa sở hữu một mạng lưới tiền đồn quân sự tương đương. Căn cứ không quân này cũng là mối đe dọa an ninh rất lớn về phía VN.

Thế gọng kìm chiến lược

Trước đây Trung Quốc chỉ có hiện diện mạnh ở phía Bắc và trên Biển Đông. Nay có thêm một điểm tựa ở trung tâm bán đảo Đông Dương, rồi đây Việt Nam sẽ bị giám sát từ 3 hướng: Bắc (biên giới), Tây (Lào) và Tây Nam (Campuchia - Ream). Đặc biệt hướng Tây Bắc Điện Biên - Sơn La vốn là hướng phòng thủ truyền thống sẽ bị hở sườn.

Đây là căn cứ không quân đầu tiên của PLA ở nước ngoài, tập trung vào không quân, khác với Djibouti và Ream là hải quân. Từ Ban Keun, máy bay K-8 và sau này có thể là UAV, máy bay vận tải có thể:

Trinh sát điện tử, thu thập tín hiệu dọc biên giới Việt - Lào.

Rút ngắn thời gian phản ứng, có thể yểm trợ nhanh cho các hoạt động ở thượng Lào, gần với Tây Bắc Việt Nam.

Kiểm soát hành lang không phận nối Côn Minh - Viêng Chăn - Bangkok.

Căn cứ không quân Ban Keun đang đặt Việt Nam vào thế phải tính toán lại chiến lược phòng thủ hướng Tây, vốn trước đây được coi là vùng đệm an toàn nhờ mối quan hệ đặc biệt Việt - Lào.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 9-10-2026    

 ÔNG SELENSKYY THÔNG BÁO VỀ CUỘC ĐÀM PHÁN VỚI CÁC ĐẠI DIỆN CỦA TRUMP LÀ WITKOFF VÀ KUSHNER

Artikel von WELT, ngày 8-10: Một phái đoàn đàm phán của Ukraine dự kiến ​​sẽ có cuộc gặp gỡ với các đại diện của Tổng thống Donald Trump tại Mỹ vào thứ Sáu 9-10 và thứ Bảy 10-10. Tổng thống Ukraine Volodymyr Selenskyy cho biết hôm thứ Năm 8-10, rằng phái đoàn Ukraine sẽ thảo luận với Jared Kushner và Steve Witkoff. Một phái đoàn Âu châu dự kiến ​​cũng sẽ tham gia các cuộc thảo luận này.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 8-10-2026 

   WHITE HOUSE TỪ CHỐI CHO PHÓNG VIÊN "POLITICO" THÁP TÙNG LÊN CHIẾC AIR FORCE ONE 

Nguồn tin của DER SPIEGEL, ngày 6-10: Nhiều cơ quan truyền thông Mỹ đang kiện White House vì bị loại khỏi các hoạt động thông tin. Giờ đây, "Politico" cũng bị cấm lên phi cơ của Tổng thống. Một người phát ngôn của ông Trump tuyên bố rằng việc loan tin từ trên máy bay là một "đặc quyền".

Chính quyền Mỹ đang từ chối cho phép hãng tin "Politico" tháp tùng lên phi cơ của tổng thống, tin này do CNN, đơn vị cùng với "Politico" và MS Now đang đấu tranh chống lại các hạn chế đưa tin từ White House, công bố.

Theo CNN, White House đã từ chối để "Politico" tham gia chuyến đi đến một sự kiện vận động tranh cử của Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nebraska vào thứ Hai 5-10. Một nỗ lực tìm kiếm cơ quan truyền thông khác thay thế vị trí này đã được thực hiện vào phút chót. "Nhưng không tìm được đơn vị thay thế nào," đài này đưa tin, dẫn lại nội dung email mà nhà báo Katherine Doyle của tờ *Washington Post* gửi cho các đồng nghiệp. Kết quả là ghế ngồi vẫn bị bỏ trống.

Sau đó, CBS đã chia sẻ các ghi chép và thông tin từ chuyến đi với các cơ quan truyền thông khác để họ có thể đưa tin dù thời gian chuẩn bị rất gấp rút. Hành động này được xem là hiếm thấy, bởi lẽ các cơ quan truyền thông thường là đối thủ cạnh tranh gay gắt khi đưa tin về Tổng thống Mỹ.

Vào ngày 18 tháng 9, ông Trump đã tuyên bố kế hoạch cấm "Politico", CNN và MS Now tiếp xúc với White House. Các chuyên gia cho rằng động thái mang tính thù địch với báo chí này là vi hiến. Cả 3 hãng truyền thông hiện đang kiện về việc bị loại trừ, và một thẩm phán đã ban hành lệnh sơ bộ yêu cầu chính quyền khôi phục quyền tiếp xúc.

Tuy nhiên, kể từ đó, CNN liên tục bị từ chối cho phép tháp tùng trên chiếc Không lực Một. White House dường như tin rằng họ có thể kiểm soát quyền tiếp xúc để hành nghề trên chiếc phi cơ của Tổng thống một cách độc lập, không phụ thuộc vào bất kỳ quyết định nào được đưa ra tại Washington. Khi được hỏi về vụ việc bị loại trừ gần đây, một người phát ngôn của ông Trump nói với CNN: "Việc đi cùng Tổng thống Mỹ trên  Không lực Một là một đặc quyền, chứ không phải là quyền lợi mặc nhiên."

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 8-10-2026   

SAU THÔNG BÁO CỦA BRÜSSELS VỀ NÔNG NGHIỆP: UKRAINE BÁC BỎ VIỆC GIA NHẬP EU CÓ ĐI KÈM CÁC RÀO CẢNG THƯƠNG MẠI VĨNH VIỄN

Artikel von Flynn JJacobs/Berliner Zeitung, ngày 6-10: Ukraine đã bác bỏ các kế hoạch gia nhập EU có thể dẫn đến việc bị hạn chế vĩnh viễn quyền tiếp cận thị trường thực phẩm Âu châu. Bộ trưởng Nông nghiệp Taras Vysotskyi phát biểu với tờ *Politico* rằng Kiew "không thể chấp nhận" mô hình như vậy. 

Hôm thứ Ba 6-10, Ủy ban Âu Châu  đã thông qua các đề nghị nhằm hạn chế đáng kể hỗ trợ tài chính và quyền tiếp cận thị trường đối với các mặt hàng nông sản tế nhị của Ukraine.

Tờ *Berliner Zeitung* đã đưa tin về các hạn chế dự kiến ​​này từ hôm thứ Hai. Brüssels muốn xoa dịu các quốc gia Âu châu lo ngại về làn sóng nông sản Ukraine tràn vào thị trường của họ. Hệ quả là, ngay cả sau khi gia nhập, Ukraine có thể vẫn bị hạn chế nhận trợ cấp nông nghiệp và bán thực phẩm trong thị trường EU. Kiew hiện vạch ra một ranh giới rõ ràng: các thỏa thuận mang tính chuyển tiếp là điều có thể chấp nhận được, nhưng các hạn chế vĩnh viễn thì không. "Đối với chúng tôi, có sự khác biệt cơ bản giữa giai đoạn chuyển tiếp và hạn chế vĩnh viễn," ông Vysotskyi nêu rõ trong các bình luận bằng văn bản được *Politico* trích dẫn. Ukraine sẵn sàng cho giai đoạn chuyển tiếp, nhưng các giới hạn vĩnh viễn sẽ đi ngược lại nguyên tắc cốt lõi của tư cách thành viên EU đầy đủ. Do đó, Kiev sẵn sàng chấp nhận lộ trình từng bước đối với các khoản trợ cấp nông nghiệp. 

Các hạn ngạch tạm thời và biện pháp tự vệ đối với những mặt hàng tế nhị cũng là những điều có thể cân nhắc. Tuy nhiên, yếu tố then chốt là các biện pháp này phải có thời hạn kết thúc cụ thể. Vị Bộ trưởng không bác bỏ mọi hạn chế, mà phản đối việc áp dụng cơ chế kém ưu đãi vĩnh viễn đối với nông sản Ukraine sau khi gia nhập khối. 

Các đề nghị của Ủy ban nằm trong khuôn khổ rà soát chính sách EU trước thềm các đợt mở rộng trong tương lai; chúng chưa phải là các điều khoản cuối cùng về tư cách thành viên của Ukraine. Thay vì cấp cho Kiew quyền tiếp cận thị trường không giới hạn, Brüssels muốn hỗ trợ nước này khôi phục các thị trường xuất cảng truyền thống, chẳng hạn như ở Phi châu  và Trung Đông. 

Việc vận chuyển hàng hóa đến các khu vực này đã bị gián đoạn nghiêm trọng do cuộc chiến tranh xâm lược của Nga. Đằng sau các kế hoạch này là những xung đột lợi ích kinh tế đáng kể. Theo một báo cáo của *Financial Times* hôm thứ Hai, các đề nghị này đặc biệt nhằm đáp ứng yêu cầu của Ba Lan, Pháp và Ý. Ủy ban lý giải động thái này dựa trên quy mô, cơ cấu và năng suất cao của ngành nông nghiệp Ukraine. Sự cạnh tranh đang gây ra căng thẳng ngay cả trước khi việc gia nhập diễn ra. Ukraine xuất cảng hàng triệu tấn ngũ cốc ra thị trường thế giới và bán nông sản cho EU theo các thỏa thuận hạn ngạch. 

Theo tờ *Politico*, các quốc gia như Ba Lan đã chặn nhập cảng ngũ cốc từ Ukraine để bảo vệ ngành nông nghiệp trong nước. Ngoài ra còn có tranh chấp liên quan đến các khoản chi trả trợ cấp. Một phần đáng kể ngân sách nông nghiệp của EU gắn liền với diện tích đất canh tác. Nếu Ukraine, với quỹ đất nông nghiệp rộng lớn, gia nhập khối, thì với cùng một mức ngân sách, số lượng đất cần được trợ cấp sẽ tăng lên đáng kể. Điều này có thể làm giảm nguồn kinh phí dành cho các bên đang thụ hưởng hiện tại. 

Hồi tháng 4, ông Phillip Brändle thuộc *Arbeitsgemeinschaft bäuerliche Landwirtschaft* (Hiệp hội Nông nghiệp Nông dân) đã cảnh báo trên tờ *Berliner Zeitung* rằng: "Ở hình thức hiện tại, hệ thống trợ cấp của Chính sách Nông nghiệp Chung (CAP) sẽ không còn khả thi về mặt tài chính nếu Ukraine gia nhập." Mặc dù hiệp hội của ông nhìn chung ủng hộ việc Ukraine hội nhập Âu châu, họ vẫn nhận thấy nhu cầu cấp thiết phải cải cách cơ chế trợ cấp. 

Ông Vysotskyi phản bác lại quan điểm này khi cho rằng không nên coi Ukraine chỉ đơn thuần là mối đe dọa đối với nông dan Âu châu. Thay vào đó, ông khẳng định đất nước mình có thể giúp giảm sự phụ thuộc của EU vào các quốc gia thứ 3, đồng thời dẫn chứng các ví dụ như phân bón, đậu tương và Lysine, một loại phụ gia thức ăn chăn nuôi. Hơn nữa, Ukraine có thể tạo điều kiện cho các nhà sản xuất Âu châu tiếp cận tốt hơn với các tuyến đường xuất cảng qua Biển Đen. Đồng thời, vị bộ trưởng này cũng đang thúc đẩy đầu tư vào lĩnh vực chế biến thực phẩm. 

Khi gia nhập khối, Ukraine không chỉ đặt mục tiêu bán ngũ cốc và các nguyên liệu thô khác cho Âu châu mà còn muốn cung cấp thức ăn chăn nuôi, các loại nguyên liệu, sản phẩm chế biến và nhiên liệu sinh học. Mùa xuân năm ngoái, chuyên gia kinh tế nông nghiệp Thomas Herzfeld thuộc Viện Phát triển Nông nghiệp Leibniz (IAMO) ở Halle cũng đã nêu ra những cơ hội tương tự trên tờ *Berliner Zeitung*. Việc mở rộng khối có thể củng cố vị thế của Âu châu trên thị trường nông nghiệp thế giới, đồng thời mở ra thêm các kênh tiêu thụ cho các nhà sản xuất máy móc của Đức và các nhà cung cấp khác. 

Kiew kết hợp việc phản đối các rào cản thương mại vĩnh viễn với một đề nghị kinh tế: nông nghiệp Ukraine sẽ mang đến cho Âu châu các nguồn cung và cơ hội tiêu thụ mới. Ông Vysotskyi chấp nhận các biện pháp tự vệ tạm thời như một phần trong lộ trình gia nhập EU, nhưng kiên quyết phản đối việc bị loại trừ vĩnh viễn khỏi quyền tiếp cận thị trường đầy đủ.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 8-10-2026   

 LITAUEN TIẾN THÊM MỘT BƯỚC: ĐỂ TIẾN TỚI VIỆC DỠ BỎ LỆNH CẤM VŨ KHÍ HẠT NHÂN 

Artikel von manager magazin, ngày 6-10: Litauen đã thực hiện một bước đi hướng tới việc dỡ bỏ lệnh cấm trong hiến pháp đối với vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ nước này. Động thái này đưa quốc gia vùng Baltic lại gần hơn về mặt pháp lý với các nước láng giềng. Đồng thời, các đồng minh Âu châu đang thảo luận về cách tăng cường khả năng răn đe của NATO đối với Nga.

Hôm thứ Ba 6-10, Quốc hội Litauen (Seimas) đã bỏ phiếu với tỷ lệ 106 phiếu thuận, 18 phiếu chống và 6 phiếu trắng để thúc đẩy việc sửa đổi hiến pháp. Bản sửa đổi này sẽ loại bỏ điều khoản cấm vũ khí hủy diệt hàng loạt và các căn cứ quân sự nước ngoài trên lãnh thổ Litauen .

Việc sửa đổi đòi hỏi phải có một cuộc bỏ phiếu lần 2, sau thời gian chờ bắt buộc kéo dài 3 tháng theo quy định của hiến pháp. Ít nhất 94 trong số 141 nghị sĩ Seimas phải bỏ phiếu ủng hộ trong mỗi lần bỏ phiếu. Cuộc bỏ phiếu cuối cùng dự kiến ​​sẽ diễn ra vào ngày 12 tháng 1.

"Với việc sửa đổi hiến pháp này, lực lượng vũ trang Litauen  có thể tham gia đầy đủ vào công tác lập kế hoạch và các cuộc tập trận cho mọi biện pháp răn đe của NATO," bà Viktorija Čmilytė-Nielsen, lãnh đạo nhóm nghị sĩ thuộc Phong trào Tự do (Liberal Movement), cho biết.

Hiện tại, Điều 137 của Hiến pháp Litauen quy định rằng không được phép bố trí loại vũ khí hủy diệt hàng loạt hoặc căn cứ quân sự của các quốc gia nước ngoài tại Litauen. Quốc gia này có biên giới giáp với Belarus và vùng lãnh thổ tách biệt Kaliningrad của Nga. Do đó, theo luật hiện hành, phi cơ hoặc tàu thuyền của đồng minh mang theo vũ khí hạt nhân vì mục đích răn đe đều bị cấm đi vào không phận hoặc cảng biển của Litauen.

Vấn đề của Litauen  trở nên cấp thiết

Những người ủng hộ cải cách hiện coi điều khoản hiến pháp này là rào cản pháp lý ngăn cản Litauen tham gia đầy đủ vào các cơ chế răn đe hạt nhân của NATO. Họ cảnh báo rằng đất nước đang ở thế bất lợi so với các đối tác khác trong liên minh.

"Các nước láng giềng của chúng ta như Lettland, Estland và Ba Lan không có những hạn chế như vậy," ông Remigijus Motuzas, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại của Seimas, phát biểu trước quốc hội vào tháng Chín. "Chúng ta không được phép có mức độ bảo vệ thấp hơn các quốc gia NATO khác. Chúng ta cần gửi đi tín hiệu rằng Litauen là một phần trọn vẹn trong cơ chế răn đe hạt nhân của NATO."

NATO coi răn đe hạt nhân là một phần trong cơ chế phòng thủ tập thể của khối, bên cạnh năng lực tác chiến thông thường và hệ thống phòng thủ hỏa tiễn. Đồng thời, liên minh nhấn mạnh rằng chính sách hạt nhân của họ vẫn nhất quán với các cam kết về kiểm soát vũ khí, giải trừ quân bị và không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Vấn đề này đã trở nên đặc biệt cấp bách đối với Litauen. "Khả năng răn đe của NATO, bao gồm cả răn đe hạt nhân, là một phần của cơ chế phòng thủ tập thể," ông Motuzas nói. Ông chỉ ra rằng Nga đã nhanh chóng hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân trong những năm gần đây và khai triển vũ khí hạt nhân tại các khu vực ngay sát Litauen, cụ thể là ở Kaliningrad và Belarus.

Theo Reuters, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskow hôm thứ Ba 6-10, tuyên bố rằng động thái của Litauen , kết hợp với các kế hoạch mở rộng cơ sở hạ tầng quân sự của Mỹ và NATO trong khu vực, tiềm ẩn nguy cơ làm leo thang căng thẳng hơn nữa.

Những cảnh báo này được đưa ra vào thời điểm Nga đang gia tăng các tuyên bố cứng rắn liên quan đến hạt nhân nhắm vào NATO. Gần đây, Moscow đã đe dọa sẽ thực hiện đòn đáp trả bằng hạt nhân nếu có bất kỳ nỗ lực nào nhằm cô lập vùng lãnh thổ tách biệt Kaliningrad, nơi giáp ranh với Litauen và Ba Lan.

Litauen không hành động đơn độc. Phần Lan, quốc gia gia nhập NATO vào năm 2023 sau nhiều thập niên duy trì chính sách không liên kết quân sự, đã dỡ bỏ lệnh cấm pháp lý đối với vũ khí hạt nhân vào đầu năm 2026. Chính phủ nước này viện dẫn lý do cần đảm bảo rằng luật pháp Phần Lan không cản trở việc thực hiện các nghĩa vụ với tư cách là một đồng minh NATO.

Vào tháng 6, Quốc hội Phần Lan đã thông qua các sửa đổi đối với Đạo luật Năng lượng Hạt nhân, qua đó bãi bỏ lệnh cấm đối với các thiết bị nổ hạt nhân. Đạo luật này chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7.

"Cuộc cải cách mang tính lịch sử này giúp củng cố an ninh của Phần Lan cũng như toàn bộ khối NATO," Bộ trưởng Quốc phòng Antti Häkkänen tuyên bố trên nền tảng X.

Tuy nhiên, Helsinki nhấn mạnh rằng cuộc cải cách này không đồng nghĩa với việc Phần Lan có ý định sở hữu hoặc tiếp nhận vũ khí hạt nhân, và NATO cũng không có kế hoạch triển khai loại vũ khí này tại quốc gia này.

Kể từ đó, Phần Lan đã tham gia một sáng kiến ​​do Pháp dẫn đầu nhằm tăng cường an ninh Âu châu thông qua việc hợp tác chặt chẽ hơn về răn đe hạt nhân. Để đạt được mục tiêu này, Tổng thống Emmanuel Macron đang đề xuất cái mà Paris gọi là "răn đe hướng tới tương lai" (forward-looking deterrence), một cơ chế hợp tác chặt chẽ hơn với các đối tác Âu châu, dựa trên nền tảng năng lực hạt nhân độc lập của Pháp.

Anh, Đức, Ba Lan, Thụy Điển, Hòa Lan, Bỉ, Hy Lạp, Đan Mạch và Na Uy hiện đã bày tỏ sự ủng hộ đối với sáng kiến ​​này của Pháp.

(Có hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 8-10-2026