ĐÀM PHÁN VỀ TRẬT TỰ ÂU CHÂU NHƯNG KHÔNG CÓ ÂU CHÂU 

Artikel von Marc Brost /FOCUS online, ngày 11-11:  Vào sáng sớm ngày 11 tháng 11 năm 1918, nhà đàm phán người Đức, Matthias Erzberger đã đặt bút ký vào một văn kiện tại rừng Compiègne, một văn kiện sẽ đi vào lịch sử. Đúng 11 giờ, súng đạn trên Mặt trận phía Tây im bặt. Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc.

Ngày nay, đúng 108 năm sau, trật tự Âu châu lại một lần nữa được đưa ra đàm phán, tại ba địa điểm cùng một lúc. Trong hai cuộc họp này, người Âu châu có tham gia vào bàn đàm phán. Tuy nhiên, tại cuộc họp quan trọng nhất, họ lại phải ngồi chờ ở một căn phòng bên cạnh.

Từ hôm qua, các nhà đàm phán từ Hoa Kỳ, Nga và Ukraine đã bắt đầu các cuộc thảo luận tại Abu Dhabi. Đây là những cuộc đối thoại trực tiếp ba bên đầu tiên kể từ tháng Hai, thời điểm mà kết quả đạt được chẳng hơn gì một cuộc trao đổi tù binh. Sau đó, cuộc chiến có sự tham gia của Iran đã khiến các nỗ lực ngoại giao rơi vào bế tắc suốt nhiều tháng. Hiện tại, Washington đang thúc đẩy để đạt được tiến triển.

Liên minh Âu châu (EU) vẫn đứng bên lề

Jared Kushner, con rể của Donald Trump, đã phác thảo một "cấu trúc an ninh Âu châu" mới. Người Âu châu có mặt tại đó, với các cố vấn an ninh từ Berlin, Paris và London, cùng đại diện từ Ý, EU và NATO, nhưng đối với họ, chỉ có các cuộc họp phối hợp bên lề. Họ có mặt ở đó, nhưng thực chất không phải là một phần của tiến trình này. Nga khăng khăng yêu cầu điều đó, và phía Hoa Kỳ chấp nhận.

Trong khi đó, tại Antalya, một hội nghị thượng đỉnh giữa các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ đang bắt đầu vào hôm nay, trong khuôn khổ hội nghị thế giới về khí hậu, dù không có phái đoàn chính thức nào từ Hoa Kỳ tham dự. Ngày mai, Cộng đồng Chính trị Âu châu sẽ nhóm họp tại Dublin. Mặc dù diễn đàn này không có thẩm quyền đưa ra các quyết định mang tính ràng buộc, nhưng đây là nơi các nhà lãnh đạo từ EU, Vương quốc Anh, Thổ Nhĩ Kỳ và Ukraine thường xuyên gặp gỡ.

Do đó, cuộc họp tại Dublin có ý nghĩa quan trọng hơn vẻ bề ngoài của nó. Suy cho cùng, một nền hòa bình bền vững cho Ukraine không thể được thiết lập nếu thiếu người Âu châu, đặc biệt là vì nhiều lệnh trừng phạt mà Nga đang gây sức ép đòi dỡ bỏ vốn do chính EU áp đặt. Thị trường năng lượng mà Nga muốn quay trở lại chính là thị trường Âu châu.

Ai sẽ là bên đàm phán thay mặt cho Âu châu?

Công cuộc tái thiết, nguồn tài chính và lực lượng quân sự để bảo đảm an ninh , tất cả những yếu tố này, trước hết, đều phải do phía Âu châu cung cấp. Bất kỳ thỏa thuận nào giữa Nga, Ukraine và Hoa Kỳ mà thiếu đi sự ủng hộ từ Âu châu thì cũng chẳng khác nào một tờ giấy vô giá trị.

Do đó, Âu châu nắm giữ một lợi thế đàm phán đáng kể, nhưng lại gần như chưa được tận dụng. Hiện tại, không có bên đàm phán nào sở hữu một ủy quyền rõ ràng, trong khi nguồn kinh phí cần thiết cho Ukraine vẫn đang thiếu hụt tới 70 tỷ USD. Việc xác định ai sẽ đại diện cho Âu châu khi đến thời điểm chuyển từ lệnh ngừng bắn sang một nền hòa bình lâu dài , đó chính là câu hỏi dành cho Dublin.

Thỏa thuận đình chiến Compiègne năm 1918 không phải là một hiệp ước hòa bình. Phải đến bảy tháng sau đó tại Versailles, một hiệp ước như vậy mới được ký kết , nhưng nó cũng chỉ kéo dài vỏn vẹn 20 năm. Các cuộc thảo luận tại Abu Dhabi hiện nay vẫn chưa phải là bàn về hòa bình; xét ở khía cạnh tích cực nhất, chúng chỉ là một bước tiến nữa hướng tới một lệnh ngừng bắn.

Các điều khoản của một thỏa thuận hòa bình sẽ được đàm phán sau , và khi thời điểm đó đến, Âu châu tuyệt đối không được phép tiếp tục bị bỏ lại trong căn phòng chờ bên cạnh một lần nữa.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 13-11-2026