QUAN CHỨC JERUSALEM BẤT NGỜ TRƯỚC TUYÊN BỐ CỦA TRUMP VỀ VIỆC CHẤM DỨT VIỆN TRỢ QUÂN SỰ CHO ISREAL

Artikej von n-tv, ngày 3-11:  Kể từ năm 2019, gần 4 tỷ đô la đã được Washington chuyển đến Israel mỗi năm. Theo Tổng thống Mỹ Donald Trump, các khoản chi này sẽ chấm dứt trước thời hạn dự kiến ​​của chương trình. Thông báo này đã gây ra sự lo ngại trong Bộ Tài chính Israel.

Tổng thống Donald Trump tuyên bố rằng Mỹ sẽ kết thúc chương trình hỗ trợ an ninh trị giá hàng tỷ đô la kéo dài 10 năm dành cho Israel vào cuối năm nay. Trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại với đài Fox News, ông Trump khẳng định Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu "đồng ý" với động thái này, một bước đi nhằm chấm dứt điều mà ông mô tả là sự "lãng phí" ngân sách kéo dài bấy lâu nay. Ông nói thêm: "Chúng tôi sẽ giúp đỡ Israel nếu họ cần".

Ông Trump cho biết ông và ông Netanyahu đã đạt được thỏa thuận dừng viện trợ tài chính từ "nhiều tháng trước". "Israel là ưu tiên số một của chúng tôi. Chúng tôi cung cấp cho họ nhiều tiền hơn bất kỳ quốc gia nào khác, và giờ họ không còn cần đến số tiền đó nữa". Theo ông Trump, khoản ngân sách gần 4 tỷ đô la được cung cấp hàng năm bao gồm cả "hiện vật và tiền mặt". Vị lãnh đạo thuộc đảng Cộng hòa nói thêm: "Nếu họ thực sự cần, tôi đã bảo cứ tiếp tục rồi".

Trong các cuộc phỏng vấn hồi đầu năm nay, ông Netanyahu từng bày tỏ ý định cắt giảm dần và tiến tới chấm dứt hoàn toàn khoản viện trợ quân sự hàng năm từ Mỹ trong vòng một thập kỷ. Tuy nhiên, sự hợp tác với Washington , đặc biệt là trong lĩnh vực phòng thủ hỏa tiễn,  dự kiến ​​vẫn sẽ tiếp tục.

Chương trình này được đàm phán dưới thời chính quyền của người tiền nhiệm thuộc đảng Dân chủ, Barack Obama, và bắt đầu khai triển từ năm 2019. Theo thỏa thuận, Mỹ cam kết cung cấp cho đồng minh Israel 3,8 tỷ đô la (khoảng 3,4 tỷ Euro) mỗi năm cho đến hết năm 2028. "Một đòn tấn công vào an ninh của tất cả công dân Israel"

"Chúng tôi coi viện trợ quân sự không chỉ quan trọng đối với Nhà nước Israel mà còn đối với an ninh của chính nước Mỹ", cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama từng phát biểu trong cuộc gặp với ông Netanyahu vào năm 2015. Vào thời điểm đó, một trong những mục tiêu đặt ra là kiềm chế các hoạt động của tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) và lực lượng dân quân Hồi giáo dòng Shiite Hezbollah do Iran hậu thuẫn.

Trang tin Ynet của Israel đưa tin rằng Bộ Tài chính nước này đã hoàn toàn bất ngờ trước thông báo của ông Trump. Theo trang tin này, nếu khoản viện trợ thực sự bị chấm dứt vào cuối năm nay, thì điều đó sẽ diễn ra sớm hơn hai năm so với kế hoạch dự kiến. Mặc dù Bộ Tài chính từ chối đưa ra tuyên bố chính thức, nhưng các nhân vật cấp cao trong lĩnh vực kinh tế mô tả động thái này là một đòn giáng mạnh vào nền kinh tế Israel: "Việc mất đi 2 năm viện trợ quân sự đồng nghĩa với sự thiếu hụt 8 tỷ USD. Chúng ta sẽ lấy số tiền đó ở đâu? Chắc chắn là từ tiền thuế của người dân rồi."

Trên nền tảng X, chính trị gia phe đối lập Gilad Kariv, một thành viên thuộc khối trung tả , đã cáo buộc ông Netanyahu coi an ninh của Israel như một vấn đề nội bộ trong một "triều đình phong kiến". Ông cho biết ông Netanyahu sẽ sớm phải trình diện trước một ủy ban quốc hội "để công khai mọi chi tiết về thỏa thuận với Tổng thống Trump liên quan đến viện trợ quân sự". Ông Kariv nói thêm rằng nếu viện trợ quân sự từ Mỹ bị cắt đứt trong tương lai gần, thì đây sẽ là "một đòn tấn công nghiêm trọng khác nhắm vào an ninh của tất cả công dân Israel , một hệ quả mà ông Netanyahu phải hoàn toàn chịu trách nhiệm".

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 4-11-2026