HỘI NGHI THƯỢNG ĐỈNH EU:  ĐỨC KÊU GỌI CẦN CÓ "TÍN HIỆU RÕ RÀNG" VỀ VIỆN TRỢ CỦA ÂU CHÂU SAU CHIẾN TRANH IRAN

Trước tình hình chiến tranh đang diễn ra ở Iran, hiện đã bước sang tuần thứ ba, và giá năng lượng leo thang, Thủ tướng Đức Friedrich Merz (CDU) đã kêu gọi Âu châu can thiệp sau khi cuộc chiến kết thúc tại hội nghị thượng đỉnh EU. Ông bày tỏ mong muốn "một tín hiệu rõ ràng từ chúng tôi rằng chúng tôi sẵn sàng giúp đỡ", ông Merz nói hôm thứ Năm 19-3, khi bắt đầu cuộc họp của các nguyên thủ quốc gia và chính phủ tại Brüssels. Hội nghị thượng đỉnh cũng bị chi phối bởi tranh chấp về việc viện trợ thêm cho Ukraine, điều đang bị Ungarn ngăn chặn.

Đức có thể làm được nhiều điều, bao gồm cả việc mở và giữ thông thoáng các tuyến đường biển, ông Merz nói, đề cập đến eo biển Hormuz, nơi thực tế đang bị đóng cửa đối với tàu chở dầu. Tuy nhiên, ông nói thêm, "cuộc chiến phải chấm dứt" trước đã. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi các đồng minh NATO tham gia việc bảo đảm an ninh cho eo biển Hormuz. Các đồng minh Tây phương đã bác bỏ điều này, và người Âu châu cũng lên tiếng phản đối việc mở rộng sứ mệnh hải quân Aspides của EU đến eo biển Hormuz trong tuần này.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, đề cập đến các cuộc tấn công gần đây vào cơ sở hạ tầng năng lượng ở Iran và Katar, đã kêu gọi "đàm phán trực tiếp" giữa Iran và Mỹ. "Đây là một sự leo thang liều lĩnh," ông Macron nói, đồng thời nhắc lại lời kêu gọi tạm ngừng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự trong cuộc chiến tranh Iran. "Khi các ngày lễ tôn giáo bắt đầu trong khu vực, tình hình nên lắng xuống, giao tranh nên tạm dừng, ít nhất là trong vài ngày," ông Macron nói.

Đại diện cấp cao của EU, bà Kaja Kallas, kêu gọi "chấm dứt cuộc chiến này, chứ không phải leo thang." Bà cho biết vẫn duy trì liên lạc ngoại giao với Iran "để tìm giải pháp." Tổng thống Litauen, Gitanas Nausėda cho biết ông nhìn chung sẵn sàng hỗ trợ. "Chúng tôi hiểu rằng tình hình rất nghiêm trọng và sẽ xem xét bất kỳ hình thức đóng góp nào," ông nói để đáp lại yêu cầu của Trump.

Tuy nhiên, trọng tâm ban đầu của các cuộc thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh EU có thể sẽ là việc nới lỏng lệnh phong tỏa của Ungarn đối với khoản vay 90 tỷ Euro cho Ukraine. Ungarn sẽ chỉ giúp Ukraine "khi chúng tôi nhận được dầu mỏ của mình," Thủ tướng Ungarn Viktor Orbán nói ngay từ đầu.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là tranh chấp về đường ống dẫn dầu Druzhba, vốn thường vận chuyển dầu của Nga qua Ukraine đến Ungarn và Slowakei. Theo các nguồn tin của Ukraine, đường ống này đã bị hư hại trong một cuộc tấn công của Nga hồi tháng Giêng. Do thiếu nguồn cung dầu, ông Orbán đang ngăn chặn cả khoản vay 90 tỷ Euro của EU dành cho Ukraine, đã được thống nhất chung vào tháng 12, và gói trừng phạt mới chống lại Nga.

Tổng thống Ukraine Wolodymyr Selenskyj, người tham gia hội nghị thượng đỉnh qua liên kết Video, đã cho biết đường ống sẽ được sửa chữa vào đầu tháng 5. EU đã đề nghị sẽ chi trả chi phí này.

Thủ tướng Bỉ Bart De Wever chỉ trích việc ông Orbán ngăn chặn là "không thể chấp nhận được". Ông Merz cho biết thỏa thuận vay vốn, mà Ungarn cũng đã phê duyệt. "Tôi cho rằng tất cả các quốc gia thành viên trong Liên minh Âu châu sẽ tuân thủ nó", Thủ tướng nói. Ông Macron cũng đề cập đến quyết định hiện hành của Hội đồng. "Tôi muốn chúng ta đạt được tiến triển trong việc hỗ trợ Ukraine, điều mà nước này đang rất cần, và thực hiện cam kết của chúng ta đối với khoản vay 90 tỷ Euro", ông nói.

Hội nghị thượng đỉnh cũng dự kiến ​​sẽ thông qua một lịch trình để giảm bớt thủ tục hành chính và các chiến lược nhằm làm sâu sắc thêm thị trường chung. Một chủ đề khác của hội nghị thượng đỉnh là các biện pháp khả thi để giảm giá năng lượng, vốn đã tăng vọt do chiến tranh với Iran. Đức bác bỏ việc áp giá trần trên toàn Âu châu nhưng sẵn sàng xem xét "những điều chỉnh nhỏ" đối với hệ thống giao dịch khí thải của Âu châu.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 20-3-2026