PHONG TRÀO ĐÒI ĐỘC LẬP Ở ALBERTA : CARNEY KÊU GỌI MỸ TÔN TRỌNG CHỦ QUYỀN CỦA KANADA

Sau các báo cáo về các cuộc gặp giữa các quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ và những người ủng hộ độc lập từ tỉnh Alberta giàu tài nguyên của Kanada, Thủ tướng Kanada Mark Carney đã kêu gọi Mỹ tôn trọng chủ quyền của đất nước ông. "Tôi mong chính phủ Mỹ tôn trọng chủ quyền của Kanada," ông Carney nói hôm thứ Năm 29-1 (giờ địa phương) tại một cuộc họp báo với các chính trị gia trong khu vực, khi các nhà báo hỏi ông về báo cáo được đăng trên tờ Financial Times.

Theo tờ báo này, các đại diện hàng đầu của một nhóm tự xưng là Dự án Thịnh vượng Alberta (APP) đã gặp gỡ các quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ ba lần kể từ tháng Tư. Nhóm này đã nhận được sự cho phép để thu thập chữ ký cho một cuộc trưng cầu dân ý về độc lập. Mục tiêu là để tỉnh phía tây Kanada này trở thành một quốc gia độc lập.

Một cuộc trưng cầu dân ý có thể được tổ chức sớm nhất vào mùa thu này. Tuy nhiên, theo các cuộc thăm dò, phong trào độc lập sẽ thất bại. Một cuộc khảo sát do Viện Ipsos công bố vào ngày 23 tháng 1 cho thấy chỉ có 28% cư dân Alberta sẽ bỏ phiếu cho độc lập.

Trong số các chính trị gia khu vực có mặt tại cuộc gặp với ông Carney có Thủ hiến cánh hữu của Alberta, Danielle Smith. Bà Smith là người ủng hộ việc khai thác dầu mỏ và trước đây đã từng đến thăm Tổng thống Mỹ Donald Trump tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago ở Florida.

Tuần trước, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã thể hiện sự ủng hộ đối với phong trào độc lập của Alberta: "Alberta là đối tác tự nhiên của Mỹ. Họ có nguồn tài nguyên dồi dào. Người dân Alberta rất độc lập," ông Bessent nói với đài phát thanh cánh hữu Real America's Voice.

Khi được hỏi về các báo cáo về các cuộc gặp, một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ nói với AFP: "Bộ thường xuyên gặp gỡ các đại diện của xã hội dân sự. Như thông lệ trong các cuộc họp thường kỳ như vậy, không có cam kết nào được đưa ra."

Ông Carney cho biết ông Trump không đề cập đến vấn đề độc lập của Alberta hay phong trào độc lập ở tỉnh Quebec nói tiếng Pháp trong bất kỳ cuộc trò chuyện trực tiếp nào giữa hai người. Không giống như phong trào kéo dài hàng thập kỷ và được tổ chức bài bản ở Quebec, nguyện vọng độc lập của Alberta trước đây chưa từng gây ra mối đe dọa nào đối với sự thống nhất của Kanada.

Ông Carney và ông Trump đã bất đồng quan điểm trong nhiều tháng. Sau khi tái đắc cử năm 2024 và trong những tháng đầu nhiệm kỳ tổng thống, Trump liên tục gọi nước láng giềng phía bắc của Mỹ là "tiểu bang thứ 51" và tuyên bố rằng Kanada sẽ được hưởng lợi từ việc sát nhập. Gần đây, Trump đã đăng một hình ảnh do trí tuệ nhân tạo tạo ra trên dịch vụ trực tuyến Truth Social của mình, cho thấy ông đang ngồi sau bàn làm việc trong Phòng Bầu dục. Bên cạnh ông là một bản đồ mô tả lãnh thổ của Mỹ trải dài sang Venezuela, Kanada và Greenland, ám chỉ việc Mỹ hoàn toàn chiếm đóng các quốc gia này.

Chính phủ Alberta đã chỉ trích chính quyền quan tâm đến khí hậu của cựu Thủ hiến Justin Trudeau ở Ottawa là thù địch với ngành dầu khí, vốn là động lực kinh tế của tỉnh. Các chính trị gia khu vực cáo buộc Trudeau cản trở các dự án cơ sở hạ tầng của các công ty dầu khí.

Lãnh đạo khu vực của Alberta, bà Smith, tuyên bố hôm thứ Năm rằng bà cũng mong muốn "chính phủ Mỹ tôn trọng chủ quyền của Kanada" và nhấn mạnh rằng bà sẽ nêu tất cả các vấn đề liên quan đến sự can thiệp của Washington vào cuộc trưng cầu dân ý.

Bà Smith tái khẳng định sự ủng hộ của mình đối với "một Alberta có chủ quyền trong một Kanada thống nhất". Bà cáo buộc Trudeau đã gieo rắc bất hòa trong tỉnh của bà trong suốt 10 năm cầm quyền.

Ông Smith từng cho rằng việc ông Carney hợp tác với Alberta trong việc xây dựng đường ống dẫn dầu mới ra bờ biển Thái Bình Dương có thể giúp giảm bớt sự ủng hộ cho phong trào độc lập. Tuy nhiên, đường ống dự kiến ​​chạy qua tỉnh British Kolumbien đang gây tranh cãi. Các thành viên của cộng đồng người bản địa đã tuyên bố ý định ngăn chặn dự án này. Thủ hiến British Kolumbien, ông David Eby, hôm thứ Ba 27-1 đã cáo buộc những người ly khai ở Alberta tội "phản quốc".

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 31-1-2026