ĐÀI LOAN MỘT HÒN ĐẢO KHÔNG THỂ THAY THẾ VÌ NGUỒN CUNG CHIP - MÀ THẾ GIỚI ĐANG PHỤ THUỘC

Nguồn Frankfurter Allgemeine Zeitung:  Mỗi khi CEO của Nvidia, Jensen Huang, xuất hiện ở Đài Loan, ông đều thích nhấn mạnh nguồn gốc đảo quốc của mình. Ông thường xuyên sử dụng các thành ngữ Đài Loan trong bài phát biểu và hết lời ca ngợi những khu chợ đêm đặc trưng với các quầy bán bạch tuộc nướng. Khi xuất hiện tại hội trường hòa nhạc chật kín người ở Đài Bắc tuần này, ông đã chiếu hình ảnh hòn đảo lên tường, xung quanh là logo của hàng trăm công ty đối tác, chỉ vào một công ty và nói: "Đây là công ty tôi thích nhất." Đó là tên của một nhà hàng bánh bao ở thủ đô Đài .

Quan trọng hơn nhiều đối với tập đoàn này, vốn đã tự khẳng định vị thế là người chơi thống trị trong cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI) và với vốn hóa thị trường hơn 5 nghìn tỷ USD, là công ty có giá trị nhất thế giới, chính là các đối tác khác của họ. Những đối tác này bao gồm nhà sản xuất theo hợp đồng TSMC, đơn vị sản xuất hầu hết các chip mạnh nhất thế giới, và MediaTek. Công ty này, cùng với Nvidia và nhà chế tạo chip Arm của Anh, đã phát triển các bộ ứng dụng AI được kỳ vọng sẽ "cách mạng hóa" hệ điều hành Windows của Microsoft bắt đầu từ mùa thu năm 2026. “Chúng tôi sẽ chẳng là gì nếu không có Đài Loan,” CEO của Arm, René Haas, thẳng thắn thừa nhận khi phát biểu tại sự kiện Computex ở Taipeh (Đài Bắc) tuần này.

Một hệ sinh thái khó có thể sao chép

Một điều trở nên rõ ràng tại hội chợ thương mại: Nếu trí tuệ nhân tạo, như nhiều dự đoán, ngày càng thâm nhập vào nhiều lĩnh vực kinh doanh và đời sống thường nhật, điều này sẽ càng làm tăng sự phụ thuộc của nền kinh tế thế giới vào Đài Loan. Hầu hết các Chip điện toán hiệu năng cao cần thiết cho AI đều đang được sản xuất tại các nhà máy của TSMC. Công ty này nổi lên vào những năm 1990 bằng cách tiếp nhận việc sản xuất các Chip được xử dụng bởi các công ty kỹ nghệ Tây phương nhiều thập kỷ, tập đoàn này đã thiết lập vô số cơ sở sản xuất trên đảo. Chúng rất đắt đỏ và phức tạp. Hơn nữa, một hệ sinh thái vững chắc gồm các viện nghiên cứu, nhà cung cấp và nhà sản xuất Chip đảm bảo rằng ngành kỹ nghệ Chip của Đài Loan hầu như không thể sao chép ở bất kỳ quốc gia nào khác.

Nếu cần thêm bằng chứng, CEO của Nvidia, Huang, đã cung cấp điều đó với kế hoạch đầu tư được công bố chỉ vài ngày trước: tập đoàn Mỹ sẽ đầu tư 150 tỷ đô la mỗi năm vào Đài Loan. Các thông báo đầu tư của TSMC cũng cho thấy hòn đảo này, có diện tích xấp xỉ bang Baden-Württemberg của Đức, sẽ vẫn là "trung tâm của cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo", như ông Huang gọi, trong tương lai gần. TSMC đã công bố các khoản đầu tư lên tới 56 tỷ đô la chỉ riêng trong năm tài chính hiện tại. Con số này còn nhiều hơn cả SAP và Siemens cộng lại trong thời gian gần đây.

Ngay cả hàng tỷ đô la trợ cấp mà Âu châu, Hoa Kỳ và Nhật Bản đã dành cho TSMC để xây dựng ít nhất một số nhà máy của hãng tại đây cũng dường như chỉ là những khoản nhỏ bé so với con số này. Nhà máy mới mà TSMC hiện đang xây dựng ở Dresden (Đúc) cùng với Bosch, Infineon và NXP dự kiến ​​sẽ có chi phí 10 tỷ Euro, một nửa trong số đó sẽ do người đóng thuế Đức chi trả. Tuy nhiên, nhà máy này sẽ sản xuất các chất bán dẫn tương đối đơn giản cho ngành kỹ nghệ sản xuất ô tô. Nó sẽ không được xử dụng để thúc đẩy sự phát triển của trí tuệ nhân tạo.

Mức độ nhanh chóng mà tình trạng tắc nghẽn nguồn cung chất bán dẫn có thể đe dọa các công ty kỹ nghệ truyền thống đã được chứng minh trong những năm gần đây, đầu tiên là trong quá trình phục hồi kinh tế thế giới sau đại dịch Covid và sau đó là trong cuộc tranh chấp giữa Trung Quốc và Hòa Lan về nhà cung cấp phụ tùng ô tô NXP. 

Trong cả hai trường hợp, các chất bán dẫn quan trọng đều trở nên khan hiếm, khiến dây chuyền sản xuất tại nhiều công ty trên toàn thế giới bị đình trệ. Nếu ngành kỹ nghệ Đức không muốn tụt hậu trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, họ chắc chắn sẽ phải phụ thuộc vào chất bán dẫn, mà họ sẽ mua trực tiếp từ Đài Loan hoặc thông qua các công ty kỹ nghệ từ các quốc gia khác.

Xung đột dai dẳng với Trung Quốc: Việc nền kinh tế thế giới phải gần như hoàn toàn dựa vào nguồn cung từ Đài Loan cho một trong những sản phẩm quan trọng nhất của mình là một nghịch lý của lịch sử. Không chỉ hòn đảo này nằm ở vị trí địa lý trong một khu vực thường xuyên bị đe dọa bởi động đất và bão, mà trên hết, cuộc xung đột chưa được giải quyết, đang diễn ra với Trung Quốc vẫn treo lơ lửng như thanh gươm Damocles trên trung tâm sản xuất Chip của thế giới. 

Giới lãnh đạo cộng sản ở Bắc Kinh coi hòn đảo này, nơi đã được quản lý tự trị và dân chủ trong gần tám mươi năm, là một tỉnh ly khai mà họ sẵn sàng chiếm giữ bằng vũ lực nếu cần thiết. Gần đây, Donald Trump đã làm suy yếu nghiêm trọng những đảm bảo an ninh lâu đời, ít nhất là ngầm định, từ phía Hoa Kỳ sau cuộc gặp với Tập Cận Bình bằng cách hạ thấp tầm quan trọng của việc cung cấp vũ khí cho Đài Bắc, coi đó như "con bài mặc cả quý giá" trong một thỏa thuận thương mại với Bắc Kinh.

Hậu quả mà một cuộc phong tỏa hoặc chiến tranh vì hòn đảo này gây ra cho nền kinh tế thế giới có thể lớn hơn nhiều so với cuộc xung đột hiện tại ở Vịnh Ba Tư.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 8-6-2026