EU CÂN NHẮC VIỆC TRỪNG PHẠT CÁC BỘ TRƯỞNG CỦA ISRAEL
Artikel von Hanke Vela, JakobScheer, Olga trên Handelsblatt, ngày 18-8: Áp lực đang gia tăng tại Brüssels, thúc giục EU lần đầu tiên áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với các thành viên chính phủ Israel, sau những phát biểu gần đây của các bộ trưởng cánh hữu Israel là Itamar Ben-Gvir và Bezalel Smotrich. Các ngoại trưởng EU dự kiến sẽ thảo luận vấn đề này tại một cuộc họp không chính thức vào ngày 1 và 2 tháng 9. Lập trường của Đức có thể đóng vai trò quyết định, bởi chính phủ nước này là một trong số ít các quốc gia thành viên ngăn chặn việc áp đặt trừng phạt đối với các bộ trưởng nói trên cho đến nay.
Trong một chương trình podcast, Bộ trưởng An ninh Ben-Gvir đã kêu gọi thực hiện các vụ tiêu diệt có mục tiêu nhắm vào "30 đến 40" người tại Gaza mỗi đêm, "không chỉ những kẻ gây ra mối đe dọa tức thời." Ông cho rằng có những người ở đó "không xứng đáng được sống. Họ thậm chí không phải là con người."
Trong khi đó, vào Chủ nhật 16-8, Bộ trưởng Tài chính Smotrich tuyên bố Israel cần "chinh phục hoàn toàn" Dải Gaza, thiết lập chính quyền quân sự và các khu định cư của người Do Thái tại đây, đồng thời khuyến khích người Palestine di cư khỏi Gaza.
Các nghị sĩ Đức tại Nghị viện Âu Châu đã bày tỏ sự ủng hộ rõ ràng đối với các biện pháp trừng phạt. Bà Hildegard Bentele (thuộc đảng CDU), Chủ tịch phái đoàn Nghị viện Âu Châu phụ trách quan hệ với Israel, chia sẻ với tờ *Handelsblatt*: "Tôi cho rằng việc áp đặt các biện pháp trừng phạt có mục tiêu nhắm vào ông Ben-Gvir là một bước đi đúng đắn."
Tuy nhiên, bà Bentele cũng lưu ý rằng thời điểm hiện tại, đang trong giai đoạn vận động tranh cử tại Israel, là không thuận lợi, bởi ông Ben-Gvir có thể sẽ lợi dụng các biện pháp này để phục vụ chiến dịch tranh cử của mình. "Dù vậy, điều gì đúng về mặt nguyên tắc thì vẫn là đúng," bà Bentele nói tiếp. "Những phát biểu mang tính phi nhân hóa của ông ta không thể không phải gánh chịu hậu quả."
Dù vậy, vị chủ tịch phái đoàn nhấn mạnh cần phải phân biệt rõ ràng giữa đề nghị này và các biện pháp trừng phạt nhắm vào chính Nhà nước Israel. Việc trừng phạt Nhà nước Israel sẽ là "một hướng đi sai lầm và cũng không nên nhận được sự ủng hộ của đa số trong tương lai."
Nữ chính trị gia thuộc phe bảo thủ này đang nhận được sự ủng hộ từ đảng Xanh, đảng SPD và đảng FDP. Bà Hannah Neumann (đảng Xanh), chuyên gia về chính sách quốc phòng, phát biểu trên tờ *Handelsblatt*: "Đức cần phải từ bỏ lập trường cản trở vô lý của mình và đồng ý áp đặt trừng phạt đối với Itamar Ben-Gvir tại Hội đồng. Chính phủ Đức đang bắt đầu hành xử giống hệt như cách Viktor Orbán từng làm." "Lời kêu gọi của Ben-Gvir về việc giết chóc hàng đêm ở Gaza là hành động đáng khinh bỉ và hoàn toàn không thể biện minh," Nghị sĩ Nghị viện Âu Châu Moritz Körner (thuộc đảng FDP) thẳng thắn tuyên bố. "Ông ta không đại diện cho một Israel tự do, dân chủ, một quốc gia mà chúng ta không nên từ bỏ hợp tác, chính vì để có thể đối trọng với những tiếng nói như của ông ta," ông Körner nói thêm.
Tại Berlin, lập trường lâu nay của Đức về việc phản đối các biện pháp trừng phạt của EU đối với các thành viên chính phủ Israel cũng đang bắt đầu lung lay. Hôm thứ Ba 18-8, ông Jürgen Hardt, người phát ngôn về chính sách đối ngoại của đảng CDU, đã kêu gọi áp đặt trừng phạt đối với Ben-Gvir trên tờ báo trực tuyến *Politico* của Mỹ, qua đó gây áp lực lên chính phủ liên bang. Trước đó, chuyên gia chính sách đối ngoại Wadephul (cũng thuộc CDU) từng bác bỏ ý tưởng trừng phạt các thành viên chính phủ Israel.
"Bất kỳ ai cũng sẽ lên án những phát ngôn phi nhân tính của Ben-Gvir. EU nên trừng phạt ông ta như một tín hiệu khẳng định giá trị phổ quát của phẩm giá con người và quyền con người," ông Hardt chia sẻ với *Politico*. Theo quan điểm của ông, một nội các Israel không có các bộ trưởng cực đoan như Ben-Gvir và Smotrich sẽ giúp Israel và EU xích lại gần nhau hơn.
Phó Thủ tướng Lars Klingbeil (thuộc đảng SPD) cũng đã lên tiếng vào thứ Ba về những bình luận gần đây của Ben-Gvir, trong đó đề nghị cố ý giết hại từ 30 đến 40 người tại Gaza mỗi đêm. Ông Klingbeil mô tả hành vi này là "phi nhân tính" và cho rằng cần phải xem xét "rất nghiêm chỉnh" việc áp đặt các biện pháp trừng phạt ở cấp độ Âu châu. Đồng thời, ông nhấn mạnh: "Tôi sát cánh cùng Nhà nước Israel. Nhưng tôi không ủng hộ những bộ trưởng như vậy." Theo thông tin từ tờ *Handelsblatt*, chính phủ Đức hiện không còn loại trừ khả năng áp đặt các biện pháp trừng phạt có mục tiêu. Tuy nhiên, Berlin muốn tránh ủng hộ động thái này cho đến sau cuộc bầu cử quốc hội Israel vào ngày 27 tháng 10.
Bộ Ngoại giao Liên bang Đức cho biết chính phủ có cái nhìn "phê phán" đối với Ben-Gvir. Về vấn đề trừng phạt, hiện đang có một cuộc thảo luận tại cấp độ EU mà chính phủ không muốn bình luận thêm.
Trước đó một năm, người đứng đầu chính sách đối ngoại của EU, bà Kaja Kallas, đã trình bày một gói trừng phạt toàn diện đối với Israel. Ngoài các biện pháp trừng phạt cá nhân nhắm vào hai bộ trưởng cực hữu của Israel, đề nghị này còn bao gồm việc đình chỉ nội dung thương mại trong Hiệp định Liên kết EU-Israel. Cho đến nay, chưa có đề nghị ngoại giao EU, lập trường của Đức là yếu tố quyết định trong vấn đề này. Áo, Hungary và Cộng hòa Séc cũng là những nước phản đối các biện pháp trừng phạt tính đến thời điểm hiện tại. Tuy nhiên, các báo cáo cho thấy nếu Đức thay đổi quan điểm, nhiều khả năng các nước này cũng sẽ từ bỏ sự phản đối của mình.
Tính đến nay, EU đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 12 người định cư Israel theo đường lối cực đoan và 9 tổ chức bị cáo buộc có hành vi bạo lực liên quan đến người định cư. Vào tháng 4 năm 2024, Hội đồng EU ban đầu đã đưa 4 cá nhân và 2 tổ chức vào danh sách trừng phạt do các hành vi vi phạm nghiêm trọng quyền con người đối với người Palestine tại Bờ Tây. Năm cá nhân và 3 tổ chức khác đã được bổ sung vào tháng 7 năm 2024. Đến cuối tháng 5 năm 2026, thêm 3 cá nhân và 4 tổ chức nữa cũng bị đưa vào danh sách này.
Tài sản của các cá nhân và tổ chức bị trừng phạt nằm trong phạm vi EU đã bị phong tỏa. Họ không được phép tiếp cận bất kỳ nguồn vốn hay nguồn lực kinh tế nào. Các cá nhân có tên trong danh sách cũng bị cấm nhập cảnh.
Cho đến nay, các quốc gia thành viên EU vẫn chưa thể đạt được sự đồng thuận về các biện pháp bổ sung đối với Israel, chẳng hạn như trừng phạt các bộ trưởng hoặc hạn chế các ưu đãi thương mại hay hoạt động thương mại với các khu định cư.
Bên cạnh việc đình chỉ hiệp định thương mại giữa Israel và EU, một số quốc gia thành viên, bao gồm Pháp, Tây Ban Nha và Bỉ, đang kêu gọi hạn chế giao thương đối với hàng hóa có nguồn gốc từ các vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng. Tuy nhiên, chính phủ Đức cho đến nay vẫn bác bỏ các biện pháp này.
Mặc dù vậy, Tòa án Công lý Âu Châu (ECJ) đã ra phán quyết từ năm 2010 rằng hàng hóa từ Bờ Tây không đủ điều kiện hưởng các ưu đãi thuế quan theo Hiệp định Liên kết EU-Israel. Phán quyết này bắt nguồn từ một vụ tranh chấp liên quan đến công ty Brita của Đức. Công ty này đã nhập cảng máy tạo nước có ga, phụ kiện và Siro từ nhà sản xuất Soda-Club của Israel vào Đức; các sản phẩm này được sản xuất tại Mishor Adumim, một khu công nghiệp nằm gần khu định cư Ma’ale Adumim của Israel tại vùng Bờ Tây bị chiếm đóng.
Brita đã tìm cách xin hưởng các ưu đãi thuế quan theo Hiệp định Liên kết EU-Israel cho số hàng hóa này. Tòa án Công lý Âu Châu phán quyết rằng hàng hóa từ vùng Bờ Tây bị chiếm đóng không được hưởng các ưu đãi thương mại của hiệp định EU-Israel, nghĩa là chúng không thể được phân loại là hàng hóa của Israel.
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 20-8-2026
