EO BIỂN HORMUZ VẪN CÒN NHIỀU BẤT ỔN DO NGOẠI GIAO BẾ TẮC - CÁC HOẠT ĐỘNG VẬN CHUYỂN HÀNG HÓA VẪN BỊ GIÁN ĐOẠN
Mọi hy vọng về việc mở cửa lại eo biển Hormuz vẫn chưa có tiến triển cụ thể. Tờ Guardian Weekly cho biết, các nỗ lực giảm căng thẳng và mở cửa lại eo biển đã bị đình trệ, trong khi AP mô tả tuyến đường thủy này là trọng tâm của cuộc khủng hoảng sau khi Iran đe dọa đóng cửa và Mỹ đáp trả bằng cách phong tỏa các cảng và tàu của Iran.
Đối với các người dân và doanh nghiệp ở xa vùng Vịnh, sự bất ổn đã trở nên rõ rệt. Sự gián đoạn kéo dài ở Hormuz có thể khiến giá dầu và khí đốt duy trì ở mức cao, đẩy chi phí vận chuyển lên cao và ảnh hưởng đến giá nhiên liệu, vận tải hàng hóa và vé máy bay. Đó là lý do tại sao thị trường phản ứng mạnh mẽ với bất kỳ diễn biến mới nào từ khu vực. Tác động rộng lớn hơn này là kết quả của vai trò của eo biển trong giao dịch năng lượng và phản ứng của thị trường đối với cuộc xung đột.
Tại sao việc mở cửa lại vẫn còn nhiều bất ổn
Lý do chính là vấn đề an ninh vẫn chưa được giải quyết. Tờ Guardian loan tin rằng Iran đã rải thủy lôi dày đặc ở eo biển Hormuz và thậm chí có thể không biết vị trí của tất cả các quả thủy lôi đã rải. Điều này có nghĩa là việc mở lại eo biển không chỉ phụ thuộc vào ngoại giao mà còn phụ thuộc vào một chiến dịch rà phá bom mìn nguy hiểm và tốn nhiều thời gian.
Điều này ngụ ý rằng chỉ một thỏa thuận chính trị thôi có thể không đủ để nhanh chóng khôi phục giao thông hàng hải bình thường. Ngay cả khi căng thẳng giảm bớt, các chủ tàu, công ty bảo hiểm và lực lượng hải quân vẫn phải có thể dựa vào việc tuyến đường này an toàn về mặt vật lý để lưu thông. Kết luận này xuất phát từ mối đe dọa bom mìn được báo cáo và khó khăn trong việc rà phá chúng.
Giao thông hàng hải vẫn chưa trở lại bình thường.
Các báo cáo gần đây cho thấy tuyến đường thủy vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng. CBS loan tin vào ngày 17 tháng 4 rằng eo biển vẫn thực tế bị đóng cửa đối với hầu hết các tàu thương mại, trong khi AP trước đó đã mô tả cuộc khủng hoảng nghiêm trọng đến mức Washington bắt đầu phong tỏa các tàu ra vào các cảng của Iran trong nỗ lực buộc nó phải mở lại.
Sự gián đoạn không chỉ liên quan đến việc đóng cửa chính thức. Nó còn liên quan đến sự răn đe, rủi ro và kiềm chế. Ngay cả trước khi việc mở cửa hoàn toàn được xác nhận, các chủ tàu và công ty bảo hiểm phải quyết định xem tuyến đường có đủ an toàn hay không?. Điều này có thể trì hoãn quá trình bình thường hóa rất lâu sau khi các tiêu đề ngoại giao đã lắng xuống. Đánh giá này dựa trên tình trạng phong tỏa đang diễn ra và các biện pháp đang được chuẩn bị cho bảo hiểm hàng hải.
Áp lực quân sự đã gia tăng chứ không giảm.
Một lý do khác cho sự bất ổn là áp lực từ phía Mỹ tiếp tục gia tăng. Hãng tin AP đưa tin rằng quân đội Mỹ đã mở rộng hoạt động ra ngoài phạm vi phong tỏa và hiện có thể hành động chống lại các tàu thuyền liên kết với Iran trên toàn thế giới. Điều này cho thấy cuộc đối đầu trên biển đang leo thang chứ không phải hạ nhiệt.
Điều này tạo ra một tình thế khó xử cho ngoại giao. Washington đang cố gắng gây áp lực lên Teheran để mở lại tuyến đường hàng hải này, nhưng việc thực thi càng khó chuyển các cuộc đàm phán thành sự phục hồi kinh tế ổn định. Đánh giá này dựa trên việc đồng thời mở rộng các biện pháp chống lại vận tải biển và việc thiếu thông tin xác nhận về việc mở lại tuyến đường hàng hải qua eo biển Hormuz.
Tại sao thị trường vẫn lo lắng
Các nhà đầu tư đã phản ứng thận trọng với các báo cáo về lệnh ngừng bắn ở các khu vực khác trong vùng, eo biển Hormuz vẫn là rủi ro cấu trúc trung tâm. Tờ Barron’s cho biết, các nhà giao dịch dầu mỏ tiếp tục theo dõi sát sao, vì việc hạn chế di chuyển qua eo biển có thể khiến sự biến động cao, ngay cả khi tâm lý thị trường nói chung được cải thiện nhờ hy vọng ngoại giao.
Điều này giải thích tại sao thị trường lại thận trọng với mọi thông báo về lệnh ngừng bắn. Một thỏa thuận ngừng bắn ở Libanon có thể làm giảm một nguồn rủi ro trong khu vực, nhưng điều đó không tự động có nghĩa là dòng chảy dầu khí qua eo biển Hormuz lại an toàn. Kết luận này xuất phát từ sự khác biệt giữa việc giảm leo thang trên bộ và tình trạng bất ổn trên biển ở Vịnh Ba Tư.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Giai đoạn tiếp theo phụ thuộc vào hai điều xảy ra đồng thời: một thỏa thuận ngoại giao làm giảm nguy cơ tái diễn các cuộc đối đầu, và một biện pháp an ninh hàng hải đáng tin cậy chứng minh cho tàu thương mại thấy rằng eo biển có thể được xử dụng một cách an toàn. Tờ Guardian loan tin rằng việc rà phá thủy lôi bằng các hệ thống của Mỹ như tàu săn thủy lôi không người lái và trực thăng là khả thi, nhưng cũng cảnh báo rằng các hoạt động như vậy sẽ đặt thêm lực lượng vào nguy hiểm nếu giao tranh tiếp diễn.
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 19-4-2026