QUỐC HỘI PHẢN ĐỐI VÌ QUYỀN BỘ TRƯỞNG HẢI QUÂN HUNG CAO BÍ MẬT LỘT CHỨC CÁC CẤP CHỈ HUY MỘT TÀU NGẦM TẤN CÔNG HẠT NHÂN VÀ MỘT NỮ HẠM TRƯỞNG TÀU KHU TRỤC

12/11/2026

 Quốc hội phản đối vì Quyền Bộ trưởng Hải quân Hung Cao bí mật lột chức các cấp chỉ huy một tàu ngầm tấn công chạy bằng nguyên tử, và nữ Hạm trưởng 1 tàu khu trục

---- Quốc hội thắc mắc, phản đối vì Quyền Bộ trưởng Hải quân Hung Cao lặng lẽ lột chức các cấp chỉ huy một tàu ngầm. Bản tin dịch theo AP: Hải quân Mỹ lặng lẽ cách chức một số chỉ huy và quan chức khác, vấp phải sự phản đối từ Quốc hội. Trong những tháng gần đây, Hải quân Mỹ đã âm thầm cách chức hoặc loại bỏ một số sĩ quan cấp cao mà không thông báo công khai như thông lệ, hành động này đã vấp phải sự phản đối từ Quốc hội.

Hai nhà lập pháp thuộc Đảng Dân chủ cho biết hôm thứ Năm rằng, Hải quân đã không thông báo cho Quốc hội về việc cách chức toàn bộ đội ngũ lãnh đạo của một tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân vào tháng trước, sau khi tàu này xảy ra va chạm dưới nước. Ngoài ra, theo một quan chức quốc phòng (yêu cầu giấu tên vì đây là vấn đề nhân sự nhạy cảm), vào tháng 9, Hải quân cũng đã cách chức chỉ huy một tàu khu trục đang được triển khai tại Trung Đông.

Bác sĩ Brian Monahan, một Chuẩn đô đốc Hải quân đồng thời là bác sĩ phụ trách chăm sóc sức khỏe cho các thành viên Quốc hội và Tòa án Tối cao, cũng đã rời khỏi vị trí của mình trong thời gian Hải quân tiến hành một cuộc điều tra – sự việc này không hề được công bố hay xác nhận công khai.

Cả ba trường hợp trên đều đi ngược lại chính sách lâu nay của Hải quân Mỹ, vốn thường công khai các quyết định cách chức đối với các chỉ huy và quan chức cấp cao. Những sự việc này cũng diễn ra trong bối cảnh mức độ bảo mật đối với các hoạt động quân sự – đặc biệt là tại Trung Đông – ngày càng tăng cao.

Trong thư gửi các lãnh đạo Hải quân, các Dân Biểu Joe Courtney (tiểu bang Connecticut) và Adam Smith (tiểu bang Washington) viết: "Việc Hải quân không thông tin kịp thời đã biến một quy trình chia sẻ thông tin lẽ ra phải là thông lệ tiêu chuẩn, trở thành vấn đề gây nghi ngại về cam kết minh bạch của Hải quân, cũng như cam kết duy trì mối quan hệ làm việc hiệu quả với Quốc hội".

Những diễn biến này có thể dẫn đến một phiên điều trần phê chuẩn đầy căng thẳng vào tuần tới đối với quyền Bộ trưởng Hải quân Hung Cao, người đang nỗ lực để chính thức đảm nhận vị trí quan chức dân sự cao nhất của quân chủng này.

Trong thư gửi ông Hung Cao và sĩ quan cấp cao nhất của Hải quân, Đô đốc Daryl Caudle, hai Dân Biểu Courtney và Smith bày tỏ "sự thất vọng sâu sắc" trước việc Hải quân không thông báo cho Ủy ban Quân vụ Hạ viện về quyết định cách chức chỉ huy, phó chỉ huy và hạ sĩ quan cấp cao nhất trên tàu ngầm USS South Dakota.

Bức thư nêu rõ rằng họ bị cách chức sau khi tàu ngầm va chạm với một vật thể dưới đáy biển; tuy nhiên, phía Hải quân từ chối đưa ra bình luận công khai.

Cũng vào ngày 27 tháng 9, Hải quân đã cách chức một sĩ quan chỉ huy... Theo một quan chức quốc phòng, Caitlin Cunningham, chỉ huy tàu khu trục USS Michael Murphy – con tàu được triển khai để hỗ trợ các hoạt động chống lại Iran – đã bị cách chức do cấp trên không còn tin tưởng vào năng lực của bà. Bà mới đảm nhiệm vị trí này chưa đầy một năm.

Thông thường, việc cách chức một sĩ quan như bà Cunningham sẽ được Hải quân công bố trong vòng vài ngày, nhưng quân chủng này đã không đưa ra bình luận công khai nào, ngay cả khi được hỏi về vấn đề đó.

Hôm thứ Năm, Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Mike Rounds (tiểu bang South Dakota) và Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Alex Padilla (tiểu bang California) cũng xác nhận việc ông Monahan – bác sĩ phụ trách y tế cho Quốc hội và Tòa án Tối cao – đã rời khỏi vị trí của mình, tuy nhiên họ không cung cấp thêm chi tiết.

Theo một nguồn tin nắm rõ sự việc (yêu cầu giấu tên vì không được phép thảo luận về vấn đề này), Hải quân Mỹ đã mở một cuộc điều tra.

Trong gần 18 năm, ông Monahan giữ vị trí đứng đầu Văn phòng Bác sĩ phụ trách y tế (Office of the Attending Physician). Cơ quan này chịu trách nhiệm cung cấp hỗ trợ y tế khẩn cấp cho các thành viên Quốc hội, Tòa án Tối cao, cũng như các nhân viên Quốc hội và khách đến thăm.

Ông Monahan từng xuất hiện trên truyền thông khi thảo luận về các vấn đề như tình trạng sức khỏe của Thượng nghị sĩ Mitch McConnell, hay khi trực tiếp tiêm vaccine COVID-19 cho Chủ tịch Hạ viện lúc bấy giờ là bà Nancy Pelosi.

Các hạn chế về việc chia sẻ thông tin trong quân đội không chỉ giới hạn ở Hải quân.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (US Central Command) – đơn vị giám sát các hoạt động tại Trung Đông – đã công bố rất ít thông tin chi tiết về các cuộc tấn công hạn chế gần đây nhắm vào Iran. Họ từ chối bình luận hoặc nêu rõ mức độ thiệt hại đối với các căn cứ hay khí tài, với lý do cần bảo đảm an ninh tác chiến.

Các nhà cung cấp hình ảnh vệ tinh lớn có hợp đồng với Mỹ đã chặn hoặc trì hoãn việc công khai hình ảnh trong khu vực theo yêu cầu từ các quan chức Mỹ. Theo phân tích của hãng tin Associated Press, điều này khiến phải mất nhiều tháng người ta mới xác định được rằng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa của Iran đã làm hư hại hoặc phá hủy nhiều công trình tại 26 căn cứ quân sự và các địa điểm khác có vũ khí của Mỹ trong khu vực.

NguồnViệtBáo: https://vietbao.com/a326883/q?fbclid=IwY2xjawVkNhxleHRuA2FlbQIxMABwZG9mAWJyaWQRMTZiVDdNdk5wSVJqMU1WWUpzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEf8_1loWKFs_2Nc5vnXIMs7cFf46opQUXjYLL2suEVpFJ5TxGAvHbSXNEQ3B8_aem_jZ7NimIQWSXp9tZfUZmvVg&__cf_chl_tk=dt6eeJgF1bNhupubYop4rm4lRFea7N_ywHSxRN_o71U-1794594509-1.0.1.1-De9rSAoyNl_kxceNRS862lr2GmEgf5g97wIC2KovzHE 

 ĐIỆN KREMLIN ĐẶT ĐIỀU KIỆN CHO SỰ THAM GIA CỦA ÂU CHÂU VÀO CÁC CUỘC ĐÀM PHÁN UKRAINE

Ngày 13 tháng 11 (Reuters) - Sau đây là những diễn biến xung quanh cuộc chiến ở Ukraine. Một số thông tin chưa thể được xác minh độc lập.

12:31 chiều - Nga cho biết, họ đang sẵn sàng cho phép các quốc gia Âu châu tham gia vào các cuộc đàm phán hòa bình Ukraine, với điều kiện họ công nhận thiện chí đóng góp vào tiến trình hòa bình của các nước này. "Ngay khi chúng tôi công nhận ý định chân thành và sự sẵn sàng đóng góp vào tiến trình hòa bình của họ, chúng tôi sẽ có thể đưa ra quyết định về một cuộc đối thoại để giải quyết xung đột Ukraine trên một khuôn khổ mở rộng", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với các phóng viên. Ông đang trả lời câu hỏi về việc liệu các cuộc đàm phán có được nối lại trong tương lai gần với các đại diện Âu châu ngoài các đại diện từ Ukraine, Nga và Hoa Kỳ hay không. Tuyên bố này cho thấy Nga vẫn chưa cam kết sẽ đưa các nước Âu châu vào vòng đàm phán tiếp theo. Tuy nhiên, các nhà đàm phán Hoa Kỳ hôm thứ Năm 12-11 tuyên bố rằng Tổng thống Vladimir Putin đã đồng ý cho họ tham gia.

11:36 sáng - Lãnh đạo Nga cho biết họ sẵn sàng cho một chiến dịch nhân đạo để sơ tán dân thường khỏi thành phố Kostyantynivka ở miền đông Ukraine. Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết trong một cuộc họp báo qua điện thoại rằng đảm bảo an ninh đầy đủ là điều kiện tiên quyết. Chiến dịch sẽ theo mô hình tương tự như chiến dịch đã được sử dụng hồi tháng 10 tại thành phố Oleshky. Peskov kêu gọi Mỹ gây ảnh hưởng lên phía Ukraine để đảm bảo sự chấp thuận của Kiew cho chiến dịch như vậy. Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề nghị một chiến dịch nhân đạo chung Nga-Ukraine tại Kostyantynivka trong cuộc gặp với các nhà trung gian hòa giải của Mỹ là Steve Witkoff và Jared Kushner tại Điện Kremlin. Theo Putin, thành phố này do Nga kiểm soát. Ukraine đã bác bỏ tuyên bố này trong quá khứ.

9:57 sáng - Một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào một khu công nghiệp ở thành phố Volgograd phía nam nước Nga đã khiến 4 người thiệt mạng, theo các nguồn tin của Nga. Hai người khác bị thương, thống đốc khu vực, Andrei Bocharov, thông báo. Volgograd là nơi đặt một nhà máy lọc dầu lớn thuộc tập đoàn Lukoil, cũng như nhiều cơ sở công nghiệp khác. Các video lan truyền trên mạng xã hội, ban đầu chưa được xác minh, được cho là đã ghi lại một vụ cháy lớn tại nhà máy lọc dầu. Người dân cũng cho biết đã nghe thấy những tiếng nổ lớn vào ban đêm. Tuy nhiên, chưa có xác nhận chính thức nào về một cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu. Cơ sở này đã bị nhắm mục tiêu nhiều lần trong những tháng gần đây. Ukraine đã tăng cường đáng kể các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu của Nga kể từ cuối tháng 10, sau khi thỏa thuận ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng do Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố không có hiệu lực.

9:39 sáng - Chính quyền Nga đã báo cáo về một vụ nổ xe hơi khác, lần này khiến một người thiệt mạng. Ủy ban Điều tra, cơ quan xử lý các tội phạm nghiêm trọng, thông báo rằng một cuộc điều tra đã được khởi động về vụ việc ở Moscow. Theo các báo cáo của truyền thông Nga, chiếc xe phát nổ thuộc về nhà cố vấn chính trị người Ukraine lưu vong Sergei Zavorotny. Cựu phát ngôn viên của cựu Thủ tướng Ukraine Mykola Azarov đã trốn khỏi Ukraine vào năm 2014 trong các cuộc biểu tình chống lại chính phủ lúc bấy giờ. Theo báo cáo của tờ Kommersant, Zavorotny đã được đưa đến bệnh viện. Vụ việc này là vụ ám sát nghi ngờ mới nhất ở Nga. Hôm thứ Năm, một binh sĩ Nga đã thiệt mạng khi xe của anh ta phát nổ ở St. Petersburg, theo các nhà điều tra.

7:48 sáng - Nga tuyên bố đã tấn công một tàu khác ở Biển Đen. Quân đội đã tấn công một tàu chở hàng ở phía tây nam Odessa đêm qua, Bộ Quốc phòng ở Moscow thông báo. Con tàu đang chở vũ khí và chiến cụ đến Ukraine.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 15-11-2026   

       3000 CẢNH SÁT ĐỨC ĐÃ ĐƯỢC CHUẨN BỊ CHO CUỘC HỌP THƯỢNG               ĐỈNH VỀ UKRAINE ĐƯỢC TỔ CHỨC VÀO TUẦN TỚI TẠI BERLIN

Artikel von dpa, ngày 13-11:  Cảnh sát Berlin đang chuẩn bị cho các hoạt động lớn vào tuần tới do các hội nghị quốc tế với sự tham gia của các đối tượng có nguy cơ cao và một cuộc biểu tình lớn. Liên đoàn Cảnh sát Đức (GdP) cho biết, dự kiến ​​cũng sẽ có khách mời cấp quốc gia được xếp vào nhóm nguy cơ cao (cấp độ 1), điều này có nghĩa là khoảng 3.000 cảnh sát có thể cần được điều động để giữ trật tự cho thủ đô Berlin. Cảnh sát Berlin sẽ được sự hỗ trợ đáng kể từ chính phủ liên bang và tiểu bang.

Thủ tướng Friedrich Merz (CDU) đã mời những người ủng hộ Ukraine trong Liên minh Tự nguyện tham dự cuộc họp vào thứ Năm tuần tới (ngày 19 tháng 11). Một số lượng lớn các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ sẽ đến thủ đô Đức tham dự sự kiện này. Một số người tham gia có thể đến sớm nhất vào tối thứ Tư.

Một diễn đàn kinh doanh lớn giữa Đức và Ukraine sẽ bắt đầu vào thứ Sáu. Do đó, GdP dự đoán rằng nhiều khách mời cấp quốc gia sẽ ở lại qua đêm. Chiều thứ Sáu, sẽ có một cuộc biểu tình khác của nhóm "Gen Z regelt" sẽ bắt đầu, với 15.000 người tham gia đã ghi danh.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái AN, người lính VNCH, ngày 15-11-2026    

 ÂU CHÂU CỬ TOÀN BỘ PHÁI ĐOÀN ĐÀM PHÁN THAM GIA ĐÀM PHÁN VỚI NGA VỀ HÒA BÌNH CHO UKRAINE

Artikel von Hans von der Burchard,Carlotta Diederich /WELT, ngày 13-11: Ngoài Đức và bốn quốc gia khác, các thể chế EU cũng sẽ tham gia vào các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt chiến tranh. Vẫn chưa rõ ai sẽ thực sự đại diện cho Âu châu tại bàn đàm phán với Mỹ, Nga và Ukraine.

Đức, Pháp, Anh, Ý và Ba Lan, cùng với các thể chế EU, sẽ đại diện cho Âu châu trong các cuộc đàm phán với Nga về Ukraine. Các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ các nước thành viên EU đã thống nhất về điều này, Chủ tịch Hội đồng EU António Costa cho biết sau khi kết thúc hội nghị thượng đỉnh tại Dublin. Tờ Politico là đơn vị đầu tiên loan tin về quyết định này.

Tuy nhiên, vẫn chưa rõ ai sẽ có mặt tại bàn đàm phán với Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Ukraine Volodymyr Selenskyy.

Tối thứ Năm 12-11, Mỹ ra tín hiệu rằng Tổng thống Nga Putin sẵn sàng cho phép Âu châu tham gia vào các cuộc đàm phán hòa bình với Ukraine. Có sự đồng thuận về việc đưa các đối tác Âu châu vào vòng đàm phán tiếp theo, nhà đàm phán của Mỹ Jared Kushner cho biết. Dự kiến ​​lịch trình và các chi tiết khác sẽ được công bố trong thời gian ngắn.

“Chính phủ Đức hoan nghênh quyết định này, người phát ngôn của chính phủ Đức nói với Politico. “Giờ đây, điều quan trọng là tập trung vào nội dung của một thỏa thuận hòa bình.”

Trước đó, ông Merz nói: “Đức là một phần không thể thiếu”

Thỏa thuận về nhóm đàm phán đạt được sau một cuộc tranh luận kéo dài. Thủ tướng Friedrich Merz gần đây đã nói rõ rằng ông hoàn toàn kỳ vọng Đức sẽ tham gia trực tiếp vào các cuộc đàm phán hòa bình. “Lần đầu tiên, sẽ có các cuộc đàm phán hòa bình cụ thể trong những tuần tới với sự tham gia của đại diện Âu châu,” ông Merz nói ở Dublin. “Đức là một phần không thể thiếu, điều đó hoàn toàn rõ ràng.”

Tại các cuộc đàm phán hòa bình gần đây nhất ở Abu Dhabi vào thứ Ba và thứ Tư vừa qua, các đại diện của chính phủ Đức cũng đã cùng với các đại biểu từ Pháp, Anh, EU và NATO.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 15-11-2026   

HẢI QUÂN MỸ CÁCH CHỨC 3 SĨ QUAN CHỈ HUY TÀU NGẦM HẠT NHÂN USS SOUTH DAKOTA - SAU MỘT VỤ VA CHẠM DƯỚI NƯỚC

Artikel von Cedric Kienhöfer/FOCUS nline, ngày 13-11: Hải quân Mỹ đã cách chức ba thành viên ban chỉ huy tàu ngầm hạt nhân USS South Dakota. Quyết định cách chức được đưa ra vào ngày 14 tháng 10, sau một vụ va chạm dưới nước. Theo một bức thư từ hai nghị sĩ Quốc hội, chiếc tàu ngầm đã "va phải một vật thể" dưới đáy biển. Hiện vẫn chưa rõ chính xác điều gì đã xảy ra. Theo hãng tin Associated Press, Hải quân Mỹ chưa đưa ra bình luận công khai nào về vụ việc này.

Các sĩ quan bị cách chức bao gồm Chỉ huy trưởng Daniel Goodwin, cấp phó Jacqueline Penichet và sĩ quan cao cấp trong hàng ngũ thủy thủ đoàn, Jon Nogaj. Ông Goodwin mới chỉ nhậm chức chỉ huy vào ngày 30 tháng 6 năm 2026. Được đưa vào hoạt động năm 2019, USS South Dakota là tàu ngầm lớp Virginia, một loại tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân, được thiết kế cho các hoạt động bí mật và nhiệm vụ giám sát.

Các thông số kỹ thuật chính của tàu ngầm USS South Dakota:

Chiều dài: 115 mét

Lượng giãn nước: khoảng 7.800 đến 7.925 tấn (khi lặn)

Tốc độ: hơn 25 hải lý/giờ (khoảng 46 km/h)

Độ sâu lặn: theo công bố là hơn 240 mét

Thủy thủ đoàn: khoảng 132 người (15 sĩ quan, 117 thủy thủ)

Tàu ngầm hạt nhân tiến quá gần đáy biển

Trước đó, vào tháng 9 năm 2026, con tàu từng rơi vào một tình huống nguy cấp khi đang hoạt động trên biển. Một thủy thủ đã phát giác vùng nước nông, hoặc chính là đáy biển, và kịp thời cảnh báo cho cả kíp tàu, giúp tránh được tai nạn. Theo tờ "Task & Purpose" của Mỹ, thủy thủ này đã được Hải quân trao tặng phần thưởng vì hành động kịp thời của mình.

Hiện chưa rõ liệu tàu ngầm có bị hư hại hay có bất kỳ ai trên tàu bị thương hay không. Cũng chưa thể khẳng định liệu sự cố vào tháng 9 có phải là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến các quyết định cách chức vào tháng 10 hay không. Tuy nhiên, hai Hạ nghị sĩ Joe Courtney (Đảng Dân chủ, bang Connecticut) và Adam Smith (Đảng Dân chủ, bang Washington) đã liên kết các vụ cách chức này với sự kiện nêu trên. "Không thể chấp nhận được": Quốc hội yêu cầu Hải quân giải trình.

Các nghị sĩ Courtney và Smith đã chỉ trích Hải quân vì không thông báo cho ủy ban liên quan tại Hạ viện về các quyết định cách chức này. Quốc hội chỉ biết đến sự việc thông qua một bản tin trên phương tiện truyền thông vào ngày 11 tháng 11, gần một tháng sau đó. Trong lá thư gửi Quyền Bộ trưởng Hải quân Hung Cao và sĩ quan cao cấp của Hải quân, Đô đốc Daryl Caudle, họ mô tả sự thiếu sót này là "không thể chấp nhận được".

Mặc dù không có luật nào quy định rõ ràng rằng Hải quân phải thông báo cho Quốc hội khi các chỉ huy bị cách chức, các nghị sĩ lưu ý rằng việc cập nhật cho ủy ban về các sự cố trên biển cũng như những thay đổi trong bộ máy lãnh đạo là thông lệ tiêu chuẩn. Họ dẫn chứng các trường hợp thông báo trước đây sau các vụ va chạm liên quan đến các tàu khu trục USS Fitzgerald và USS John S. McCain, cũng như các sự việc tàu ngầm USS Hartford và USS Connecticut bị mắc cạn.

Các nghị sĩ viết rằng việc thiếu lời giải thích đã để lại những câu hỏi chưa được trả lời liên quan đến tình trạng của tàu ngầm, sự an toàn của thủy thủ đoàn, cùng các vấn đề tiềm ẩn về công tác huấn luyện hoặc quy trình vận hành tiêu chuẩn. Vào thời điểm gửi thư, phía Hải quân vẫn chưa đưa ra lý do cho các quyết định cách chức nêu trên.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 15-11-2026    

 ĐỨC, ANH, PHÁP, Ý VÀ BA LAN SẼ THAM GIA VÀO CÁC CUỘC ĐÀM PHÁN NGA-UKRAINE

Artikel von Augsburger Allgemeine (Deutsch), ngày 15-11:   Trong nhiều năm qua, Nga đã tiến hành một cuộc chiến tranh xâm lược tàn khốc chống lại Ukraine. 

Chiến tranh tại Ukraine: Cập nhật trực tiếp

Một cuộc chiến đã diễn ra tại Ukraine từ năm 2014. Ở miền đông đất nước, các lực lượng ly khai thân Nga, những người từng tuyên bố độc lập cho một số vùng lãnh thổ, đã giao tranh với quân đội chính phủ. Các lực lượng ly khai này kiểm soát một phần các khu vực (được gọi là *oblast*) Luhansk và Donezk. Cuộc chiến bắt đầu sau khi một cuộc xung đột về định hướng tương lai của Ukraine leo thang; tại Kiew, các cuộc biểu tình "Euromaidan" đã diễn ra, với người dân bày tỏ mong muốn thắt chặt quan hệ với Liên minh Âu châu (EU) và ký kết một hiệp định liên kết.

Trong bối cảnh bất ổn đó, sự kiện sáp nhập bán đảo Krim đã xảy ra. Những binh sĩ không mang phù hiệu bất ngờ xuất hiện trong khu vực và ép buộc tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý, một cuộc bỏ phiếu không được quốc tế công nhận. Cuối năm 2014, Tổng thống Nga Vladimir Putin thừa nhận rằng binh sĩ Nga đã tham gia vào việc chiếm đóng Krim. Ukraine vẫn coi Krim là lãnh thổ có chủ quyền của mình, mặc dù Nga đã nắm quyền kiểm soát khu vực này kể từ đó đến nay.

Chiến tranh tại Ukraine: Nga tấn công Ukraine

Với sự hỗ trợ từ Nga, các lực lượng ly khai ở miền đông đất nước đã tuyên bố thành lập các "Cộng hòa Nhân dân" tại Luhansk và Donezk, đồng thời giao tranh với quân đội Ukraine. Kể từ thời điểm đó, xung đột vẫn tiếp diễn âm ỉ.

Các nỗ lực của Tây phương  nhằm đạt được một giải pháp ngoại giao đã thất bại: vào ngày 24 tháng 2 năm 2022, Nga đã phát động cuộc tấn công toàn diện vào Ukraine.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 15-11-2026

 STARLINK CỦA ELON MUSK LẠI GIÁN ĐOẠN - KIEW DÙNG HỆ THỐNG CỦA ISRAEL ĐỂ THAY THẾ

Artikel von Kahn, LéonardoVolkery, Carsten/Handelsblatt, ngày 13-11:  Trước tình trạng dịch vụ Internet vệ tinh Starlink của Mỹ liên tục gặp trục trặc, Ukraine đang ngày càng dựa vào một giải pháp thay thế do công ty HiSky của Israel cung cấp. Theo các nhân viên của HiSky chia sẻ với tờ *Handelsblatt*, các thiết bị đầu cuối vệ tinh nặng 6 kg của công ty này hiện đang được lắp đặt trên các máy bay không người lái (Drohne) của Ukraine để hỗ trợ công tác điều khiển và chọn mục tiêu.

Khác với SpaceX, đơn vị vận hành Starlink, do công ty có trụ sở gần trung tâm công nghệ Tel Aviv này không sở hữu mạng lưới vệ tinh riêng; thay vào đó, họ sử dụng vệ tinh từ các nhà cung cấp bên thứ ba như Eutelsat. Dù các thiết bị đầu cuối của HiSky có công suất thấp hơn so với đối thủ từ Mỹ, chúng lại mang đến độ tin cậy cao hơn. HiSky cho biết họ đã cung cấp hơn 7.500 thiết bị đầu cuối trên toàn thế giới.

Tại một triển lãm thương mại về máy bay không người lái ở Tel Aviv hôm thứ Năm 12-11, gian hàng của HiSky đã thu hút sự chú ý lớn. Một người tham dự nhận xét: "Đây chính là hệ thống mà phía Ukraine đang sử dụng hiện nay". Chính phủ Ukraine chưa đưa ra xác nhận chính thức về việc sử dụng hệ thống này, còn CEO Erez Antebi của HiSky từ chối bình luận khi được *Handelsblatt* hỏi đến,  dù ông cũng không phủ nhận thông tin đó. Tất cả nhân viên công ty đều được chỉ đạo không trả lời các câu hỏi liên quan đến Ukraine.

Chính phủ tại Kiew đang nhanh chóng tìm kiếm các giải pháp thay thế cho Starshield, phiên bản quân sự của Starlink. Tổng thống Ukraine Volodymyr Selenskyy cho biết hôm thứ Năm: "Thật không may, trong vài ngày qua, các đơn vị của chúng tôi đã gặp phải tình trạng gián đoạn nghiêm trọng đối với hoạt động của Starshield trên lãnh thổ Ukraine". Ông lưu ý rằng các vấn đề này ảnh hưởng đến toàn bộ chiều dài tiền tuyến cũng như các vùng lãnh thổ đang bị Nga chiếm đóng, đồng thời mô tả đây không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên mà là những "hạn chế mang tính hệ thống".

Đây là lần gián đoạn lớn thứ hai trong thời gian gần đây. Trước đó, vào tháng 10, SpaceX đã giới hạn tốc độ tối đa đối với các thiết bị, chẳng hạn như máy bay không người lái, khi vận hành thông qua Starlink trong khoảng thời gian 10 ngày. Vào thời điểm đó, trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ, Elon Musk, một trong những người ủng hộ nổi bật nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump, đã thúc giục Kiew ngừng các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu của Nga. Sau khi chịu áp lực từ dư luận, dịch vụ này đã được khôi phục. Theo Zelenskyy, một giới hạn tốc độ tối đa là 161 km/h hiện đã được áp đặt trở lại. Hệ quả là, các thiết bị bay không người lái (Drohne) sử dụng thiết bị đầu cuối Starlink sẽ mất kết nối internet, và do đó mất khả năng cơ động, khi đạt đến tốc độ này. Kết quả là, lực lượng phòng thủ Ukraine không còn có thể đánh chặn hiệu quả các Drohne của Nga, vốn thường bay với tốc độ lên tới hàng trăm km/h. "Thật không may, điều này lại tiếp tay cho phía Nga sát hại thêm nhiều người Ukraine," Selenskyy phát biểu.

Mặc dù Tổng thống Ukraine không nói rõ, nhưng tại Kiew đang dấy lên nghi vấn rằng việc hạn chế tốc độ này có liên quan đến các cuộc đàm phán hòa bình diễn ra trong tuần này tại Abu Dhabi, Moscow và Dublin. Có suy đoán cho rằng phía Mỹ có thể đang sử dụng lợi thế này để gây áp lực, buộc Ukraine phải tỏ ra nhượng bộ hơn trong các cuộc đàm phán với Nga.

Với HiSky, Ukraine hiện đã giảm bớt phần nào sự phụ thuộc vào ý muốn chính trị của Musk và Trump. "Với Starlink, mọi quyền kiểm soát đều nằm trong tay một cá nhân duy nhất, người có thể tắt toàn bộ hệ thống bất cứ lúc nào," một nhân viên của HiSky nhận xét, ám chỉ đến Musk. Trong khi đó, tại HiSky, một hành động như vậy thậm chí là không thể thực hiện được về mặt kỹ thuật.

Khác với Starlink, HiSky không phải là một hệ thống kết hợp hoàn chỉnh. Ngoài thiết bị đầu cuối, công ty này còn cung cấp trạm mặt đất và hệ thống quản lý mạng; tuy nhiên, băng thông truyền dẫn lại được thuê từ các nhà vận hành vệ tinh khác. Do các vệ tinh địa tĩnh (geostationary satellites) bay ở quỹ đạo cao hơn nhiều so với các vệ tinh trong chùm vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) của Starlink, độ trễ tín hiệu tại đây cũng cao hơn, đồng nghĩa với việc các lệnh điều khiển sẽ phản hồi chậm hơn đôi chút. Theo một nhân viên của HiSky, quân đội Ukraine hiện đang sử dụng mẫu thiết bị Smartlite Sirius 16x16 Ku. Công ty cho biết thiết bị này đạt tốc độ truyền dữ liệu tối đa là 2.000 Kilobit mỗi giây, con số này thấp hơn gấp hàng trăm lần so với tốc độ mà Starlink cung cấp. Trong bảng so sánh của chính mình, HiSky đánh giá tốc độ dữ liệu của họ ở mức "trung bình", trong khi xếp hạng của Starlink là "cao".

Do đó, hệ thống này chỉ có thể truyền tải các gói dữ liệu nhỏ. Mặc dù không đủ để điều khiển Drohne thông qua luồng video trực tiếp, nhưng nó hoàn toàn đáp ứng được nhu cầu gửi các lệnh điều khiển, chẳng hạn như điều chỉnh lộ trình bay hoặc chọn mục tiêu cho Drohne. Một lợi thế quan trọng là khả năng truy cập Internet không bị giới hạn bởi vị trí địa lý. Ngay từ đầu, SpaceX đã không cung cấp dịch vụ trên lãnh thổ Nga. Ngược lại, thiết bị đầu cuối của HiSky, một tấm ăng-ten phẳng, sáng màu, có thể tự định hướng về phía bất kỳ vệ tinh thương mại nào hoạt động ở băng tần Ku hoặc Ka, miễn là chùm tín hiệu của vệ tinh đó bao phủ khu vực người dùng đang ở.

Hệ thống này có thể chuyển đổi linh hoạt giữa các vệ tinh địa tĩnh và các vệ tinh trên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp. Nếu một nhà cung cấp ngừng hoạt động hoặc tín hiệu bị gây nhiễu, hệ thống sẽ tự động chuyển sang kết nối với một vệ tinh khác. Để chứng minh khả năng hoạt động với cả các vệ tinh quỹ đạo tầm thấp, HiSky dẫn chứng trường hợp vệ tinh "Ella-1",  một dự án mà công ty đã phát triển cách đây vài năm với sự hợp tác cùng Spire và Cơ quan Vũ trụ Âu Châu (ESA).

Tiếp đến là vấn đề chủ quyền dữ liệu. Với Starlink, dữ liệu đi qua các trung tâm dữ liệu của nhà cung cấp. Ngược lại, HiSky khẳng định họ không truy cập vào dữ liệu của khách hàng. Theo đại diện công ty, khách hàng tự vận hành mạng lưới riêng, trong đó lưu lượng truy cập chỉ đi qua các trạm mặt đất của chính họ thay vì thông qua cơ sở hạ tầng của bên thứ ba, nhờ đó, khách hàng giữ toàn quyền kiểm soát dữ liệu của mình.

Một ưu điểm khác là khả năng tàng hình. HiSky quảng bá hệ thống của mình dựa trên đặc tính có xác suất bị chặn hoặc bị phát hiện rất thấp, một khái niệm trong giới kỹ thuật gọi là LPI/LPD (Low Probability of Intercept/Detection). Công ty giải thích rằng tín hiệu được phân tán theo cách khiến nó gần như hòa lẫn vào mức nhiễu nền.

Sự phụ thuộc vào SpaceX trong lĩnh vực liên lạc vệ tinh không chỉ là thách thức riêng của Ukraine; Liên minh Âu châu (EU) cũng nhận thấy họ cần phải bắt kịp trong lĩnh vực này. Guntram Wolff, một nhà kinh tế tại Đại học Tự do Brüssel (Université Libre de Bruxelles), cho biết: "Việc người Âu châu chúng ta thiếu một giải pháp thay thế cho Starlink là một vấn đề lớn. Chúng ta đang phải phụ thuộc vào thiện chí của Hoa Kỳ".

Thông qua chương trình GovSatCom của EU, các vệ tinh Âu châu hiện đang được kết nối với nhau. Hơn nữa, một chùm vệ tinh chuyên biệt của Âu châu mang tên Iris2 cũng đang được lên kế hoạch phát triển để hoàn thiện vào năm 2030. Ông Wolff nhấn mạnh rằng việc thực hiện điều này ở cấp độ EU, thay vì để từng quốc gia tự hành động, là yếu tố sống còn về mặt chiến lược; một cách tiếp cận thống nhất sẽ giúp đẩy nhanh tiến độ và củng cố sự gắn kết của EU trong các vấn đề an ninh.

Ủy ban Âu châu cũng dự định ưu tiên các công ty Âu châu khi phân bổ các tần số liên lạc di động, một động thái khiến SpaceX không hài lòng. Trong tương lai, chỉ một phần ba số tần số này sẽ được dành cho các nhà cung cấp ngoài Âu châu. Chia sẻ với tờ *Handelsblatt* gần đây, bà Henna Virkkunen, Ủy viên Âu châu phụ trách các vấn đề kỹ thuật số, cho biết: "Đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ vệ tinh và không gian, những lĩnh vực có tầm quan trọng sống còn trong thế giới ngày nay, chúng tôi muốn xây dựng năng lực độc lập của riêng mình".

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 15-11-2026