VẤN ĐỀ IRAN ĐÃ CHẤM DỨT TÌNH BẠN THÂN THIẾT GIỮA DONALD TRUMP VÀ JD VANCE
Mặc dù JD Vance chưa công khai phản đối Donald Trump, nhưng dường như ông đang làm điều gì đó tinh tế và khôn ngoan hơn nhiều bằng cách tự định vị mình để sẵn sàng, nếu canh bạc của Trump với Iran làm rạn nứt thêm liên minh đã tạo nên phong trào MAGA.
Phó tổng thống hiếm khi được tự chọn thời điểm của mình. Họ mù quáng tuân theo chương trình nghị sự của tổng thống, bảo vệ những quyết định mà họ không đồng ý, và nuốt những bất đồng không thể nói ra công khai. Nhưng bất kỳ phó tổng thống nào có tham vọng làm tổng thống, điều này cũng dể hiểu, một khi lịch sử quay lưng lại với tổng thống, người có vị trí tốt nhất để dẫn dắt giai đoạn tiếp theo của phong trào, là người có thể được cho rằng, đó là người nhìn thấy được mối nguy hiểm đang đến.
Trong tuần qua, đã có những dấu hiệu tế nhị cho thấy Vance đang chuẩn bị cho điều không thể tránh khỏi này.
Tín hiệu đầu tiên đến từ chính Trump. Trong bài phát biểu về các cuộc tấn công vào Iran, Trump công khai thừa nhận rằng phó tổng thống của ông "không mấy hài lòng" về quyết định này. Cách diễn đạt rất thẳng thắn. Các tổng thống hiếm khi nhấn mạnh những bất đồng về triết lý với phó tổng thống của mình trong giai đoạn đầu của một cuộc xung đột. Nhưng Trump đã làm vậy, mô tả Vance là người “có quan điểm triết học hơi khác một chút” khi nói đến chiến tranh.
Những lời này có vẻ không đáng kể, nhưng chúng củng cố luận điểm rằng Trump đã ra lệnh tấn công Iran, trong khi Vance vẫn còn những do dự.
Hiện tại, Vance đã làm chính xác những gì người ta kỳ vọng ở một phó tổng thống, nhưng lập trường của ông lại rất thận trọng. Thay vì nhiệt tình ủng hộ cuộc xung đột, ông đã giữ khoảng cách vừa đủ giữa mình và chính sách này để làm rõ rằng quyết định cuối cùng thuộc về tổng thống.
Khoảng cách này rất quan trọng bởi vì liên minh MAGA mà Trump xây dựng ngay từ đầu đã bao gồm hai luồng tư tưởng rất khác nhau trong chính sách đối ngoại.
Một bên vẫn tin vào cách tiếp xúc truyền thống của đảng Cộng hòa là củng cố sự thống trị của Mỹ và duy trì sức mạnh quân sự áp đảo ở nước ngoài. Quan điểm này phản ánh chính sách an ninh quốc gia đã định hình đảng này trong nhiều thập niên trước khi Trump xuất hiện.
Nửa còn lại tin rằng Hoa Kỳ đã sa lầy vào các cuộc chiến tranh trong 20 năm qua, những cuộc chiến mang lại rất ít lợi ích cho cử tri Mỹ, những người đã đưa Trump đến Washington ngay từ đầu. Phe MAGA "Nước Mỹ trên hết" này hêt sức hoài nghi về các cuộc xung đột mới và đúng đắn khi coi chúng chính là những sai lầm mà Trump từng hứa sẽ tránh.
Người phát ngôn truyền thông lớn tiếng nhất đại diện cho phe "Nước Mỹ trên hết" này ngày càng là Tucker Carlson.
Carlson là một nhân vật gây tranh cãi, ngay cả trong giới bảo thủ, nhưng ông đã cảnh báo trong nhiều năm rằng một cuộc chiến với Iran sẽ lặp lại những sai lầm chiến lược tương tự đã xảy ra trong thời kỳ hậu 11/9. Khi các cuộc tấn công bắt đầu, ông không ngần ngại chỉ trích động thái này. Theo mô tả của ông, cuộc xung đột đe dọa kéo Hoa Kỳ trở lại chính kiểu tư duy can thiệp mà Trump thường xuyên bác bỏ.
Nhiều đồng minh của Trump ngay lập tức cáo buộc Tucker đã bỏ rơi phong trào và làm suy yếu tổng thống trong thời chiến. Bản thân Trump thậm chí còn cho rằng Carlson đã "đi lạc hướng".
Trong khi một số đảng viên Cộng hòa nhanh chóng giữ khoảng cách với Carlson, Vance lại không tham gia vào bài đồng ca đó. Chỉ vài ngày trước đó, ông đã công khai ca ngợi một trong những cuộc phỏng vấn của Carlson là "một cuộc trò chuyện rất hay" mà giới bảo thủ cần được nghe. Trong bối cảnh cuộc tranh chấp đang leo thang giữa Trump và Carlson, nhận xét này mang trọng lượng hơn vẻ bề ngoài ban đầu.
Vance không tấn công Carlson, cũng không khiển trách ông ta. Ông thậm chí không thận trọng thúc giục ông ta đi theo đường lối của chính quyền. Ông chỉ đơn giản là chọn không coi Carlson là kẻ thù.
Quyết định này nói lên rất nhiều điều. Quan điểm thế giới của Vance gần gũi hơn với chủ nghĩa hoài nghi dân túy mà Carlson thể hiện hơn là bản năng diều hâu truyền thống của giới lãnh đạo Đảng Cộng hòa. Ông đã nhiều lần lập luận rằng Hoa Kỳ phải tránh bị lôi kéo trở lại vào các cuộc xung đột kéo dài ở Trung Đông và thay vào đó nên tập trung vào việc khôi phục sức mạnh kinh tế trong nước.
Nói cách khác, sự khác biệt về triết lý mà Trump thừa nhận một cách hời hợt là có thật, nhưng Vance dường như đang thận trọng giữ lập trường trung dung. Là một chính trị gia được nhiều người coi là ứng cử viên tổng thống tương lai, ông không thể để mất lòng cử tri ủng hộ dân túy, những người vẫn còn rất hoài nghi về sự can thiệp của nước ngoài, vì vậy ông đang chọn cách gần gũi mơ hồ mang tính chiến lược.
Nếu chiến tranh kết thúc nhanh chóng và thành công, Vance có thể viện dẫn lòng trung thành của mình và nói rằng ông đã ủng hộ chính quyền. Nhưng nếu cuộc xung đột kéo dài hoặc gây ra những hậu quả không được lòng cử tri, ông cũng có thể nói rằng ông đã có những lo ngại ngay từ đầu. Lối đi 2 hàng của JD Vance mang đến nhiều lợi ích cho cá nhân của phó tổng thống.
Vance đang giữ cho mình nhiều lựa chọn để sẵn sàng ứng phó khi gió chính trị bắt đầu đổi chiều.
Những nhận định trên đây, là của tác giả Jesse Edwards là giám đốc của Newsweek Radio & Podcasting và là người dẫn chương trình Newsweek Radio.
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 20-3-2026
