LẠM PHÁT Ở MỸ TĂNG LÊN 3,7%, GIÁ XĂNG TĂNG TRƯỚC THỀM BẦU CỬ GIỮA NHIỆM KỲ
Artikel von Doloresz Katanich/Euronews (Deutsch), ngày 16-10: Lạm phát tại Mỹ lại tăng tốc trong tháng trước. Giá xăng, quần áo và vé máy bay tăng cao, gây thêm áp lực lên các hộ gia đình chỉ vài tuần trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 3,7% so với cùng thời gian với năm ngoái trong tháng 9, Bộ Lao động Mỹ báo cáo hôm thứ Tư 14-10. Trong tháng 8, tỷ lệ này là 3,4%. Tính theo tháng, giá cả tăng 0,6%, so với 0,4% của tháng trước.
Điều này khiến tỷ lệ lạm phát hàng năm cao hơn mức dự báo 3,6% mà các nhà kinh tế đã dự đoán trong một cuộc khảo sát của nhà cung cấp dữ liệu FactSet.
Các số liệu cho thấy tác động liên tục của cuộc chiến với Iran đối với giá xăng và tình trạng lạm phát dai dẳng. Mặc dù đã giảm đáng kể so với mức đỉnh 9,1% vào năm 2022, nhưng nó đã tăng trở lại kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu vào cuối tháng Hai.
Không tính các mặt hàng dễ biến động như thực phẩm và năng lượng, giá tiêu dùng cốt lõi tăng 2,6% so với thời gian với năm ngoái, sau mức tăng 2,4% trong tháng 8. Lạm phát cốt lõi hàng tháng vẫn ở mức 0,3%.
"Chỉ số giá tiêu dùng, ở mức 3,7%, cao hơn một chút so với dự kiến, và lạm phát cốt lõi cũng vượt quá dự báo. Điều này cho thấy giá cả tăng cao đang lan rộng khắp nền kinh tế," Richard Carter, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu lương hưu tại công ty quản lý tài sản Quilter Cheviot, cho biết.
Lạm phát gia tăng đang tạo ra những trở ngại chính trị cho đảng Cộng hòa tại Quốc hội và khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) khó khăn hơn trong việc chống lại giá cả leo thang.
Theo một cuộc khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Các vấn đề Công cộng AP–NORC, chỉ 17% công dân Mỹ trưởng thành tán thành cách Tổng thống Donald Trump xử lý chi phí sinh hoạt. Nhìn chung, chỉ 26% hài lòng với các chính sách kinh tế của ông - một mức thấp kỷ lục.
Phản ứng của thị trường: Liệu Fed có tăng lãi suất một lần nữa?
Sau dữ liệu lạm phát cao hơn dự kiến, các chỉ số chứng khoán chính của Mỹ đã chuyển sang sắc đỏ. Giá vàng giảm hơn 1,7% xuống còn 4.105,50 USD/ounce, trong khi giá bạc giảm hơn 4% xuống còn 56,91 USD/ounce.
Giá dầu biến động trái chiều. Dầu thô Brent, chuẩn mực quốc tế, giao dịch ở mức trên 105,70 USD/thùng, gần với giá mở cửa. Dầu thô West Texas Intermediate (WTI) tăng 1,4% lên 95,50 USD.
Lợi suất trái phiếu tăng mạnh sau khi dữ liệu được công bố. Trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm, vốn nhạy cảm với lãi suất, tăng 13 điểm cơ bản lên 4,93%, khi các nhà giao dịch dự đoán Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sẽ tiếp tục cắt giảm lãi suất. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn mười năm chuẩn tăng khoảng 8 điểm cơ bản lên khoảng 5,3%.
Việc lạm phát ngày càng xa mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang là "điều cuối cùng" mà thị trường trái phiếu toàn cầu cần lúc này, theo Robin Brooks, cựu chuyên gia kinh tế của Goldman Sachs và nghiên cứu viên cao cấp về kinh tế tại Viện Brookings.
Ông Carter cảnh báo rằng lạm phát dai dẳng có thể làm tăng thêm chi phí vay mượn của chính phủ Mỹ. Ông nói: "Không loại trừ khả năng lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm sẽ tiếp tục tăng."
Dữ liệu này làm tăng thêm áp lực lên Cục Dự trữ Liên bang (Fed), cơ quan sẽ quyết định về việc tăng lãi suất thêm một lần nữa tại cuộc họp tiếp theo vào ngày 27 và 28 tháng 10.
Tháng trước, ngân hàng trung ương đã tăng lãi suất lần đầu tiên sau ba năm, lên mức từ 3,75% đến 4%. Chủ tịch Fed Kevin Warsh giải thích rằng lạm phát không giảm đủ nhanh để hướng tới mục tiêu.
"Thực tế đơn giản là lạm phát quá cao và đã kéo dài quá lâu," ông Warsh nói tại một cuộc họp báo. Ông nói thêm rằng các báo cáo lạm phát mùa hè "không cho thấy các xu hướng cơ bản đã được cải thiện đáng kể."
Một số thành viên của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) kể từ đó đã cho biết họ có thể sẽ chờ đợi trước khi có hành động tiếp theo. Tuy nhiên, các dự báo mới nhất của họ dự đoán ít nhất một lần tăng lãi suất nữa trong năm nay.
Lãi suất cao hơn làm cho các khoản vay trở nên đắt đỏ hơn, làm giảm tiêu dùng và tăng trưởng, và do đó có thể kiềm chế sự tăng giá. Tuy nhiên, chúng không giải quyết được các nút thắt về nguồn cung như những nút thắt do chiến tranh với Iran gây ra. Do đó, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đang cố gắng ngăn chặn việc chi phí năng lượng tăng cao lan sang các mặt hàng khác trên diện rộng.
Giá nhiên liệu đắt đỏ: Giá cả cũng leo thang ở các lĩnh vực khác
Ông Warsh nhấn mạnh rằng mục tiêu của ông là kiềm chế đà tăng giá xăng dầu trước khi tình trạng này lan rộng sang các lĩnh vực khác của nền kinh tế. Chi phí nhiên liệu tăng cao đã đẩy giá vé máy bay lên khoảng 23% so với năm ngoái.
Giá xăng đã tăng khoảng 9% trong khoảng thời gian từ tháng 8 đến tháng 9, góp phần đáng kể vào sự gia tăng chung của lạm phát.
Giá xăng bán lẻ đã giảm nhẹ trong những tuần gần đây nhưng vẫn cao hơn mức giá ghi nhận cách đây một tháng. Vào thứ Ba 13-10, giá xăng trung bình trên toàn quốc ở mức 4,34 USD/Gallon, cao hơn vài xu so với mức giá của 4 tuần trước đó.
Giá nhiên liệu cao cũng làm tăng chi phí vận chuyển cho các doanh nghiệp, và một số công ty đã chuyển gánh nặng chi phí này sang khách hàng. Ví dụ, tuần trước, PepsiCo thông báo sẽ tăng giá một số loại đồ ăn nhẹ và nước ngọt để bù đắp chi phí nhiên liệu, nhôm và nguyên liệu thực phẩm tăng cao.
Bên cạnh đó là sự mở rộng cơ sở hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI). Xu hướng này đang đẩy giá bán dẫn, công nghệ máy tính và phụ tùng điện tử tăng mạnh, đồng thời bắt đầu tác động đến giá thành các thiết bị điện tử tiêu dùng như máy chơi game, máy tính xách tay và điện thoại thông minh.
(Có sự hỗ trợ của AI)
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 16-10-2026
