CANADA ĐẶT MỤC TIÊU TRỞ THÀNH "THÀNH VIÊN LIÊN KẾT" ĐẦU TIÊN CỦA EU VÀO THÁNG 6 NĂM 2027
Artikel von Jorge Liboreiro/Euronews (Deutsch), ngày 31-10: Canada và Liên minh Âu châu (EU) dự định hoàn tất các cuộc đàm phán về quy chế “thành viên liên kết” cho Canada trong khuôn khổ EU vào tháng 6 năm 2027. Thông tin này được Thủ tướng Canada Mark Carney đưa ra vào thứ Sáu 3-10, sau hội nghị thượng đỉnh song phương tại Montreal.
Quy chế được đề xuất này hiện chưa có trong các hiệp ước của EU. Mục tiêu của nó là đưa hai đối tác xích lại gần nhau hơn trên 3 phương diện: chính sách, các chương trình hợp tác và quản trị. Những tác động thực tế cụ thể vẫn đang được xác định và là một phần trong các cuộc đàm phán đang diễn ra.
Trước thềm hội nghị thượng đỉnh, Đức đã bày tỏ sự phản đối đối với thuật ngữ “thành viên liên kết” trong quá trình thảo luận về tuyên bố chung. Trong văn bản cuối cùng, cách diễn đạt đã được điều chỉnh thành “quan hệ đối tác ngày càng khăng khít hơn”. Dẫu vậy, ông Carney vẫn tỏ ra quyết tâm theo đuổi tầm nhìn này.
“Chúng tôi đang hướng tới một quan hệ đối tác sâu sắc nhất có thể, dù không phải là gia nhập hoàn toàn (do rào cản địa lý). Canada sẽ trở thành thành viên liên kết đầu tiên của Liên minh Âu châu,” ông Carney phát biểu tại cuộc họp báo kết thúc hội nghị. “Trong những tháng tới, chúng tôi sẽ xác định rõ ràng nội dung, phạm vi và tầm ảnh hưởng của hình thức thành viên mới này,” ông nói thêm.
Đứng cạnh ông là Chủ tịch Ủy ban Âu châu, bà Ursula von der Leyen. Vào tháng 9, bà đã khiến các thủ đô tại EU bất ngờ khi đề nghị để Canada trở thành thành viên liên kết đầu tiên của khối , một ý tưởng trước đó chưa được thảo luận rộng rãi với các quốc gia thành viên.
Ông Carney, người có mặt khi bà Von der Leyen đưa ra thông báo này, ban đầu tỏ ra thận trọng do lo ngại về những tác động tiềm tàng đối với chủ quyền của Canada.
Tuy nhiên, vào thứ Sáu 30-10, ông đã lên tiếng bảo vệ thuật ngữ này. “Hôm nay, chúng ta đang tiến một bước tới quy chế thành viên liên kết cho Canada, khởi động một liên minh mới cho tương lai, một liên minh sẽ mang lại kết quả, cả ở hiện tại lẫn những năm tới, cùng với các quốc gia có cùng chí hướng,” bà Von der Leyen khẳng định. “Chúng ta mới chỉ bắt đầu mà thôi.”
Bà Von der Leyen nhấn mạnh một số lợi ích trước mắt, bao gồm việc Canada hội nhập hoàn toàn vào các chương trình Horizon và Erasmus, cũng như tham gia vào gói khoản vay hỗ trợ trị giá 90 tỷ euro dành cho Ukraine. Hội nghị thượng đỉnh cũng mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực như thương mại kỹ thuật số, năng lượng, nguyên liệu thô thiết yếu, siêu máy tính, trí tuệ nhân tạo và công nghệ vệ tinh. Bà von der Leyen phát biểu: "Khái niệm 'thành viên liên kết' là một lĩnh vực chưa từng được khai phá, nhưng chúng ta có tham vọng, sự tin tưởng và khả năng sáng tạo để cùng nhau định hình nó". "Và cần nói rõ rằng: đây là một quan hệ đối tác, không nhằm chống lại bất kỳ ai, mà được xây dựng vì sức mạnh chung của chúng ta. Xét trên bình diện song phương, đây là hình thức đối tác cao nhất".
Ủy ban Âu châu và chính phủ Canada dự định tổ chức một cuộc họp chung giữa các Ủy viên Âu châu và nội các Canada vào mùa xuân này để cụ thể hóa đề xuất trên. Sau đó, ông Mark Carney dự kiến sẽ tham dự hội nghị thượng đỉnh của các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ các nước EU vào tháng 6, với mục tiêu hoàn tất các cuộc đàm phán tại đây.
Hiện vẫn chưa rõ một thỏa thuận như vậy sẽ được phê chuẩn như thế nào trong nội bộ Âu châu. Ông Carney trước đó đã cam kết sẽ trình đề nghị này ra Quốc hội Canada để bỏ phiếu thông qua.
Khi được hỏi về sự phản đối từ phía Đức, bà von der Leyen đã đưa ra câu trả lời tránh né, đồng thời lưu ý rằng có "sự ủng hộ rộng rãi" giữa các quốc gia thành viên đối với việc đưa Canada đến gần hơn với EU.
Ông Friedrich Merz là người đầu tiên đưa ra thuật ngữ "thành viên liên kết" trong bối cảnh Ukraine mong muốn gia nhập EU. Kiew đã bác bỏ ý tưởng này, khẳng định rằng họ chỉ tìm kiếm tư cách thành viên đầy đủ. Các quan chức Ủy ban Âu châu cho rằng việc Berlin phản đối sáng kiến của bà von der Leyen xuất phát từ việc ông Merz coi đây là ý tưởng của chính mình.
Bà von der Leyen chia sẻ: "Chúng tôi rất muốn thảo luận về tư cách thành viên đầy đủ, nhưng điều đó là không thể. Chúng ta đều biết rõ điều đó", bà ám chỉ đến các hiệp ước của EU, vốn giới hạn tư cách thành viên chỉ dành cho các quốc gia Âu châu.
"Những gì chúng ta thấy ở đây là sự khởi đầu của một nỗ lực chuyên sâu. Chúng ta có tầm nhìn, có ý tưởng. Chúng ta cần xây dựng khuôn khổ và hiện thực hóa nó".
Chủ tịch Hội đồng Âu châu António Costa, đại diện cho lập trường chung của các quốc gia thành viên EU, đã khéo léo tránh sử dụng thuật ngữ "thành viên liên kết", thay vào đó chọn cách diễn đạt được nêu trong tuyên bố chung: một "quan hệ đối tác ngày càng chặt chẽ hơn". “Mối quan hệ giữa chúng tôi đặc biệt đến mức chúng tôi muốn tạo ra một điều gì đó mới mẻ , một thứ vượt xa khỏi sự liên kết thông thường,” Costa chia sẻ.
“Quan hệ đối tác của chúng tôi sẽ là mối quan hệ gần gũi, sâu sắc và độc đáo nhất trong cáu trúc này.”
(Có sự hỗ trợ của AI)
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 31-10-2026






