NẾU, TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ ĐỨC MỸ CĂNG THẲNG - ĐIỀU GÌ SẼ XẢY RA CHO KHO VÀNG 1.710 TẤN CỦA ĐỨC GỞI Ở MỸ SẼ NHƯ THẾ NÀO?
Nguồn Euronews (Deutsch) - Đức sở hữu trữ lượng vàng lớn thứ hai thế giới, tổng cộng 3.350 tấn vàng, trị giá khoảng 400 tỷ Euro. Khoảng 37% số vàng này được cất giữ tại Cục Dự trữ Liên bang ở New York.
Phần còn lại được cất giữ tại Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) ở Frankfurt và ở London. Cụ thể, hơn 50% dự trữ vàng của Đức, khoảng 1.710 tấn, được cất giữ tại Frankfurt am Main. Ngân hàng Anh ở London nắm giữ khoảng 432 tấn, khoảng 12,8%.
Cách thức cất giữ này bắt nguồn từ thời Chiến tranh Lạnh, khi các yếu tố an ninh và ổn định được đặt lên hàng đầu.
Vàng của Đức được cất giữ ở New York nhằm mục đích làm dự trữ khẩn cấp tài chính cho các kịch bản khủng hoảng cực đoan, chẳng hạn như chiến tranh, thiên tai nghiêm trọng hoặc nội chiến ở Đức. Trong trường hợp đó, vàng cần được chuyển đổi nhanh chóng và trực tiếp thành đô la Mỹ, ví dụ, trong trường hợp hệ thống kinh tế Đức có khả năng sụp đổ. Tổng cộng 1.236,2 tấn vàng, gần 37% dự trữ vàng của Đức, được cất giữ trong các kho bạc của Ngân hàng Dự trữ Liên bang. Con số này tương đương với giá trị hơn 150 tỷ Euro.
Vàng Đức tại Mỹ: Không được kiểm soát hoàn toàn
Các nhà phê bình phàn nàn về việc thiếu kiểm soát vật lý. Lý do: Vàng của Đức không thể đơn giản là "lấy ra và kiểm tra". Sau đây là lý do:
Thứ nhất: Kiểm soát pháp lý so với kiểm soát vật lý: Đức sở hữu vàng về mặt pháp lý ("quyền sở hữu hợp pháp"), nhưng nó được cất giữ trong các kho bạc của Ngân hàng Dự trữ Liên bang (Fed) ở New York. Fed là một cơ quan của Mỹ, và việc lưu trữ của nó phải tuân theo luật pháp của Mỹ. Đức không thể kiểm tra mọi thứ tùy ý.
Kiểm toán tồn tại, nhưng có những hạn chế: Có các cuộc kiểm toán và thanh tra do đại diện của Đức thực hiện, ví dụ, nhân viên của Bundesbank có thể kiểm tra các thỏi vàng cụ thể một cách ngẫu nhiên. Nhưng các cuộc kiểm tra này được quy định rất nghiêm ngặt, chỉ giới hạn ở các khu vực hoặc quầy hàng cụ thể, và thường chỉ được tiến hành trên cơ sở lấy mẫu. Một cuộc kiểm toán độc lập, toàn diện, như người ta thường thấy với kho vàng của Đức, là không thể.
Thứ hai, có những lý do về mặt tồn trữ: Các kho vàng rất lớn và được bảo vệ nghiêm ngặt. Việc thanh tra vật lý toàn bộ sẽ vô cùng phức tạp về mặt tồn trữ. Tuy nhiên, phía Mỹ phải đảm bảo rằng dự trữ vàng vẫn được an toàn cho tất cả khách hàng của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), chứ không chỉ riêng Đức. Hơn nữa, việc vận chuyển trả lại toàn bộ số vàng sẽ phát sinh chi phí khổng lồ.
Chỉ cho phép kiểm tra lấy mẫu.
Do đó, Đức có thể kiểm tra vàng, nhưng không thể tự mình kiểm đếm toàn bộ hoặc kiểm tra vật lý bất cứ lúc nào. Họ phụ thuộc vào Fed và các cuộc kiểm toán có kiểm soát (kiểm tra lấy mẫu).
Việc lưu trữ một phần lớn dự trữ vàng ở Mỹ được một số người cho là tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt là trong trường hợp quan hệ Đức-Mỹ căng thẳng hoặc khủng hoảng toàn cầu. Một số chính trị gia và chuyên gia lo ngại rằng Đức sẽ chỉ có quyền kiểm soát hạn chế đối với vàng trong trường hợp khẩn cấp.
Hơn nữa, có nhận định rằng vị trí chính xác, sự di chuyển và an ninh của các thỏi vàng không được theo dõi đầy đủ.
Các cuộc tranh luận chính trị thường bùng lên khi quan hệ giữa Mỹ và Đức căng thẳng hoặc khi nảy sinh các câu hỏi về độc lập tài chính.
Một số thành viên quốc hội và dư luận ủng hộ việc đưa vàng trở lại Đức để đảm bảo an ninh, độc lập và niềm tin vào dự trữ.
Ngoài Stephan Mayer, chuyên gia chính sách đối ngoại của đảng CSU, người đã kêu gọi Bộ trưởng Tài chính Liên bang Lars Klingbeil kiểm toán dự trữ vàng của Đức tại New York từ năm 2025, Markus Ferber (CDU/CSU – Nghị viện châu Âu) cũng ủng hộ việc kiểm tra thực tế thường xuyên và tính minh bạch của dự trữ vàng. Ferber yêu cầu các đại diện của Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) phải tự mình kiểm đếm và ghi chép lại số lượng vàng thỏi.
Dư luận: Ưu điểm và nhược điểm
Michael Jäger, Chủ tịch Liên đoàn Người đóng thuế Âu châu, cũng kêu gọi hồi hương vàng từ Mỹ, hoặc ít nhất là xem xét chi tiết và cho phép kiểm soát thực tế với dự trữ.
Những lập luận của những người ủng hộ việc đưa vàng của Đức trở về nước là gì? An ninh và tính độc lập là yếu tố then chốt, có nghĩa là Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) có thể hoạt động độc lập với các tổ chức nước ngoài. Sẽ không có sự phụ thuộc vào Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hay vào những căng thẳng chính trị giữa Đức và Mỹ.
Trong trường hợp xảy ra xung đột địa chính trị, khủng hoảng tài chính hoặc tranh chấp thương mại, vàng sẽ sẵn sàng được xử dụng. Trong trường hợp hệ thống thanh toán quốc tế sụp đổ hoặc đồng đô la biến động mạnh, Đức có thể phản ứng nhanh hơn.
Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng: hiệu ứng tín hiệu chính trị. Việc hồi hương vàng sẽ thể hiện sức mạnh và chủ quyền của Đức.
Những lập luận phản đối việc hồi hương vàng chủ yếu tập trung vào các cân nhắc thực tế.
Việc vận chuyển 1.236 tấn vàng sẽ vô cùng phức tạp và tốn kém. Có những rủi ro an ninh đáng kể liên quan đến việc vận chuyển. Trước hết, Đức sẽ phải xây dựng các kho chứa an ninh cao trong lãnh thổ của mình hoặc mở rộng các kho hiện có. Vàng được giữ ở Mỹ có thể dễ dàng được xử dụng làm tài sản thế chấp cho các khoản vay quốc tế hoặc các giao dịch tài chính.
Cuối cùng, việc hồi hương đột ngột có thể được hiểu là một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm đối với Mỹ, có khả năng gây căng thẳng không cần thiết cho quan hệ ngoại giao.
Ngân hàng Trung ương Đức và chính phủ Đức thường nhấn mạnh sự tin tưởng của họ vào Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.
Nhân tiện, từ năm 1963 đến năm 1966, Tổng thống Pháp Charles de Gaulle đã cho hồi hương hơn 3.000 tấn vàng thuộc về ngân hàng trung ương Pháp về Âu châu bằng tàu và máy bay. Vào thời điểm đó, de Gaulle coi việc tập trung vàng của Pháp trong các kho chứa của Mỹ là một con bài mặc cả tiềm năng đối với Washington. Ông lo ngại rằng, trong trường hợp khủng hoảng, lượng vàng dự trữ ở nước ngoài có thể bị đóng băng hoặc được xử dụng làm đòn bẩy trong các cuộc đàm phán.
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 13-1-2026
