CÁC TIỂU VƯƠNG QUỐC VÀ Ả RẬP SAUDI TẤN CÔNG IRAN
Đây đánh dấu những cuộc tấn công trực tiếp đầu tiên được biết đến do hai nền quân chủ hùng mạnh này thực hiện nhằm vào Iran, mặc dù chính các quốc gia này vẫn giữ im lặng về vấn đề này.
Trong nhiều tuần liền, các quốc gia vùng Vịnh dường như chỉ đóng vai trò là "bia đỡ đạn" trong cuộc chiến với Iran, những con mồi dễ dàng cho các cuộc tấn công của phía Iran. Kể từ khi chiến tranh bùng nổ, hơn 5.000 cuộc tấn công liên quan đến hỏa tiễn, máy bay không người lái và hỏa tiễn hành trình đã được ghi nhận trên khắp Kuwait, Ả Rập Saudi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và nhiều địa điểm khác. Phản ứng của các nước này chủ yếu chỉ dừng lại ở những lời lẽ gay gắt và các lời đe dọa suông.
Tuy nhiên, giờ đây sự thật đang dần hé lộ rằng một số quốc gia vùng Vịnh, như những nghi ngờ đã tồn tại từ lâu, thỉnh thoảng vẫn bí mật phản pháo, trực tiếp ném bom vào các mục tiêu nằm ngay trong lãnh thổ Iran.
Những cuộc tấn công nhằm vào Iran này vẫn chưa được chính thức xác nhận; cho đến nay, các quốc gia vùng Vịnh mới chỉ nhấn mạnh quyền tự vệ của mình. Họ quyết tâm tránh bị lún sâu hơn nữa vào cuộc xung đột đã diễn ra ác liệt suốt gần ba tháng qua, một cuộc chiến đã gây ra những thiệt hại chưa từng có đối với cả nền kinh tế lẫn hình ảnh quốc tế của họ. Tuy nhiên, những cuộc tấn công này đóng vai trò như một tín hiệu cho thấy giới lãnh đạo tại Riyadh và Abu Dhabi không sẵn lòng để những đợt pháo kích không ngừng nghỉ từ phía Iran trôi qua mà không có sự đáp trả.
Những quốc gia vùng Vịnh nào đã tấn công Iran trong cuộc chiến này?
Các nhà ngoại giao Tây phương và các nguồn tin trong giới an ninh Ả Rập đã xác nhận với Hãng thông tấn Đức (dpa) rằng Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Ả Rập Saudi đã tham gia một cách "tích cực" vào các cuộc tấn công này. Theo các nguồn tin kể trên, Không quân Ả Rập Saudi đã tấn công các mục tiêu của Iran trong tháng 3 và tháng 4, trong khi UAE cũng thực hiện một cuộc tấn công vào tháng 4. Tờ *Wall Street Journal* và *New York Times* cũng đã tiết lộ về việc các quốc gia này tiến hành những cuộc tấn công như vậy.
Một nguồn tin am hiểu tình hình tại Teheran đã xác nhận về một cuộc tấn công do UAE thực hiện ở miền nam Iran. Theo tờ *Wall Street Journal*, UAE đã tấn công đảo Lavan của Iran, nhắm vào một nhà máy lọc dầu nằm trên đảo này, ngay trước thời điểm lệnh ngừng bắn được công bố vào tháng 4. Đây đánh dấu những cuộc tấn công trực tiếp đầu tiên được biết đến do hai nền quân chủ hùng mạnh này thực hiện nhằm vào Iran. Được biết, phía UAE đã phối hợp với Hoa Kỳ và Israel trong nỗ lực này, đồng thời, dù không thành công, đã tìm cách vận động các quốc gia vùng Vịnh khác, chẳng hạn như Qatar, Bahrain và Kuwait, cùng tham gia vào các cuộc tấn công.
Phản ứng của Iran trước các cuộc tấn công này là gì? Thứ trưởng Ngoại giao Iran, ông Abbas Araqchi, đã cáo buộc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tích cực hỗ trợ các cuộc tấn công do Mỹ và Israel phát động nhằm vào đất nước ông. "UAE đã tham gia vào các cuộc tấn công này bằng các chiến đấu cơ của mình, và do đó, chắc chắn là một đối tác tích cực trong hành động gây hấn này," ông Araqchi tuyên bố trong cuộc họp khối BRICS tại New Delhi, theo tin từ hãng thông tấn IRNA. Ông cũng nói thêm rằng, bằng hành động đó, UAE đã vi phạm các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế.
Tại sao các quốc gia vùng Vịnh lại không công khai những cuộc tấn công này?
Cả hai quốc gia này đều là đồng minh của Mỹ và là nơi đóng quân của các căn cứ quân sự trọng yếu của Mỹ. Tuy nhiên, họ không muốn bị coi là các bên tham chiến trong cuộc xung đột. Nếu họ công khai các cuộc tấn công của mình, điều đó sẽ gia tăng áp lực buộc Teheran phải đáp trả một lần nữa. Các cơ sở năng lượng, phi trường và khu dân cư tại các quốc gia vùng Vịnh vốn đã từng bị tấn công, gây tổn hại nghiêm trọng đến hình ảnh của các nước này như những điểm đến an toàn cho du lịch và thương mại.
Đồng thời, UAE và Ả Rập Saudi cũng không muốn bị nhìn nhận như những đối tác của Mỹ và Israel trong một cuộc chiến chống lại Iran. Mặc dù UAE đã và đang từng bước xích lại gần Israel trong nhiều năm qua, và Ả Rập Saudi cũng đã tiến hành các cuộc thảo luận về bước đi tương tự, nhưng các cuộc thăm dò dư luận cho thấy đa số người dân trong thế giới Ả Rập vẫn tiếp tục nhìn nhận Israel và tầm ảnh hưởng của Mỹ dưới một lăng kính hết sức tiêu cực, coi Israel là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với khu vực này.
Chẳng phải UAE và Israel đã bình thường hóa quan hệ rồi sao?
Đúng là họ đã làm vậy; tuy nhiên, cho đến tận ngày nay, bước đi này, vốn được công bố vào năm 2020, vẫn là một vấn đề vô cùng tế nhị đối với giới lãnh đạo UAE. Chẳng hạn, vài ngày trước, Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã thông báo rằng, trong bối cảnh cuộc chiến đang diễn ra, ông đã bí mật tới thăm UAE để hội đàm với Tổng thống UAE Mohammed bin Zayed. Ngay sau đó, phía UAE đã bác bỏ thông tin này, gọi đó là điều "hoàn toàn vô căn cứ." Trong thế giới Ả Rập, ông Netanyahu vẫn bị coi là một nhân vật mang tính tế nhị và gây tranh cãi gay gắt cao độ.
Những chi tiết mới liên quan đến sự hợp tác giữa Israel và UAE cũng đang dần hé lộ trong lĩnh vực phòng không. Ông Mike Huckabee, Đại sứ Mỹ tại Israel, gần đây đã xác nhận việc khai triển hệ thống phòng thủ hỏa tiễn "Vòm Sắt" (Iron Dome) của Israel tại quốc gia Ả Rập vùng Vịnh này. Liệu những cuộc tấn công này có báo hiệu một bước ngoặt đối với các quốc gia vùng Vịnh?
Có, bởi lẽ việc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất hay Ả Rập Saudi tiến hành các cuộc không kích trực tiếp nhằm vào người láng giềng rộng lớn của họ bên Vịnh Ba Tư là điều hoàn toàn không thể tưởng tượng nổi trước khi cuộc chiến nổ ra. Mặc dù trên thực tế, trong suốt nhiều thập kỷ qua, họ vẫn luôn nhìn nhận Iran, cùng với tầm ảnh hưởng ngày càng gia tăng của quốc gia này trong khu vực, chẳng hạn như tại Syrien, Libanon và Yemen, với thái độ đầy lo ngại; song giữa các bên vẫn tồn tại những mối quan hệ kinh tế quan trọng mà họ mong muốn được gìn giữ, bất chấp mối quan hệ vốn đầy trắc trở này.
Với những cuộc tấn công này, một "ngưỡng giới hạn đã bị vượt qua" trên nhiều phương diện, bà Dana Stroul, cựu quan chức cao cấp của chính phủ Hoa Kỳ phụ trách khu vực Trung Đông, chia sẻ với tờ *Wall Street Journal*. Sự kiện này đánh dấu một "bước ngoặt" trong cách các quốc gia vùng Vịnh chuyển đổi lực lượng không quân của họ từ thế trận phòng thủ sang thế trận tấn công. Tuy nhiên, mục tiêu có lẽ chỉ đơn thuần là nhằm răn đe Iran, chứ không phải để châm ngòi cho một cuộc đối đầu trực tiếp và quy mô lớn hơn nữa.
Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) duy trì lập trường đối đầu với Iran gay gắt hơn so với người láng giềng lớn và cũng là đối thủ của họ: Ả Rập Saudit. Kể từ khi diễn ra quá trình xích lại gần nhau về mặt ngoại giao, và ngay cả trong bối cảnh cuộc chiến tranh vẫn đang tiếp diễn, Ả Rập Saudi vẫn nỗ lực duy trì các bộ phận liên lạc với đại diện chính phủ Iran. Tình thế này khó có khả năng thay đổi trong tương lai gần, ngay cả sau khi những cuộc tấn công nói trên đã xảy ra.
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 21-5-2026