CÁC THÀNH VIÊN ĐẢNG CỘNG HÒA PHẪN NỘ ĐƯA RA TỐI HẬU THƠ CHO ÔNG TRUMP SAU THẤT BẠI THẢM HẠI TRONG BẦU CỬ GIỮA NHIỆM KỲ
Artikel von Nicolai Haugsted/Dagens.de, ngày 5-11: Sự trung thành về chính trị từ lâu đã là một trong những thế mạnh lớn nhất của ông Donald Trump. Trong suốt nhiệm kỳ tổng thống của mình, các nhà lập pháp và quan chức Đảng Cộng hòa phần lớn vẫn sát cánh cùng ông, ngay cả khi các quyết định của ông gây tranh cãi hoặc đe dọa gây chia rẽ nội bộ đảng.
Tuy nhiên, các tính toán chính trị đang bắt đầu thay đổi. Sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ hôm thứ Ba 3-11, Đảng Dân chủ đã giành quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện, buộc Đảng Cộng hòa phải đối mặt với hậu quả của một thất bại hết sức thảm hại.
Một số ứng cử viên được chính ông Trump ủng hộ cũng thất bại trong các cuộc đua quan trọng, đặt ra những câu hỏi khó chịu về khả năng mang lại chiến thắng cho đảng của ông.
Theo Reuters, các chiến lược gia Đảng Cộng hòa và những người trong nội bộ White House ngày càng lo ngại rằng ông Trump đang dẫn dắt đảng này tiến tới những rắc rối bầu cử lớn hơn nữa. Giải pháp mà họ đề nghị rất rõ ràng: thay đổi chính sách, thay thế các nhân sự chủ chốt và ngừng phớt lờ các cảnh báo. Tuy nhiên, có vẻ như vị tổng thống lại có những ý định khác.
Đảng Cộng hòa yêu cầu những thay đổi lớn sau thất bại bầu cử
John Feehery, một chiến lược gia kỳ cựu của Đảng Cộng hòa, đã đưa ra đánh giá đặc biệt gay gắt về kết quả bầu cử. Ông mô tả kết quả này là một “thảm họa lớn” đối với ông Trump, đồng thời cho rằng vị tổng thống cần nhanh chóng xem xét lại những người xung quanh mình.
“Ông ấy cần phải thay đổi nhân sự cao cấp ,” Feehery nói.
“Kể từ thời điểm này trở đi, mỗi ngày trôi qua, ông ấy sẽ ngày càng trở thành một ‘tổng thống cuối nhiệm kỳ’ (Lame duck), người mất dần quyền lực và tầm ảnh hưởng.” Những lời chỉ trích này thể hiện sự thất vọng ngày càng tăng trong nội bộ Đảng Cộng hòa, nơi nhiều người tin rằng chính quyền đã tiêu tốn quá nhiều vốn liếng chính trị vào các quyết định gây tranh cãi.
Trong số các mối lo ngại chính là các chính sách thuế quan của ông Trump và cuộc đối đầu với Iran, vốn đã kéo dài suốt tám tháng qua.
Theo các cố vấn Đảng Cộng hòa được Reuters dẫn lời, cả hai vấn đề này đều ngày càng trở nên mất lòng đối với nhiều nhóm cử tri.
Kết quả bầu cử cũng làm dấy lên những lo ngại về triển vọng của đảng này trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2028, đặc biệt là đối với các chính trị gia đang hy vọng kế nhiệm ông Trump. Phó Tổng thống JD Vance, người được xem là ứng viên tiềm năng cho vị trí tổng thống của đảng Cộng hòa trong tương lai, hôm thứ Tư 4-11, dường như đã giữ khoảng cách với Trump.
Ông Vance cho biết, cuộc chiến với Iran là một yếu tố chính dẫn đến thất bại của đảng này trong cuộc bầu cử.
Những phát biểu của ông cho thấy các thành viên đảng Cộng hòa có thể sẽ sẵn sàng hơn trong việc thách thức các quyết định của ông Trump, khi họ bắt đầu hướng tới tương lai chính trị của riêng mình sau khi nhiệm kỳ tổng thống của ông kết thúc. Bản thân ông Trump lại tỏ ra không mấy quan tâm đến việc nhận trách nhiệm cá nhân.
"Tôi không coi đó là một đòn giáng vào bản thân mình," ông nói với kênh Fox News vào tối thứ Ba.
Một người trong nội bộ White House mô tả tinh thần làm việc đang suy sụp.
Đằng sau hậu trường, bầu không khí tại White House được cho là kém lạc quan hơn nhiều so với những gì Tổng thống thể hiện trong các tuyên bố công khai. Pete Hegseth đối mặt với một vụ kiện nhắm vào Pentagon, có liên quan đến Elon Musk.
Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ cũng đang được đón nhận ở những nơi khác, trên khắp Á châu. Một quan chức chính phủ cao cấp , chia sẻ với Reuters với điều kiện giấu tên, mô tả môi trường làm việc ngày càng trở nên khó khăn khi các nhân viên chuẩn bị cho khả năng rời đi, các đợt cải tổ nội các, và các cuộc điều tra từ Quốc hội mới do đảng Dân chủ kiểm soát.
"Làm việc ở đây lúc này thực sự tồi tệ," vị quan chức này nói.
"Tinh thần làm việc đang ở mức thấp nhất có thể."
Theo vị quan chức này, thất bại trong cuộc bầu cử không phải là điều hoàn toàn bất ngờ. Các cuộc thăm dò nội bộ được cho là đã cảnh báo chính quyền từ 6 tuần trước ngày bầu cử rằng đảng Cộng hòa có khả năng mất quyền kiểm soát cả hai viện của Quốc hội. Chuyên gia: Thất bại nặng nề trong bầu cử khiến ông Trump rơi vào tình thế như một "con thú bị thương".
Ông Trump đã tìm được đối tượng để đổ lỗi sau thất bại thảm hại của đảng Cộng hòa tại Texas.
Các cảnh báo bao gồm cả những lo ngại về hậu quả chính trị từ việc tiếp tục cuộc chiến với Iran. Tuy nhiên, ông Trump được cho là đã từ chối xem xét lại lập trường của mình. "Rốt cuộc, ông ấy chẳng hề bận tâm," vị quan chức này khẳng định.
"Ông ấy từ chối lắng nghe bất kỳ ai."
Vào tối thứ Ba, ông Trump thừa nhận rằng cuộc xung đột đã gây tổn hại về mặt chính trị cho các ứng cử viên Đảng Cộng hòa, mặc dù ông vẫn tiếp tục bảo vệ quyết định khơi mào cuộc chiến của mình.
Đối với các chiến lược gia Đảng Cộng hòa, tình hình này đặc biệt gây khó chịu, vì họ tin rằng một phần thiệt hại đó lẽ ra có thể tránh được. Dự án phòng khiêu vũ của ông Trump trở thành một vấn đề đau đầu khác đối với Đảng Cộng hòa. Cuộc chiến với Iran không phải là vấn đề duy nhất gây bất bình trong nội bộ Đảng Cộng hòa.
Dự án phòng khiêu vũ tốn kém tại White House, cùng với các kế hoạch cải tạo quy mô lớn hơn của ông Trump tại Washington, cũng vấp phải sự chỉ trích từ chính các thành viên trong đảng của ông.
Theo một cố vấn chính trị Đảng Cộng hòa chia sẻ với Reuters, các nhóm thảo luận (focus groups) được thực hiện trong các chiến dịch tranh cử Thượng viện đầy cạnh tranh tại Michigan và Iowa cho thấy sự bất mãn ngày càng tăng, không chỉ từ các cử tri Đảng Cộng hòa mà cả các cử tri độc lập.
Những người tham gia đặt câu hỏi tại sao Tổng thống lại quá chú tâm vào các dự án xây dựng trong khi còn nhiều vấn đề chính trị và kinh tế khác cần được quan tâm. Vị cố vấn này đưa ra lời cảnh báo gay gắt về hậu quả nếu ông Trump vẫn tiếp tục đi theo con đường hiện tại. “Nếu trong 2 năm tới, ông Trump vẫn chỉ nói về mấy thứ vớ vẩn đó, thì chúng ta sẽ lại thảm bại trong cuộc bầu cử tiếp theo,” vị cố vấn nói.
Tuy nhiên, Tổng thống dường như chẳng hề có ý định từ bỏ niềm đam mê của mình đối với dự án này. Vào thứ Tư, chỉ một ngày sau cuộc bầu cử, ông Trump đã mời các phóng viên cùng ông đến thăm công trường xây dựng phòng khiêu vũ. Khi được hỏi về sự chú tâm mà ông dành cho dự án này, Tổng thống đưa ra một lời giải thích đơn giản. “Với tôi, nó giúp thư giãn,” ông nói.
Sự tương phản giữa những lo ngại về bầu cử của đảng này và mối quan tâm dai dẳng của ông Trump đối với phòng khiêu vũ đã trở thành một nguồn cơn gây thất vọng khác cho các chiến lược gia Đảng Cộng hòa. Đảng Dân chủ chuẩn bị tiến hành các cuộc điều tra nhắm vào chính quyền.
Kết quả bầu cử sẽ để lại những hệ quả sâu rộng, vượt xa phạm vi những bất đồng nội bộ trong Đảng Cộng hòa.
Với việc Đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội, ông Trump phải đối mặt với viễn cảnh về một mối quan hệ đối đầu gay gắt hơn nhiều với các nhà lập pháp trong hai năm cuối nhiệm kỳ của mình.
Các nhà lập pháp Đảng Dân chủ sẽ có nhiều cơ hội hơn để ngăn chặn các dự luật, thách thức các đề cử của Tổng thống và khởi xướng các cuộc điều tra nhắm vào chính quyền.
Các ủy ban Quốc hội cũng có thể giám sát chặt chẽ hơn các khoản chi tiêu của chính phủ, các quyết định hành pháp và những vấn đề khác vốn từng ít được kiểm soát nghiêm ngặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng hòa. Theo các thông tin, White House đã chuẩn bị cho kịch bản này từ nhiều tháng nay.
Dựa trên những báo cáo trước đó từ Reuters, các quan chức chính quyền đã xây dựng kế hoạch thực hiện các thay đổi chính sách thông qua các sắc lệnh hành pháp, thay vì phụ thuộc vào sự phê chuẩn của Quốc hội.
Các kế hoạch này được cho là bao gồm những lĩnh vực như nhập cư, thuế quan, nhà ở và chi tiêu liên bang.
Những biện pháp như vậy có thể cho phép ông Trump tiếp tục thúc đẩy một phần chương trình nghị sự của mình bất chấp sự phản đối từ phía Đảng Dân chủ.
Tuy nhiên, quyền hành pháp của tổng thống không thể ngăn cản Quốc hội thực thi thẩm quyền điều tra của mình.
Đối với một số quan chức White House, viễn cảnh này là điều đặc biệt không mong muốn. “Chẳng ai muốn phải đối mặt với các cuộc điều tra cả,” một quan chức cấp cao chia sẻ với Reuters.
(Có sự hỗ trợ của AI)
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 6-11-2026