GÓC NHÌN MỚI VỀ NƯỚC MỸ THỜI TRUMP : CHÚNG TA ĐÃ QUÁ MỆT MỎI VỚI NƯỚC MỸ ĐẾN MỨC ĐỘ NÀO?
Bài bình luận của tác giả: Katharina Abel: Hình ảnh của Hoa Kỳ đã bị hoen ố khá nhiều, và nhiều người cảm thấy khó chịu trước dòng chảy liên tục của những tranh cãi xung quanh chính quyền Trump, và họ đang thể hiện điều đó một cách rõ ràng.
Tất nhiên, những bình luận này không mang tính đại diện, nhưng những bình luận như thế này đang xuất hiện thường xuyên hơn trên các tài khoản mạng xã hội của DW gần đây mỗi khi chủ đề là về Hoa Kỳ: "Chúng ta có thực sự nên quan tâm đến những gì đang xảy ra ở Hoa Kỳ không? Làm ơn, DW, hãy ngừng ám ảnh liên tục về mọi thứ liên quan đến Mỹ," hoặc "Sẽ không hại gì nếu giải quyết 'sự mệt mỏi với nước Mỹ' mà người Âu châu, hay nói đúng hơn là cả thế giới, hiện đang phải chịu đựng."
Hoa Kỳ: Một lời hứa lâu dài
Sự mệt mỏi với nước Mỹ, hay chính xác hơn là sự mệt mỏi với chính nước Mỹ? Trong một thời gian dài, điều đó là không thể tưởng tượng được. Hoa Kỳ và lối sống Mỹ là những khái niệm đại diện cho một lời hứa, đặc biệt là đối với giới trẻ trên toàn cầu, trong nhiều thập . Ví dụ về nước Đức: Sau thất bại trong Thế chiến II, người dân Tây Đức nhanh chóng nhận ra rằng những người chiếm đóng Mỹ không chỉ phát kẹo cao su, thuốc lá và sô cô la, mà còn mang đến nền văn hóa rất hấp dẫn của riêng họ. Nhạc rock 'n' roll, nhạc jazz, quần Jean xanh và Coca-Cola đã định hình lối sống của cả một thế hệ hậu chiến , trợ về cơ cấu từ các cường quốc Tây phương chiến thắng: Để ổn định nền kinh tế và nền dân chủ, Kế hoạch Marshall của Mỹ đã giúp 16 quốc gia Tây Âu tái thiết sau Thế chiến II. Nước Đức bại trận, chính xác hơn là các vùng chiếm đóng phía tây, sau này là Cộng hòa Liên bang Đức - cũng nhận được viện trợ đáng kể và là quốc gia nhận viện trợ lớn thứ tư sau Anh, Pháp và Ý. Kế hoạch Marshall được coi là chất xúc tác quan trọng cho phép màu kinh tế của Đức trong những năm 1950 và 1960 - và đồng thời là động lực cho sự khởi đầu mới dân chủ sau khi chế độ Quốc xã kết thúc.
Ngoài ra, còn có sự hỗ trợ về cấu trúc từ các cường quốc Tây phương chiến thắng: Để ổn định nền kinh tế và dân chủ, Kế hoạch Marshall của Mỹ đã giúp 16 quốc gia Tây Âu tái thiết sau Thế chiến II. “Mỹ thực sự đã làm một số công việc mang tính đột phá ở đó,” Frank Mehring, Giáo sư Nghiên cứu Mỹ tại Đại học Radboud Nijmegen, giải thích. “Bởi vì họ nhận ra rằng văn hóa cũng có thể được xử dụng để thuyết phục mọi người làm điều đúng đắn: thông qua phim ảnh, nhiếp ảnh và triển lãm, họ đã có thể nhận ra rằng họ không chỉ nên tập trung vào đất nước của mình, mà còn phải tìm ra vai trò mới của mình trong Âu châu. Và đó là khởi đầu của một quan điểm mới về Mỹ.”
Năm 1963, tình cảm thân Mỹ ở Tây Đức đạt đỉnh điểm, một phần không nhỏ nhờ vào vị Tổng thống trẻ tuổi, được lòng dân của Mỹ, John F. Kennedy. Sau đó là Chiến tranh Việt Nam, và trong những thập kỷ tiếp theo, có rất nhiều lý do cho một cái nhìn phê phán hơn đáng kể về chính trị bên kia Đại Tây Dương. Nhìn chung, tuy nhiên, Mỹ vẫn được coi là "ngầu", đặc biệt là trong các bộ phận lớn của văn hóa giới trẻ, quốc gia tạo ra xu hướng, nhờ vô số phim truyền hình và phim điện ảnh Mỹ, các ngôi sao nhạc pop và ngôi sao thể thao.
Tình trạng nền dân chủ Mỹ? Quan điểm tiêu cực theo các cuộc thăm dò
Nhưng gần đây, mọi thứ đã thay đổi: Danh tiếng của Mỹ đã bị ảnh hưởng đáng kể. Không chỉ ở Đức, nơi hai phần ba người dân có cái nhìn tiêu cực về Hoa Kỳ (Statista dựa trên các cuộc khảo sát hiện tại, năm 2025), mà còn ở nhiều quốc gia trên thế giới. Theo Chỉ số Nhận thức Dân chủ (DPI), nghiên cứu thường niên lớn nhất thế giới về dư luận về tình trạng dân chủ, chỉ có 45% người được hỏi trên toàn thế giới có ấn tượng tích cực về Mỹ vào năm 2025. Điều này khiến danh tiếng của Mỹ thấp hơn cả Trung Quốc. Năm 2024, con số này vẫn là 76%.
Một cuộc khảo sát khác của DPI cung cấp manh mối về người đứng sau điều này: Tổng thống Donald Trump. 82% các quốc gia được khảo sát đánh giá ông tiêu cực, cao hơn đáng kể so với Tổng thống Nga Putin (61%) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (44%). Điều này khiến ông trở thành nguyên thủ quốc gia bị nhìn nhận tiêu cực nhất trên toàn thế giới. Cần lưu ý rằng các cuộc thăm dò này phản ánh tình hình trước các sự kiện như hành động gây tranh cãi của cơ quan nhập cư ICE, tham vọng đối với Greenland và cuộc tấn công của Mỹ vào Iran.
Nhiều bậc phụ huynh hiện đang có "cảm giác không tốt" về Hoa Kỳ.
Việc du lịch đến Hoa Kỳ cũng trở nên kém phổ biến hơn đáng kể, bằng chứng là số lượng thanh thiếu niên Đức có kế hoạch đi du học nửa năm hoặc cả năm học 2026/2027 đã giảm. Thomas Terbeck, Giám đốc điều hành của dịch vụ cố vấn giáo dục "weltweiser," nhấn mạnh trong một cuộc phỏng vấn với DW: "Hoa Kỳ vẫn là điểm đến số một." Tuy nhiên, mặc dù chưa có số liệu đáng tin cậy cho năm trao đổi hiện tại và sắp tới, "Tại một cuộc họp ngành vào tháng Giêng, hầu hết trong số khoảng 45 tổ chức tham dự đều xác nhận rằng số lượng đơn đăng ký đã giảm." Thay vào đó, các bạn trẻ đang chọn các quốc gia nói tiếng Anh khác, chủ yếu là Canada, hoặc đơn giản là ở nhà. "Nhiều bậc phụ huynh không còn có cảm giác tốt về Hoa Kỳ nữa , đặc biệt là vì Trump."
Một diễn biến mà chuyên gia về Hoa Kỳ, Frank Mehring, nhìn nhận với sự lo ngại: "Nếu mọi người không còn đi du lịch đến Hoa Kỳ vì sợ hãi, đó là một vấn đề, bởi vì sợ hãi là kẻ thù lớn nhất của tự do và dân chủ." Hơn nữa, những nỗi sợ hãi này thường bị phóng đại và vô căn cứ, bởi vì nhiều người ở Mỹ vẫn cực kỳ tích cực tham gia phong trào phản đối, đấu tranh cho dân chủ và rất am hiểu vấn đề. "Tôi không muốn nói giảm nói tránh điều gì cả," ông ấy làm rõ: "Thực sự đang có những thay đổi mạnh mẽ xảy ra, nhiều người ở đó - các cộng đồng bản địa, các dân tộc thiểu số - sống trong một thế giới mà trong một số trường hợp, thực sự nguy hiểm. Nhưng người ta không nên quay lưng và cảm thấy rằng nước Mỹ đã xuống dốc không phanh."
Giữa Sự Say Mê và Sự Phê Phán
Vậy, liệu có sự thật nào trong ý tưởng về sự mệt mỏi với nước Mỹ? Không, Frank Mehring tin tưởng: "Nước Mỹ đang phân cực, nhưng ít người thờ ơ với điều đó." Ông ấy chỉ ra phong trào hòa bình đã huy động hàng triệu người Đức vào đầu những năm 1980 để phản đối việc triển khai hỏa tiễn hạt nhân Pershing II của Mỹ: "Khi đó, người dân xuống đường trong quần Jean, được truyền cảm hứng từ các bài hát của Bob Dylan và Woodstock để thể hiện sự phản kháng của họ. Họ đã tìm ra một ngôn ngữ, bắt nguồn từ những nét đặc trưng văn hóa của Hoa Kỳ, để bày tỏ sự chỉ trích của mình." Ông lập luận rằng sự say mê với văn hóa Mỹ vẫn tồn tại ngay cả khi đối mặt với những lời chỉ trích gay gắt nhất.
Theo ông, sự mệt mỏi hiện nay chủ yếu là do Donald Trump và sự tập trung quá mức của giới truyền thông vào ông ta. Do đó, mọi thứ có thể thay đổi một lần nữa trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ tiếp theo: "Hình ảnh của nước Mỹ đã xấu đi đáng kể dưới thời George W. Bush, rồi đến lượt Barack Obama."
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 1-5-2026
