IRAN ĐƯA RA TỐI HẬU THƯ CHO ÔNG TRUMP VỀ EO BIỂN HORMUZ: "KHI ĐÓ, SẼ KHÔNG CÓ CƠ SỞ HẠ TẦNG NÀO ĐƯỢC AN TOÀN"

Artikel von Nail Akkoyun/ Frankfurter Rundschau, ngày 29-9 và các (Nguồn: Axios, AFP) (nak):  Tehran/Washington, D.C. – Chính phủ Iran cho biết họ mong đợi phản hồi từ Washington trong ngày hôm nay 29-9(thứ Ba), về đề nghị của Iran nhằm mở lại eo biển Hormuz. Các nhà trung gian hòa giải từ Qatar dự định "thảo luận lại vấn đề này với phía Mỹ, sau đó phản hồi cuối cùng của Mỹ sẽ được chuyển tới chúng tôi," Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi giải thích vào thứ Hai (giờ địa phương). "Phía Qatar hy vọng việc này sẽ diễn ra vào ngày mai," ông nói thêm.

Trước đó, trang tin Axios của Mỹ đưa tin rằng các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Teheran và Washington, với sự trung gian của Qatar, có thể nối lại ngay trong ngày thứ Hai. Đại diện của Mỹ và Iran đã gặp nhau vào tuần trước bên lề các cuộc thảo luận tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York.

Mở lại eo biển Hormuz: Iran gửi lời đe dọa tới Washington

Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó đã nói với Axios rằng ông kỳ vọng các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục trong những ngày tới, sau khi đã bác bỏ đề nghị mở lại eo biển Hormuz của Iran. Vấn đề này mang nặng tính chính trị tại Mỹ, nơi giá xăng dầu tăng cao đang làm dấy lên lo ngại trong đảng Cộng hòa rằng họ có thể phải trả giá tại các thùng phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ quan trọng vào đầu tháng 11.

Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng đoàn đàm phán Iran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, cũng đưa ra cảnh báo với Washington. Chính phủ Mỹ cần nhận thức rõ rằng "tại một khu vực mà chúng tôi không thể bán dầu, thì cũng sẽ không ai khác bán được dầu," ông Ghalibaf nói trong một video. "Nếu an ninh của chúng tôi không được bảo đảm, sẽ không có cơ sở hạ tầng nào được an toàn," ông nói thêm.

Mới hôm thứ Hai, Iran đã tuyên bố rằng họ không kỳ vọng sẽ có các cuộc đàm phán mới với Mỹ. "Quan điểm và lập trường của Cộng hòa Hồi giáo Iran đã được truyền đạt một cách rõ ràng và dứt khoát tới phía Mỹ vào thứ Ba tuần trước thông qua trung gian hòa giải Qatar," hãng tin IRNA đưa tin.

Eo biển có tầm quan trọng chiến lược này, nơi vận chuyển 1/5 nguồn cung dầu và khí đốt toàn cầu trước khi chiến tranh nổ ra, nằm ở trung tâm của cuộc xung đột bắt đầu từ cuối tháng Hai với các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhắm vào Teheran. Kể từ đó, Iran đã khẳng định quyền kiểm soát đối với eo biển Hormuz, trong khi Washington đáp trả bằng cách áp đặt lệnh phong tỏa các cảng của Iran. 

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, ngày 29-9-2026 

TỔNG THỐNG SERBIA TỪ CHỨC  

Tổng thống Serbia, người vốn điều hành đất nước theo phong cách có phần độc đoán, đã từ chức và chuyển giao quyền lực cho một đồng minh chính trị. Động thái này của ông Vučić nhằm phục vụ mục tiêu tiếp theo: trở thành người đứng đầu chính phủ.

Đúng như dự đoán, Tổng thống Serbia Aleksandar Vučić đã từ chức vì ông có ý định trở thành người đứng đầu chính phủ. "Hôm nay là ngày tôi từ chức," chính trị gia này phát biểu trên đài truyền hình quốc gia RTS.

Thay vào đó, chính trị gia nổi tiếng với phong cách lãnh đạo có phần độc đoán này dự định ra tranh cử với tư cách là ứng cử viên hàng đầu của Đảng Tiến bộ trong cuộc bầu cử quốc hội sớm vào ngày 25 tháng 10, và sẽ trở thành Thủ tướng nếu đảng của ông giành chiến thắng. Chủ tịch Quốc hội Ana Brnabić, một đồng minh chính trị của ông Vučić, sẽ tạm thời đảm nhận vai trò nguyên thủ quốc gia.

Theo các chuyên gia, chính trị gia 56 tuổi này hy vọng động thái trên sẽ giúp củng cố quyền lực của mình. Nhiệm kỳ nguyên thủ quốc gia của ông sẽ kết thúc vào năm tới, và ông không được phép tái tranh cử sau khi đã phục vụ 2 nhiệm kỳ. Trong nước, ông đang phải đối mặt với áp lực lớn từ phong trào biểu tình do sinh viên là lực lượng nòng cốt tổ chức.

Các cuộc biểu tình bùng phát sau vụ sập mái che nhà ga tại thành phố Novi Sad vào ngày 1 tháng 11 năm 2024, khiến 16 người thiệt mạng. Thảm kịch này nhanh chóng trở thành biểu tượng trong mắt công chúng Serbia về những hậu quả chết người do tham nhũng trong bộ máy nhà nước gây ra.

Bản thân ông Vučić đã giữ chức Thủ tướng hoặc Tổng thống trong suốt 12 năm qua. Những tuần gần đây, ông đã đi khắp đất nước, và các hoạt động của ông thường được các cơ quan truyền thông ủng hộ chính phủ phát sóng trực tiếp. Ông đã khánh thành các tuyến đường mới, cung cấp hỗ trợ tài chính và thuốc men giá rẻ, cũng như trực tiếp đến thăm nhà của cử tri.

Tại Serbia, xét về mặt chính thức, Thủ tướng là người nắm nhiều quyền lực hơn Tổng thống. Tuy nhiên, ông Vučić đóng vai trò chi phối trong suốt hai nhiệm kỳ 5 năm của mình; có lúc ông trực tiếp chủ trì các cuộc họp nội các và thường xuyên đích thân công bố mọi quyết định cũng như kế hoạch quan trọng.

Ông Vučić cùng đảng của mình đang đối mặt với các cáo buộc về tình trạng tham nhũng tràn lan, mối liên hệ với các tổ chức tội phạm và việc hạn chế các quyền tự do dân chủ, bao gồm cả quyền tự do của các cơ quan truyền thông có quan điểm chỉ trích chính quyền. Kể từ khi lên nắm quyền vào năm 2012, đảng SNS đã dần thâu tóm quyền kiểm soát đối với toàn bộ các cơ quan nhà nước. Bản thân đảng này phủ nhận mọi cáo buộc lạm dụng chức vụ và nhiều lần cam kết sẽ đấu tranh chống tham nhũng.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 29-9-2026   

ĐI KHÔNG RỒI LẠI VỀ KHÔNG - TÔ LÂM LẠI THẤT BẠI TRONG CHUYẾN ĐI CANADA

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada của Tô Lâm từ 24-25/9/2026 theo lời mời của Toàn quyền Canada Louise Arbour vừa kết thúc tối 25/9 giờ Ottawa. Tuy nhiên ngoài việc xin được kết giao ở mức độ " Nâng cấp đối tác chiến lược", không đạt được một hợp đồng thương mại có tầm vớc kinh tế đáng kể nào với Canada.

Đây là lần đầu tiên một Tổng Bí thư của Đảng Cộng sản Việt Nam thăm chính thức Canada kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao 1973, nên được coi là cột mốc lịch sử. 

Thành quả được ghi nhận:

1. Nâng cấp lên Đối tác Chiến lược

Việt Nam và Canada quyết định nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược sau gần 10 năm là Đối tác Toàn diện (tháng 11/2017). 

Tuyên bố chung nêu rõ quan hệ dựa trên 8 trụ cột:

Hợp tác song phương, khu vực và đa phương 

Thương mại, đầu tư, tài chính, kinh tế

Giao thông vận tải, chuỗi cung ứng, hạ tầng

Chuyển đổi số, AI, công nghệ tiên tiến, đổi mới sáng tạo

An ninh năng lượng, môi trường, tăng trưởng bền vững

An ninh lương thực, nông nghiệp-thực phẩm

Quốc phòng, an ninh, hàng hải, thực thi pháp luật, tư pháp

Giáo dục, văn hóa, giao lưu nhân dân

2. Kinh tế - thương mại

Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Canada trong ASEAN 

Thương mại nông - thực phẩm và thủy sản đạt gần 1,7 tỷ CAD trong năm 2025

Hai bên cam kết hoàn tất đàm phán FTA ASEAN-Canada sớm nhất và hiện đại hóa, mở rộng CPTPP. Canada ủng hộ Việt Nam làm Chủ tịch CPTPP 2026 và đăng cai APEC 2027.

3. Ký kết hàng loạt văn kiện

Trong hội đàm với Thủ tướng Mark Carney, hai lãnh đạo đã chứng kiến sự trao đổi các văn kiện hợp tác ở mức ghi nhớ, gồm:

*Bản ghi nhớ về Hợp tác vận tải biển và tham vấn hàng không tháng 9/2026 để mở đường bay thẳng 

*Bản ghi nhớ về Hợp tác năng lượng và chuyển đổi năng lượng sạch - LNG, hydrogen, điện gió ngoài khơi, cả đối thoại hạt nhân dân sự

*Bản ghi nhớ về Hợp tác môi trường, dự án "Đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu tại Việt Nam" do Canada tài trợ

*Gia hạn Bản ghi nhớ SPS về kiểm dịch động thực vật, thiết lập Đối thoại Nông nghiệp Việt Nam-Canada

4. Công nghệ và đổi mới sáng tạo

Thống nhất hợp tác qua chương trình ASEAN-Canada AI Connect, hợp tác STEM, AI, Chip bán dẫn, lượng tử, và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp.

Trong chuyến thăm, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng đã hội kiến Toàn quyền, Chủ tịch Thượng viện, Chủ tịch Hạ viện, phát biểu chính sách tại Quốc hội Canada và mời Thủ tướng Mark Carney thăm Việt Nam. 

Nhìn chung không có ký kết được một thỏa thuận đầu tư thương mại nào lớn lao, đáng kể.

So với chuyến đi Mỹ ngay trước đó thì chuyến Canada này nặng về chính trị - khuôn khổ, không mang về được một hợp đồng tỷ đô nào.

Những gì ký được ở Ottawa đều là MOU cấp Bộ, khung Đối thoại, chứ không phải Deal đầu tư:

MOU vận tải biển + mở đàm phán bay thẳng

MOU năng lượng sạch - chuyển đổi năng lượng, LNG, hydrogen

MOU môi trường

Gia hạn MOU SPS nông nghiệp

Lập Đối thoại Nông nghiệp Việt Nam - Canada

Không có gói như Boeing, LNG, AI data center mấy tỷ USD như khi đi Mỹ. Thương mại hai chiều cũng mới nêu con số hiện tại là ∼1,7 tỷ CAD nông-thủy sản 2025, và khẳng định Việt Nam là đối tác lớn nhất của Canada trong ASEAN thôi, chứ không công bố mục tiêu mới hay FTA song phương.

Lý do chuyên đi của Tô Lâm chỉ là nâng cấp kết bạn ngoại giao:

Mục tiêu chính là nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược sau 10 năm Đối tác Toàn diện, đây là thành quả về ngoại giao, mà lần đầu tiên Tổng Bí thư thăm Canada kể từ 1973.

Canada không phải là nhà đầu tư FDI thuộc hàng top ở Việt Nam như Mỹ, Nhật, Nam Hàn. Mô hình của Canada là hỗ trợ kỹ thuật, chuyển đổi năng lượng (JETP, REACH, FinDev), đô thị thích ứng khí hậu... Canada chưa có sự rót vốn vào việc xây dựng doanh nghiệp có tầm vóc nào ở VN.

Hai bên chỉ dồn sức cho FTA ASEAN - Canada - nếu xong thì mới được tính là cú hích thương mại thực sự, còn hiện tại vẫn dựa vào CPTPP.

Nói thẳng thắn thì chuyến này được tiếng, được khung 8 trụ cột để làm hướng đi cho 10 năm tới, nhưng chưa có tiềm năng về kinh tế thực sự. Nếu bạn chờ đợi một sụ đầu tư kiểu "Canada rót 5 tỷ USD vào VN" thì đúng là không có.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 29-9-2026  

  QUÂN ĐỘI MỸ ĐÃ RÚT HOÀN TOÀN RA KHỎI IRAQ

Artikel von DER SPIEGEL ngày 28-9:  Lực lượng khủng bố IS được coi là đã bị đánh bại tại Iraq, và quân đội Mỹ hiện đang rút đi. Tuy nhiên, đất nước này vẫn còn lâu mới đạt được sự ổn định bền vững; trên hết, nơi đây sẽ tiếp tục là chiến trường cho các cuộc xung đột liên quan đến Iran.

Theo các nguồn tin tại Baghdad, quân đội Mỹ đã rút hoàn toàn khỏi Iraq. Một quan chức chính phủ Iraq chia sẻ với Hãng thông tấn Đức (dpa) rằng tất cả binh sĩ chiến đấu và lực lượng hỗ trợ hậu phương của Mỹ đều đã rời khỏi đất nước. Hiện chưa có xác nhận chính thức ngay lập tức từ phía Mỹ.

Iraq và Mỹ đã đạt được thỏa thuận về việc rút quân vào năm 2024. Trong những năm gần đây, khoảng 2.500 binh sĩ Mỹ đã đồn trú tại Iraq. Gần đây nhất, họ hiện diện tại Erbil (thuộc khu vực người Kurd), tại một căn cứ gần phi trường Baghdad và tại khu vực chính phủ của thủ đô, được gọi là Vùng Xanh (Green Zone).

IS đã mất quyền kiểm soát lãnh thổ

Kể từ năm 2014, Mỹ và các đồng minh đã tiến hành chiến dịch tại Iraq và Syria nhằm chống lại tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS); tổ chức này lần lượt bị tuyên bố thất bại về mặt quân sự tại hai quốc gia này vào năm 2017 và 2019. Các nhóm nhỏ của IS vẫn hoạt động và thỉnh thoảng thực hiện các cuộc tấn công. Tuy nhiên, tổ chức khủng bố dòng Sunni này đã mất những vùng lãnh thổ rộng lớn mà chúng từng kiểm soát ở cả hai quốc gia.

Tình hình an ninh tại Iraq cũng lại trở nên tồi tệ hơn do xung đột liên quan đến Iran. Washington và Teheran đã nhiều lần để xung đột giữa hai bên diễn ra tại đây trong những năm gần đây và nhiều lần đứng bên bờ vực chiến tranh. Trong bối cảnh xung đột liên quan đến Iran vẫn tiếp diễn, hàng trăm cuộc tấn công đã xảy ra, nhắm vào các cơ sở và binh sĩ Mỹ tại Iraq, cũng như các vị trí do lực lượng người Kurd và các bên khác nắm giữ.

Người dân Iraq ăn mừng "Ngày Độc lập"

Iran và các lực lượng thân Iran dự kiến ​​sẽ ăn mừng việc rút quân này. Bắt đầu từ thứ Tư, thời điểm hạn chót cho việc rút quân của Mỹ chính thức kết thúc, Iraq sẽ có bốn ngày nghỉ lễ chính thức. Những ngày này sẽ được kỷ niệm là "Ngày Độc lập", và các cơ quan nhà nước sẽ đóng cửa.

Theo kế hoạch ban đầu, các lực lượng dân quân hùng mạnh thân Iran tại Iraq sẽ bị giải giáp và sáp nhập vào bộ máy an ninh nhà nước song song với quá trình rút quân của Mỹ. Tuy nhiên, động thái này, vốn được Thủ tướng Ali al-Saidi công bố , đã bị hoãn lại và hiện dự kiến ​​sẽ diễn ra vào tháng 6 tới.

Năm 2003, Mỹ và các đồng minh đã tiến hành cuộc xâm lược Iraq, bất chấp sự chỉ trích từ quốc tế, nhằm lật đổ nhà lãnh đạo Saddam Hussein khi đó. Sau khi rút quân vào năm 2011, quân đội Mỹ đã quay trở lại vào năm 2014 theo đề nghị của chính phủ Iraq để chống lại tổ chức ISIS.

Bundeswehr (quân đội Đức) cũng đã tham gia sứ mệnh này từ năm 2015, chủ yếu thông qua công tác huấn luyện binh sĩ. Nhiệm kỳ hiện tại của đợt khai triển quân, với quân số lên tới 500 người, sẽ kéo dài đến tháng 1 năm . Tuy nhiên, chuyên gia chính sách đối ngoại Johann Wadephul dự đoán rằng Bundeswehr có thể vẫn duy trì sự hiện diện tại Erbil ngay cả sau khi sứ mệnh đa quốc gia kết thúc.

( Có sự hỗ trợ AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 29-9-2026   

 VIỆC TRUMP BÁC BỎ ĐỀ NGHỊ CỦA IRAN KHIẾN GIÁ DẦU GIA TĂNG

Artikel von WELT, ngày 28-9: Giá dầu lại tăng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ một kế hoạch hòa bình do Iran đưa ra. Giá mỗi thùng dầu hiện ở mức 105,64 USD, tăng 1,3%.

Giá dầu đã tăng hơn 1% vào thứ Hai 28-9, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ kế hoạch hòa bình của Iran nhằm mở cửa eo biển Hormuz. Giá dầu thô Brent Biển Bắc tăng 1,3% lên 105,64 USD/thùng, trong khi giá dầu thô nhẹ của Mỹ (WTI) tăng 0,8% lên 93,11 USD/thùng. Iran đã đệ trình đề nghị này, và ông Trump đã bác bỏ kế hoạch này vào cuối tuần qua, nhưng trong một cuộc phỏng vấn, ông vẫn để ngỏ khả năng tiếp tục đàm phán trong tuần này. 

Theo các nhà phân tích, rủi ro địa chính trị trong khu vực vẫn ở mức cao, một phần do các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và máy bay không người lái liên tục nhắm vào Ả Rập Saudi từ phía phiến quân Houthi.

Bất chấp bế tắc ngoại giao, xuất cảng dầu thô từ Trung Đông gần đây đã phục hồi nhẹ. Theo dữ liệu do công ty phân tích Kpler công bố hôm thứ Hai, sản lượng xuất cảng đã tăng lên mức 12,8 triệu thùng/ngày trong tháng 9, mức cao nhất kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào tháng 2. Sự gia tăng này chủ yếu nhờ vào việc điều chỉnh lộ trình vận chuyển từ Ả Rập Saudi và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của cuộc chiến, sản lượng xuất cảng của khu vực này vẫn thấp hơn khoảng 6 triệu thùng/ngày so với mức trước chiến tranh. Trước khi xung đột nổ ra, khoảng 20% ​​nguồn cung dầu khí toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 29-9-2026 

  NAM HÀN YÊU CẦU PHÍA UKRAINE PHẢI XIN LỖI - SAU KHI ÔNG SELENSKYY TIẾT LỘ CHI TIẾT VÊ TÙ BINH TRIỀU TIÊN

Văn phòng Tổng thống Nam Hàn đã yêu cầu một tuyên bố chính thức và một lời xin lỗi từ phía Ukraine, cáo buộc Kiew vi phạm thỏa thuận bảo mật liên quan đến việc chuyển giao 2 tù binh Triều Tiên cho Seoul.

Sự việc này đánh dấu cuộc tranh cãi công khai gay gắt nhất giữa hai chính phủ kể từ khi Triều Tiên tham chiến cùng Nga. Tranh cãi nảy sinh trong bài phát biểu của Tổng thống Ukraine Volodymyr Selenskyy tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào ngày 23 tháng 9.

"Gần đây, chúng tôi đã chuyển giao 2 tù binh Triều Tiên cho Nam Hàn ," ông nói với các đại biểu, đồng thời cho biết thêm rằng những người lính này "không dễ bị bắt sống" và một người đã cố tự sát khi nhận ra mình sắp bị bắt làm tù binh.

Trước đó, Nam Hàn chưa từng công khai xác nhận việc chuyển giao này do lo ngại về sự an toàn của những người lính và thân nhân của họ đang sống tại Triều Tiên.

Seoul viện dẫn thỏa thuận hiện có

Trong một tuyên bố đưa ra hôm Chủ nhật 27-9, ông Seong Ghi-hong, thư ký phụ trách các vấn đề công chúng của Tổng thống, cho biết văn phòng Tổng thống "vô cùng lấy làm tiếc về việc Ukraine đơn phương tiết lộ thông tin cũng như tuyên bố sai lệch sau đó rằng không hề có thỏa thuận bảo mật nào."

Ông khẳng định rằng việc phủ nhận này đã "gây tổn hại nghiêm trọng đến lòng tin giữa hai chính phủ."

Theo ông Seong, hai chính phủ đã nhiều lần thảo luận về việc chuyển giao qua các kênh khác nhau, và Seoul đã đồng ý giữ kín vấn đề này vì lý do an ninh, ngoại giao và nhân đạo. Vài giờ sau bài phát biểu tại Liên Hợp Quốc, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung đã viết trên mạng xã hội X rằng việc "không tiết lộ thông tin chuyển giao là phù hợp trên mọi phương diện."

Trong một bài đăng sau đó, ông Lee viết rằng ông không rõ điều gì đã khiến Ukraine tiết lộ vụ việc "bất chấp thỏa thuận bảo mật," và mô tả động thái này là "đáng tiếc sâu sắc."

Kiew phủ nhận sự tồn tại của thỏa thuận

Ông Dmytro Lytvyn, cố vấn truyền thông của Tổng thống Selenskyy, đã bác bỏ tuyên bố cho rằng có tồn tại một thỏa thuận bảo mật. Ông lập luận rằng Ukraine là một "quốc gia cởi mở" và việc bí mật chuyển giao binh lính sẽ là điều không phù hợp. Ông Lytvyn nói thêm: "Chúng tôi chỉ thông báo về sự việc, rằng họ đã được đưa đến Hàn Quốc", và mô tả vụ việc này là một quá trình kéo dài với nhiều tình tiết phức tạp.

Bối cảnh vụ chuyển giao

Hai binh sĩ Triều Tiên này đã bị lực lượng Ukraine bắt giữ tại vùng Kursk của Nga vào tháng 1 năm 2025. Họ là những binh sĩ Triều Tiên đầu tiên bị bắt sống kể từ khi Bình Nhưỡng bắt đầu khai triển các đơn vị quân đội để hỗ trợ nỗ lực chiến tranh của Moscow vào năm 2024.

Ông Seong cho biết Seoul đang cân nhắc "các biện pháp bổ sung có thể cần thiết" liên quan đến vấn đề này.

(Có sự hỗ trợ AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 29-9-2026  

THEO CHUYÊN GIA PHILIPP DIENSTBIER :" ÔNG TRUMP KHÔNG MUỐN CHIẾN TRANH VỚI LỰC LƯỢNG HOUTHI"

Artikel von Steffen Richter/DIE ZEIT, ngày 26-9: Lực lượng dân quân Houthi tại Yemen đang đe dọa Ả Rập Saudi và hoạt động vận tải biển qua Biển Đỏ. Liệu một đợt leo thang căng thẳng mới có đang chực chờ xảy ra? Dưới đây là những câu hỏi dành cho chuyên gia về khu vực Vịnh, ông Philipp Dienstbier.

Cuộc khủng hoảng tại Trung Đông đang lan rộng: Lực lượng dân quân Houthi kiểm soát miền bắc Yemen và hiện đã tiến hành tấn công lực lượng chính phủ dọc theo bờ biển Đỏ. Ông Philipp Dienstbier, người đứng đầu Chương trình Khu vực các Quốc gia vùng Vịnh thuộc Quỹ Konrad Adenauer (một tổ chức cố vấn chính sách trực thuộc đảng CDU) có trụ sở tại Amman, Jordan, đã đưa ra những giải thích về tình hình an ninh tại đây.

DIE ZEIT: Thưa ông Dienstbier, bên cạnh cuộc xung đột với Iran tại Vịnh Ba Tư, nay lại xuất hiện thêm một cuộc khủng hoảng tại Biển Đỏ: Lực lượng dân quân Houthi ở Yemen đã mở cuộc tấn công nhắm vào lực lượng chính phủ nước này. Liệu lực lượng dân quân này hiện có đang kiểm soát eo biển Bab al-Mandab mang tính huyết mạch hay không?

Philipp Dienstbier: Chắc chắn là họ đã củng cố được vị thế để làm điều đó. Thành phố cảng Mocha, nơi vừa bị Houthi chiếm giữ gần đây, nằm cách điểm nút giao thông quan trọng này chỉ vài km về phía bắc; một trong những hòn đảo mà họ chiếm đóng là Perim, nằm ngay tại điểm hẹp nhất của eo biển Bab al-Mandab. Các tàu dân sự bắt buộc phải đi qua những khu vực này và hiện đang đối mặt với nguy cơ bị lực lượng dân quân tấn công trực tiếp.

ZEIT: Trong những năm gần đây, lực lượng Houthi đã nhiều lần tấn công các tàu buôn.

Dienstbier: Mối đe dọa này không hoàn toàn mới. Kể từ năm 2023, khi các cuộc tấn công đầu tiên của Houthi bắt đầu, lưu lượng vận tải biển qua eo biển Bab al-Mandab đã nhiều lần sụt giảm mạnh.

ZEIT: Và liệu tình hình này có trở nên nghiêm trọng hơn với cuộc tấn công quân sự của Houthi không? 

Dienstbier: Đúng vậy, eo biển Bab al-Mandab hiện đóng vai tròheest sức quan trọng. Lý do là Ả Rập Saudi  đang vận chuyển dầu, loại dầu không thể xuất cảng qua Vịnh do lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Iran, thông qua đường ống dẫn đến Biển Đỏ, từ đó xuất cảng bằng tàu biển sang các khách hàng chính ở Á châu. Tuyến đường ngắn nhất cho hoạt động này đòi hỏi các tàu chở dầu của Ả Rập Saudi phải đi qua eo biển Bab al-Mandab. "Nhiều công ty vận tải biển hiện đang chọn tuyến đường dài hơn đi vòng qua Phi châu"

ZEIT: Eo biển này có tầm quan trọng như thế nào đối với thương mại năng lượng quốc tế?

Dienstbier: Theo truyền thống, đây là tuyến đường thương mại huyết mạch dẫn đến Âu châu và Bắc Mỹ. Cho đến năm 2023, khoảng 12% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển và 8% lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) được giao dịch toàn cầu đã đi qua eo biển này. Sau đó, do cuộc chiến ở Dải Gaza, lực lượng Houthi bắt đầu tấn công các tàu có liên hệ với Israel cũng như nhiều tàu thương mại khác. Lưu lượng tàu bè qua đây đã sụt giảm mạnh kể từ đó; nhiều công ty vận tải biển hiện đang chọn tuyến đường dài hơn đi vòng qua Phi châu.

ZEIT: Mỹ luôn đóng vai trò như một thế lực bảo trợ cho Ả Rập Saudi . Tại sao họ không điều động máy bay chiến đấu?

Dienstbier: Mỹ từng nỗ lực, nhưng không thành công, trong việc đánh bại dứt điểm lực lượng Houthi bằng các cuộc không kích vào năm 2025. Nỗ lực đó đã thất bại; Mỹ chỉ có thể đàm phán một lệnh ngừng bắn với Houthi để đảm bảo tàu thuyền của Mỹ được đi lại an toàn. Donald Trump không muốn một cuộc chiến tranh chống lại Houthi.

ZEIT: Liệu quân đội Mỹ có đủ nguồn lực cho việc đó không, trong bối cảnh đang có chiến tranh với Iran?

Dienstbier: Đó chính là vấn đề. Các lực lượng Mỹ hiện đã bị cuốn vào việc phong tỏa hải quân và thực hiện các cuộc không kích chống lại Iran, cũng như bảo vệ các căn cứ của Mỹ tại các quốc gia vùng Vịnh và Jordan trước các cuộc tấn công từ Iran. Thêm vào đó là những vấn đề nghiêm trọng về nguồn cung, khi kho dự trữ vũ khí chính xác và tên lửa phòng thủ đã bị khai thác đến mức giới hạn do cuộc chiến liên quan đến Iran.

ZEIT: Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định rằng Houthi không chịu sự kiểm soát từ Iran. Tuy nhiên, ít nhất thì Iran cũng cung cấp vũ khí và huấn luyện quân sự cho họ. Iran muốn gì ở Houthi?

Dienstbier: Toan tính của Iran là gây sức ép lên Ả Rập Saudi , qua đó thoát khỏi sự cô lập về kinh tế do Mỹ áp đặt. Sự leo thang căng thẳng ở Biển Đỏ nhằm mục đích gia tăng áp lực lên Ả Rập Saudi, và gián tiếp là lên Mỹ, để buộc họ phải từ bỏ việc phong tỏa các cảng biển của Iran. Do đó, cuộc tấn công hiện tại của lực lượng Houthi phù hợp với lợi ích của Iran.

ZEIT: Liệu Houthi có đang theo đuổi các mục tiêu riêng của mình không?

Dienstbier: Thực tế, chính Houthi là bên trực tiếp châm ngòi cho đợt leo thang căng thẳng mới nhất: sau khi lệnh ngừng bắn mong manh sụp đổ, lực lượng dân quân này đã tìm cách củng cố vị thế quân sự của mình trong cuộc nội chiến Yemen cũng như trong thế đối đầu với Ả Rập Saudi .

"Đây không còn là một lực lượng dân quân nhỏ bé nữa"

ZEIT: Lực lượng dân quân Houthi mạnh đến mức nào? Có số liệu ước tính nào không?

Dienstbier: Có những số liệu cũ hơn từ Liên Hợp Quốc ước tính lực lượng chiến đấu của họ vào khoảng 350.000 người. Không phải tất cả đều được khai triển như binh sĩ tiền tuyến, nhưng quy mô lực lượng vũ trang này vẫn rất đáng kể. Đây không còn là một nhóm dân quân nhỏ bé nữa. Ngày nay, họ sở hữu hỏa tiễn đạn đạo và hỏa tiễn hành trình, nhưng quan trọng hơn cả là họ tự chế tạo được máy bay không người lái (UAV) chiến đấu. Dù công nghệ của chúng có thể không quá tinh vi, nhưng vẫn đủ sức tấn công tàu buôn tại eo biển Bab al-Mandab.

ZEIT: Phe Houthi dường như đã sẵn sàng leo thang căng thẳng. Động lực nào thúc đẩy họ?

Dienstbier: Đó là sự kết hợp giữa các động cơ mang tính dân tộc và hệ tư tưởng tôn giáo. Houthi thuộc một nhánh của Hồi giáo Shia, đây là một trong những lý do khiến họ có mối quan hệ mật thiết với Iran. Hơn nữa, họ coi mình là một phong trào kháng chiến, chống lại chính quyền trung ương Yemen, Ả Rập Saudi , Mỹ và Israel.

ZEIT: Houthi tuyên bố các tàu của Ả Rập Saudi cần bị cấm đi qua eo biển Bab al-Mandab. Đây là đòn giáng mạnh vào hoạt động xuất cảng dầu mỏ của Ả Rập Saudi , bên cạnh tình trạng phong tỏa eo biển Hormuz hiện có. Giới lãnh đạo Ả Rập Saudi còn lại những lựa chọn nào trong cuộc xung đột với Houthi?

Dienstbier: Ả Rập Saudi không muốn bị cuốn vào một cuộc chiến tranh toàn diện khác với Houthi. Một lý do là các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn của Houthi nhắm vào lãnh thổ và cơ sở năng lượng của Ả Rập Xê Út đang đe dọa chương trình cải cách đầy tham vọng của nước này. Để thu hút đầu tư, du khách và doanh nghiệp, Ả Rập Saudi cần sự ổn định; hơn nữa, các dự án lớn như Expo 2030 và World Cup 2034 đều đòi hỏi nguồn thu ngân sách nhà nước phải được đảm bảo. Một cuộc chiến tái bùng phát tại Yemen sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến những mục tiêu này. Do đó, giới lãnh đạo Ả Rập Saudi  đang nỗ lực hỗ trợ chính phủ được quốc tế công nhận trong cuộc chiến chống lại Houthi. Nếu không đạt được thành công về mặt quân sự, sẽ rất khó để đưa họ vào bàn đàm phán và đạt được các thỏa hiệp chính trị.

"Cần hành động nhiều hơn nữa"

ZEIT: Kể từ năm 2024, sứ mệnh hải quân Aspides của EU đã được giao nhiệm vụ bảo vệ các tàu buôn trên Biển Đỏ khỏi lực lượng dân quân Houthi. Người Âu châu có thể đóng góp gì để ổn định tình hình?

Dienstbier: Chiến dịch Aspides là một bước đi tích cực, nhưng rõ ràng là chưa đủ để bảo đảm an toàn cho hoạt động vận tải biển thương mại, vốn vẫn đang phần lớn tránh đi qua eo biển này. Do đó, gần đây Ý đã công bố kế hoạch điều thêm tàu ​​đến khu vực, còn Pháp thì dự định khai triển lực lượng để bảo vệ Ả Rập Saudi. Tuy nhiên, cần phải thực hiện thêm các biện pháp nhằm cắt đứt nguồn cung vũ khí và tài chính cho lực lượng Houthi.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 28-9-2026