LITAUEN TIẾN THÊM MỘT BƯỚC: ĐỂ TIẾN TỚI VIỆC DỠ BỎ LỆNH CẤM VŨ KHÍ HẠT NHÂN
Artikel von manager magazin, ngày 6-10: Litauen đã thực hiện một bước đi hướng tới việc dỡ bỏ lệnh cấm trong hiến pháp đối với vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ nước này. Động thái này đưa quốc gia vùng Baltic lại gần hơn về mặt pháp lý với các nước láng giềng. Đồng thời, các đồng minh Âu châu đang thảo luận về cách tăng cường khả năng răn đe của NATO đối với Nga.
Hôm thứ Ba 6-10, Quốc hội Litauen (Seimas) đã bỏ phiếu với tỷ lệ 106 phiếu thuận, 18 phiếu chống và 6 phiếu trắng để thúc đẩy việc sửa đổi hiến pháp. Bản sửa đổi này sẽ loại bỏ điều khoản cấm vũ khí hủy diệt hàng loạt và các căn cứ quân sự nước ngoài trên lãnh thổ Litauen .
Việc sửa đổi đòi hỏi phải có một cuộc bỏ phiếu lần 2, sau thời gian chờ bắt buộc kéo dài 3 tháng theo quy định của hiến pháp. Ít nhất 94 trong số 141 nghị sĩ Seimas phải bỏ phiếu ủng hộ trong mỗi lần bỏ phiếu. Cuộc bỏ phiếu cuối cùng dự kiến sẽ diễn ra vào ngày 12 tháng 1.
"Với việc sửa đổi hiến pháp này, lực lượng vũ trang Litauen có thể tham gia đầy đủ vào công tác lập kế hoạch và các cuộc tập trận cho mọi biện pháp răn đe của NATO," bà Viktorija Čmilytė-Nielsen, lãnh đạo nhóm nghị sĩ thuộc Phong trào Tự do (Liberal Movement), cho biết.
Hiện tại, Điều 137 của Hiến pháp Litauen quy định rằng không được phép bố trí loại vũ khí hủy diệt hàng loạt hoặc căn cứ quân sự của các quốc gia nước ngoài tại Litauen. Quốc gia này có biên giới giáp với Belarus và vùng lãnh thổ tách biệt Kaliningrad của Nga. Do đó, theo luật hiện hành, phi cơ hoặc tàu thuyền của đồng minh mang theo vũ khí hạt nhân vì mục đích răn đe đều bị cấm đi vào không phận hoặc cảng biển của Litauen.
Vấn đề của Litauen trở nên cấp thiết
Những người ủng hộ cải cách hiện coi điều khoản hiến pháp này là rào cản pháp lý ngăn cản Litauen tham gia đầy đủ vào các cơ chế răn đe hạt nhân của NATO. Họ cảnh báo rằng đất nước đang ở thế bất lợi so với các đối tác khác trong liên minh.
"Các nước láng giềng của chúng ta như Lettland, Estland và Ba Lan không có những hạn chế như vậy," ông Remigijus Motuzas, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại của Seimas, phát biểu trước quốc hội vào tháng Chín. "Chúng ta không được phép có mức độ bảo vệ thấp hơn các quốc gia NATO khác. Chúng ta cần gửi đi tín hiệu rằng Litauen là một phần trọn vẹn trong cơ chế răn đe hạt nhân của NATO."
NATO coi răn đe hạt nhân là một phần trong cơ chế phòng thủ tập thể của khối, bên cạnh năng lực tác chiến thông thường và hệ thống phòng thủ hỏa tiễn. Đồng thời, liên minh nhấn mạnh rằng chính sách hạt nhân của họ vẫn nhất quán với các cam kết về kiểm soát vũ khí, giải trừ quân bị và không phổ biến vũ khí hạt nhân.
Vấn đề này đã trở nên đặc biệt cấp bách đối với Litauen. "Khả năng răn đe của NATO, bao gồm cả răn đe hạt nhân, là một phần của cơ chế phòng thủ tập thể," ông Motuzas nói. Ông chỉ ra rằng Nga đã nhanh chóng hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân trong những năm gần đây và khai triển vũ khí hạt nhân tại các khu vực ngay sát Litauen, cụ thể là ở Kaliningrad và Belarus.
Theo Reuters, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskow hôm thứ Ba 6-10, tuyên bố rằng động thái của Litauen , kết hợp với các kế hoạch mở rộng cơ sở hạ tầng quân sự của Mỹ và NATO trong khu vực, tiềm ẩn nguy cơ làm leo thang căng thẳng hơn nữa.
Những cảnh báo này được đưa ra vào thời điểm Nga đang gia tăng các tuyên bố cứng rắn liên quan đến hạt nhân nhắm vào NATO. Gần đây, Moscow đã đe dọa sẽ thực hiện đòn đáp trả bằng hạt nhân nếu có bất kỳ nỗ lực nào nhằm cô lập vùng lãnh thổ tách biệt Kaliningrad, nơi giáp ranh với Litauen và Ba Lan.
Litauen không hành động đơn độc. Phần Lan, quốc gia gia nhập NATO vào năm 2023 sau nhiều thập niên duy trì chính sách không liên kết quân sự, đã dỡ bỏ lệnh cấm pháp lý đối với vũ khí hạt nhân vào đầu năm 2026. Chính phủ nước này viện dẫn lý do cần đảm bảo rằng luật pháp Phần Lan không cản trở việc thực hiện các nghĩa vụ với tư cách là một đồng minh NATO.
Vào tháng 6, Quốc hội Phần Lan đã thông qua các sửa đổi đối với Đạo luật Năng lượng Hạt nhân, qua đó bãi bỏ lệnh cấm đối với các thiết bị nổ hạt nhân. Đạo luật này chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7.
"Cuộc cải cách mang tính lịch sử này giúp củng cố an ninh của Phần Lan cũng như toàn bộ khối NATO," Bộ trưởng Quốc phòng Antti Häkkänen tuyên bố trên nền tảng X.
Tuy nhiên, Helsinki nhấn mạnh rằng cuộc cải cách này không đồng nghĩa với việc Phần Lan có ý định sở hữu hoặc tiếp nhận vũ khí hạt nhân, và NATO cũng không có kế hoạch triển khai loại vũ khí này tại quốc gia này.
Kể từ đó, Phần Lan đã tham gia một sáng kiến do Pháp dẫn đầu nhằm tăng cường an ninh Âu châu thông qua việc hợp tác chặt chẽ hơn về răn đe hạt nhân. Để đạt được mục tiêu này, Tổng thống Emmanuel Macron đang đề xuất cái mà Paris gọi là "răn đe hướng tới tương lai" (forward-looking deterrence), một cơ chế hợp tác chặt chẽ hơn với các đối tác Âu châu, dựa trên nền tảng năng lực hạt nhân độc lập của Pháp.
Anh, Đức, Ba Lan, Thụy Điển, Hòa Lan, Bỉ, Hy Lạp, Đan Mạch và Na Uy hiện đã bày tỏ sự ủng hộ đối với sáng kiến này của Pháp.
(Có hỗ trợ của AI)
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 8-10-2026