THỦ TƯỚNG ĐỨC MERZ CHÍNH THỨC QUAY XE VỚI HOA KỲ - ÔNG NHẤN MẠNH TRONG BÀI PHÁT BIỂU TẠI HỘI NGHỊ AN NINH Ở MUNICH 

Thủ tướng Merz phác thảo một trật tự thế giới mới mà không coi Mỹ là điều hiển nhiên. Thậm chí còn có cả những cuộc thảo luận về một chiếc ô hạt nhân Âu châu.

Giọng điệu là vô cùng quan trọng. Và trên hết, ai là người thiết lập nó trước tiên. Hàng trăm đại diện quốc tế hàng đầu từ chính trị và quân sự đã tập trung tại khách sạn sang trọng Bayerischer Hof để nghe bài phát biểu khai mạc Hội nghị An ninh Munich (MSC). Một năm trước, bài phát biểu khai mạc thuộc về Phó Tổng thống của Donald Trump, J. D. Vance. Những lời chỉ trích của ông ta về quan niệm dân chủ của Đức và Âu châu cũng như bức tường ngăn cách chống lại các phần tử cực đoan cánh hữu sau đó đã chi phối toàn bộ 3 ngày hội nghị tại Munich.

Giờ đây, thứ tự đã khác: Lần đầu tiên, một người đứng đầu chính phủ Đức phát biểu đầu tiên tại cuộc họp quan trọng nhất thế giới thuộc loại này, được tổ chức ngay tại đất nước của ông. Đây cũng là bài phát biểu đầu tiên của Friedrich Merz trên cương vị Thủ tướng. Và nó không chỉ đơn thuần là sự trả đũa cho đề nghị năm 2025 của Vance. Kể từ đó, Mỹ đã làm suy yếu đáng kể hơn nữa mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương.

Căn phòng im lặng đến lạ thường. Dường như, đặc biệt là ở Munich, nơi hội nghị này được thành lập cách đây 63 năm với sự hợp tác chặt chẽ với Mỹ, nhiều người tham dự vẫn chưa thể hiểu hết sự rạn nứt. Merz nhận được tràng vỗ tay đầu tiên, sau khi ông đã trình bày được 2/3 bài phát biểu của mình. "Chúng tôi không tin vào thuế quan và chủ nghĩa bảo vệ thị trường", ông nói. Và ông nói thêm rằng Âu châu vẫn cam kết bảo vệ khí hậu. Lại có thêm tràng vỗ tay. Trump vừa bãi bỏ các quy định bảo vệ khí hậu ở Mỹ.

Merz cảnh báo rằng điều quan trọng nhất lúc này là: "Chúng ta phải thay đổi tư duy của mình." Chính trị gia thuộc đảng CDU này sau đó đã tự mình làm điều đó với sự tự tin cao độ và sẵn sàng chấp nhận rủi ro. Ông không cắt đứt quan hệ với Mỹ dưới thời Trump, nhưng ông cố gắng tạo ấn tượng rằng Âu châu sẽ trở nên độc lập khỏi Washington "trong thế giới mới này." Và ông trình bày một "chương trình tự do." Ông vạch ra bốn điểm về cách Âu châu nên xây dựng nền độc lập của mình.

Một chương trình cho Âu châu

Thứ nhất: Tăng cường sức mạnh của Âu châu về chính trị, quân sự, kinh tế và kỹ nghệ; thoát khỏi sự phụ thuộc một chiều; và tiếp tục giúp Ukraine tự vệ trước kẻ xâm lược, Nga. Thật trùng hợp, chỉ vài giờ trước đó, chiếc máy bay không người lái đầu tiên được sản xuất trong một liên doanh Đức-Ukraine đã tượng trưng lăn bánh khỏi dây chuyền lắp ráp ở Đức. Đức cũng sẽ được hưởng lợi từ kỹ nghệ này, theo như tuyên bố.

Thứ hai, Merz một lần nữa kêu gọi một Âu châu có chủ quyền. Và ông nhắc lại một điểm quan trọng, nghĩa vụ tương trợ nội bộ Âu châu theo Điều 42 của Hiệp ước EU. Ông ấy cho biết Đức và Pháp hiện cũng đang đàm phán về một chiếc ô hạt nhân Âu châu khả thi, độc lập với Mỹ. Và với điều đó ,  và cố ý chỉ như một điểm thứ ba, như một dấu hiệu của sự tự tin được khôi phục , Merz đề cập đến quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương. Ông tin rằng nó nên vừa mới mẻ vừa quen thuộc. Đáp lại bài phát biểu của Vance từ năm 2025, ông làm rõ: "Tự do ngôn luận chấm dứt ở đây với chúng ta khi ngôn luận đó hướng đến việc chống lại phẩm giá con người và Hiến pháp Cơ bản." Xây dựng các quan hệ đối tác toàn cầu khác mà không tuyên bố đạt được sự đồng thuận hoàn toàn về tất cả các giá trị, đó là điểm thứ tư của Merz.

Thủ tướng khẩn cấp cảnh báo: "Hãy chia rẽ Âu châu, hãy chia rẽ nước Đức." Nhưng điều này được tiếp nối bằng lời kêu gọi các đối tác Âu châu của ông: "Hãy nhận ra mức độ nghiêm trọng của thời điểm này." Ngược lại, Âu châu có thể sẽ khó tồn tại nếu thiếu nền kinh tế lớn thứ ba thế giới.

Trump, người mà Merz sẽ đến thăm ở Washington vào đầu tháng 3, khó có thể hài lòng với những lời như vậy từ Thủ tướng: "Tuyên bố về vai trò lãnh đạo của Hoa Kỳ đang bị thách thức, thậm chí có thể bị đánh mất." Ông nói rằng Nga và trên hết là Trung Quốc đang tranh giành các phạm vi ảnh hưởng, sự phụ thuộc và lòng trung thành. "Đây là một trò chơi nguy hiểm, trước hết là đối với các bên nhỏ hơn, nhưng sau đó cũng sẽ ảnh hưởng đến các bên lớn hơn." Tuy nhiên, Âu châu không bất lực trước thế giới như vậy: "Chúng ta có thể định hình nó." Với tự do, ý chí và sự sẵn sàng thay đổi. Ông Merz cũng nói về những hy sinh.

Mọi người đang rất mong chờ bài phát biểu của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio vào hôm nay thứ Bảy 14-2. Ông Merz đã chuyển sang nói tiếng Anh ở một đoạn để chính quyền Mỹ cũng có thể nghe trực tiếp thông điệp của ông. "NATO không chỉ là lợi thế cạnh tranh của chúng tôi, mà còn là của các bạn, những người bạn thân mến." Ngay sau bài phát biểu, ông và Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul (CDU) đã gặp gỡ Rubio. Trước đó, ông Merz đã tuyên bố rằng ngay cả Mỹ cũng không đủ mạnh để làm mọi việc một mình: "Vì vậy, hãy khôi phục lòng tin xuyên Đại Tây Dương. Một thế giới mà chỉ có sức mạnh là quan trọng sẽ là một nơi tăm tối."

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 14-2-2026