KHOẢN VAY  CỦA EU CHO UKRINE: NẾU BERLIN THẮNG PARIS LONDON SẼ VUI MỪNG

Trong ba tuần, các quốc gia thành viên EU đã đàm phán các điều khoản của khoản vay trị giá hàng tỷ Euro mà họ dự định cung cấp cho Ukraine trong năm nay và năm tới: tổng cộng 90 tỷ Euro, trong đó 60 tỷ Euro dành cho quân sự. Ba tuần không phải là thời gian dài, nhưng các cuộc đàm phán diễn ra nhanh chóng chỉ vì Kiew đang rất cần tiền. Dự kiến ​​đợt giải ngân đầu tiên sẽ được thực hiện vào đầu tháng Tư; cho đến lúc đó, quốc gia này sẽ nhận được các khoản thanh toán từ khoản vay của G7 và các đối tác khác.

Những gì đã diễn ra trong Ủy ban Đại diện Thường trực của các Quốc gia Thành viên kể từ giữa tháng Giêng được mô tả là một "cuộc chiến cam go". Trong những trường hợp nào tiền có thể được sử dụng để mua vũ khí bên ngoài EU và Ukraine? Đây là câu hỏi mà Đức và Pháp, đặc biệt, đã tranh cãi gay gắt. Câu trả lời đạt được vào thứ Tư đã định nghĩa ý nghĩa thực sự của "Mua hàng châu Âu".

Khi các cuộc đàm phán bắt đầu, Berlin và Paris về nguyên tắc đã đồng ý rằng nên có một sự ưu tiên của châu Âu bao gồm Ukraine và ngành công nghiệp vũ khí của nước này. Tuy nhiên, chính Kiew đã nói rõ rằng họ cần thiết bị quốc phòng mà không có sẵn trên thị trường Âu châu. Một tài liệu nội bộ của Hội đồng Bảo an do tờ Frankfurter Allgemeine Zeitung (F.A.Z.) thu được đã liệt kê những ví dụ quan trọng nhất: phụ tùng và hỏa tiễn  chiến đấu cơ F-16, hệ thống phòng thủ hỏa tiễn Patriot và các hỏa tiễn dẫn đường liên quan, bệ phóng Himars và ATACMS, tất cả đều là trang thiết bị quân sự của Mỹ.

Trong khuôn khổ Nhóm Liên lạc Ukraine, Kiew được cho là đã ước tính nhu cầu về các loại vũ khí này ít nhất là 27 tỷ đô la trong năm nay. Tổng thư ký NATO Mark Rutte gần đây đã nêu ra mục tiêu 15 tỷ đô la, được tài trợ thông qua chương trình PURL: vũ khí của Mỹ mà Kiew đang rất cần và các đồng minh khác sẽ chi trả.

Paris muốn loại London ra khỏi cuộc chơi

Hòa Lan, một trong những nước ủng hộ Ukraine nhiệt thành nhất, đã ủng hộ việc dành riêng 15 tỷ euro trong khoản vay cho Ukraine cho các việc mua sắm như vậy. Tuy nhiên, điều này đã vấp phải sự phản đối dữ dội từ Pháp. Các đại diện của Pháp lập luận rằng họ không thể giải thích với người đóng thuế của chính họ rằng họ phải chịu trách nhiệm cho các khoản vay mà sau đó sẽ mang lại lợi ích cho các công ty bên ngoài EU.

Điều quan trọng cần lưu ý là Paris vẫn chưa phân bổ một đồng nào cho chương trình PURL. Toàn bộ số tiền phải được dành cho ngành kỹ nghệ vũ khí ở EU, Na Uy và Ukraine, họ yêu cầu.

Paris muốn loại trừ không chỉ Mỹ mà cả Vương quốc Anh. Điều này được tóm gọn như sau: Không có tiền của EU cho Storm Shadows. Đây là tên mà người Anh đặt cho một loại tên lửa hành trình mà họ phát triển và sản xuất chung với Pháp. Phiên bản tương tự của Pháp được gọi là Scalp.

Cả hai nước đã cung cấp cho Ukraine một số lượng vũ khí không được tiết lộ. Do đó, Kiew đã phá hủy các mục tiêu có giá trị cao trên lãnh thổ do Nga chiếm đóng: một kho xe, hệ thống phòng không và trụ sở của Hạm đội Biển Đen. Phải thừa nhận rằng, khả năng cung cấp ở cả hai nước đều có hạn.

Berlin muốn Anh tham gia

Khi chương trình SAFE được thông qua năm ngoái, 150 tỷ euro cho vay đối với các dự án quốc phòng chung của EU, người Anh đã bị loại trừ. London đã đàm phán với Ủy ban EU trong một thời gian về một thỏa thuận cho phép mua vũ khí trong đó thành phần giá trị gia tăng của Anh vượt quá 35%. Chính phủ Anh dự kiến ​​sẽ trả vài tỷ Euro cho việc này, một động thái xuất phát từ áp lực của Pháp. Tuy nhiên, Thủ tướng Keir Starmer không sẵn lòng làm như vậy. Các cuộc đàm phán đã đổ vỡ vào cuối tháng 11.

Chính phủ Đức không hài lòng về điều này vì họ chỉ có thể hình dung một ngành kỹ nghệ quốc phòng Âu châu hùng mạnh với sự tham gia của Anh. Hòa Lan và Thụy Điển cũng chia sẻ quan điểm này. Trong các cuộc đàm phán về khoản vay cho Ukraine, ba quốc gia này đã phản đối Pháp, quốc gia chỉ muốn áp dụng các quy tắc SAFE.

Theo các nguồn tin ở Brüssels, bế tắc chỉ được phá vỡ khi chính phủ ở The Hague đề nghị sự tham gia tài chính của Anh, tuy nhiên, không phải trong tổng số tiền vay, như Paris ngay lập tức yêu cầu, mà chỉ trong các khoản thanh toán lãi suất. Điều này sẽ lên tới ba đến 4 tỷ Euro mỗi năm, có nghĩa là London có thể sẽ phải đóng góp một khoản tiền cao hơn đáng kể. Ông Starmer đã báo hiệu sự sẵn lòng của mình vào cuối tuần trước.

Nếu điều này xảy ra, Vương quốc Anh sẽ trở thành đối tác ưu tiên. Ukraine sẽ được phép sử dụng khoản vay để mua vũ khí sản xuất tại Anh mà không bị hạn chế về tỷ lệ phần trăm. Tuy nhiên, những vũ khí này phải nằm trong danh sách ưu tiên do Hội đồng quyết định, vì chúng không có đủ số lượng trong EU. Hệ thống tên lửa Storm Shadow có khả năng đáp ứng yêu cầu này.

Với điều này, Berlin và các đối tác đã thắng thế Paris. Vương quốc Anh không được đề cập rõ ràng trong văn bản pháp lý. Quy định này áp dụng cho tất cả các quốc gia đã tham gia vào quan hệ đối tác an ninh và quốc phòng với EU và cung cấp hỗ trợ tài chính và quân sự "đáng kể" cho Ukraine. Hiện tại, điều này chỉ áp dụng cho London.

Việc mua vũ khí của Mỹ cũng vẫn có thể thực hiện được, mặc dù theo các điều kiện hạn chế và thủ tục phức tạp. Ukraine phải xin miễn trừ trong từng trường hợp cụ thể và cung cấp lý do chi tiết. Ủy ban EU sau đó sẽ quyết định phê duyệt sau khi tham khảo ý kiến ​​của một nhóm chuyên gia mới, bao gồm cả đại diện từ các quốc gia thành viên. Tuy nhiên, quyết định sẽ được đưa ra theo thủ tục ủy ban tiêu chuẩn. Trên thực tế, chỉ có đa số đủ điều kiện của các quốc gia thành viên mới có thể ngăn chặn một quyết định , nghĩa là Pháp khó có thể ngăn cản được điều đó.

Vũ TháiAn, ngày 7-2-2026