BIỂU TÌNH Ở IRAN NGÀY CÀNG LAN RỘNG HƠN - INTERNET BỊ CẤM 

Trong 11 ngày qua, một làn sóng biểu tình mới đã làm rung chuyển Iran. Các cuộc biểu tình được châm ngòi bởi cuộc khủng hoảng kinh tế lớn và sự sụp đổ đột ngột của đồng tiền quốc gia, đồng Rial.

Sau lời kêu gọi biểu tình, các cuộc biểu tình đường phố bạo lực cũng nổ ra ở thành phố Mashhad của Iran. Tại thành phố lớn thứ hai của Iran ở phía đông bắc, lực lượng an ninh đã xử dụng hơi cay chống lại người biểu tình, theo lời kể của người dân. Các nhân chứng mô tả nó "giống như chiến tranh". Trong khi đó, internet bị hạn chế nghiêm ngặt và hầu như không có tin tức nào được lọt ra ngoài.

Chính quyền độc tài Iran đã phải dùng đến biện pháp này trong các làn sóng biểu tình trước đây để ngăn chặn việc lan rộng hình ảnh và Video. Reza Pahlavi, con trai lưu vong của Shah, người bị lật đổ năm 1979, đã kêu gọi biểu tình vào thứ Năm 8-1 và thứ Sáu 9-1. Đáp lại, các thương nhân tức giận đã tự phát xuống đường ở Teheran.

Sau 46 năm lưu vong: Vì sao người dân Iran lại kêu gọi Quốc vương trở về?

Suốt một tuần qua, các cuộc biểu tình chống lại chế độ giáo sĩ Hồi giáo đã diễn ra ở Iran. Con trai của Quốc vương, Reza Pahlavi, là ngọn hải đăng hy vọng cho nhiều người biểu tình.

Tehran – “Quốc vương muôn năm!” người dân hô vang trên đường phố Iran. Các cuộc biểu tình đã diễn ra trên khắp cả nước kể từ ngày 28 tháng 12 năm 2025. Ban đầu, chính các thương nhân đã phản đối việc phá giá tiền tệ. Họ hầu như không kiếm được gì, và số tiền ít ỏi họ kiếm được cũng trở nên vô giá trị chỉ sau vài ngày. Nhiều người khó có thể mua nổi những nhu yếu phẩm cơ bản. Sự thất vọng, tức giận và tuyệt vọng đã đẩy họ xuống đường. Giờ đây, các cuộc biểu tình đang hướng vào toàn bộ chế độ giáo sĩ Hồi giáo.

Ban đầu, giới lãnh đạo Iran phản ứng thận trọng, thậm chí là thông cảm. Trước sự sụp đổ của đồng tiền, các cuộc biểu tình của thương nhân được coi là chính đáng. Tuy nhiên, tình hình đã thay đổi. Chế độ dự định sẽ trấn áp những kẻ gây rối, không khoan nhượng, theo báo cáo của Tagesschau. Các tổ chức nhân quyền cho biết ít nhất 29 người thiệt mạng và hơn 1.000 người bị bắt giữ. Hiện chưa có số liệu chính thức. Lực lượng an ninh được cho là đang xử dụng hơi cay và súng.

Các cuộc biểu tình ở Iran: Người biểu tình kêu gọi trừng phạt Shah và mong muốn cái chết cho các giáo sĩ Hồi giáo

Những người biểu tình cáo buộc chế độ dưới sự lãnh đạo của Ayatollah Ali Khamenei tham nhũng và điều hành yếu kém. Họ lập luận rằng giới lãnh đạo nên hỗ trợ người dân Iran thay vì gửi tiền và vũ khí cho Hisbollah ở Libanon và Hamas ở Dải Gaza. Theo lời kể của nhân chứng, được báo Tagesschau loan tin, họ hô vang "Cái chết cho nhà độc tài" và "Shah muôn năm". Các nhà báo trong nước không được phép quay phim hoặc loan tin về các cuộc biểu tình.

"Shah" ở đây được nhắc đến là Reza Pahlavi, con trai cả của Quốc vương Mohammad Reza Pahlavi, người bị lật đổ trong cuộc Cách mạng Hồi giáo. Pahlavi khi đó mới đến tuổi trưởng thành và đang du học ở nước ngoài. Sau khi cha ông bị lật đổ, ông sống lưu vong. Hiện nay đã 65 tuổi, ông là một trong những nhân vật nổi bật nhất trong phe đối lập Iran. Trên các tài khoản Instagram và YouTube của mình, ông thường xuyên gửi gắm thông điệp đến người dân Iran, hay "đồng bào" của ông, như cách ông gọi họ.

Vị vua lưu vong của Iran đang thổi bùng các cuộc biểu tình chống lại các giáo sĩ Hồi giáo.

Những bài đăng mới xuất hiện thường xuyên trong những ngày gần đây, bài đăng gần nhất là vào tối thứ Năm (ngày 8 tháng 1). "Quốc gia vĩ đại Iran, cả thế giới đang dõi theo các bạn. Hãy xuống đường và cùng nhau lên tiếng đòi quyền lợi. Tôi cảnh báo Cộng hòa Hồi giáo, nhà lãnh đạo của nó và Lực lượng Vệ binh Cách mạng,  thế giới và Tổng thống Hoa Kỳ đang theo dõi sát sao các người. Sự đàn áp người dân sẽ không thể không bị trừng phạt." Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đã đe dọa can thiệp một lần nữa nếu Iran tiếp tục giết hại người biểu tình

Reza Pahlavi liên tục tuyên bố sự sụp đổ sắp xảy ra của Cộng hòa Hồi giáo Iran trên các tài khoản của mình. Ông kêu gọi đồng bào mình biểu tình. Và ông hứa với họ rằng ông có một kế hoạch. “Chúng tôi đã sẵn sàng cho 100 ngày đầu tiên sau khi bị lật đổ, cho giai đoạn chuyển tiếp, và cho việc thành lập một chính phủ dân chủ và quốc gia vì người dân Iran và do người dân Iran lãnh đạo.” Ông nói điều này vào mùa hè năm 2026, sau khi Mỹ và Israel ném bom Iran vì chương trình hạt nhân của nước này.

Tại sao nhiều người Iran vẫn khao khát Shah của họ?

Với những lời nói của mình, Reza Pahlavi giữ cho giấc mơ về một thời kỳ sau chế độ giáo sĩ sống mãi, tờ Süddeutsche Zeitung phân tích. Giấc mơ về một đất nước trước thời kỳ cai trị của Ayatollah, trước khi có cảnh sát đạo đức, và trước cuộc khủng hoảng kinh tế. Tuy nhiên, cha của Reza Pahlavi cũng là một nhà độc tài. Cơ quan mật vụ của ông, SAVAK, đã thâm nhập vào các nhóm bất đồng chính kiến; ông đã tra tấn và hành quyết những người chỉ trích. Nhưng dưới thời Pahlavi, Iran trở nên Tây hóa và thế tục hơn. Phụ nữ có thể ăn mừng mà không cần khăn trùm đầu và mặc váy ngắn; rượu và các sản phẩm Tây phương  đều có sẵn. Bất cứ ai nhìn thấy hình ảnh từ thời kỳ đó đều tưởng tượng mình đang ở Mỹ hoặc Anh, chứ không phải ở Iran Hồi giáo nghiêm ngặt ngày nay.

Và có lẽ đó là một cái nhìn về quá khứ, về những gì lẽ ra đã có thể xảy ra, đã ăn sâu vào tâm trí nhiều người. Tuy nhiên, Reza Pahlavi không phải là người đứng đầu phe đối lập đối với tất cả mọi người. Trong các cuộc biểu tình "Phụ nữ sống vì Tự do" năm 2022, tư tưởng của ông hầu như không đóng vai trò gì. Điều này có lẽ là do những người biểu tình khác nhau. Các cuộc biểu tình hiện tại nhỏ hơn; đó là những người bán hàng, công nhân và những người có thu nhập thấp xuống đường. Có lẽ chính trong số họ, thông điệp của Reza Pahlavi mới gây được tiếng vang.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 9-1-2027